Sáng 13/7, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì Phiên họp thứ 2 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam. Tại đây, ông đã chỉ ra bốn khoảng trống lớn và đề ra ba chuyển dịch chiến lược nhằm đưa văn hóa trở thành trụ cột phát triển đất nước.
Bốn khoảng trống cần khắc phục
Qua nửa năm triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW, Tổng Bí thư đánh giá đã hoàn thành khối lượng công việc lớn: 100% bộ, ngành, địa phương tổ chức học tập Nghị quyết; 34/34 tỉnh, thành phố ban hành chương trình hành động. Tuy nhiên, kết quả còn khoảng cách giữa chủ trương và thực tế. Chỉ 16/22 cơ quan Trung ương hoàn thành chương trình hành động (72,7%). Nguồn chi ngân sách cho văn hóa mới khoảng 1,5% tổng chi, thấp hơn mức tối thiểu 2% theo Nghị quyết.
Tổng Bí thư nhận diện bốn khoảng trống lớn. Thứ nhất, sức hấp dẫn của giá trị văn hóa trong môi trường số chưa theo kịp tốc độ phát triển nền tảng số. Thứ hai, năng lực chuyển hóa di sản thành dữ liệu số, tri thức và tài sản trí tuệ còn hạn chế. Việt Nam có hơn 40.000 di tích, gần 70.000 di sản phi vật thể (38 di sản UNESCO) nhưng phần lớn chưa được số hóa chuẩn hóa. Thứ ba, năng lực sáng tạo sản phẩm văn hóa cạnh tranh quốc gia thấp. Thứ tư, thể chế và hệ sinh thái công nghiệp văn hóa thiếu đồng bộ, khi tỷ trọng công nghiệp văn hóa mới đạt khoảng 4% GDP, trong khi mục tiêu là 7% vào năm 2030 và 9% vào năm 2045.
Ba chuyển dịch lớn
Tổng Bí thư đề nghị quán triệt ba chuyển dịch lớn. Chuyển thứ nhất: từ tư duy văn hóa là lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần, trụ cột phát triển, động lực tăng trưởng mới. Chuyển thứ hai: từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển cả không gian thực và không gian số, xây dựng chủ quyền văn hóa số. Chuyển thứ ba: từ bảo tồn là chủ yếu sang kết hợp bảo tồn và sáng tạo, tạo tri thức mới, tài sản trí tuệ và sức mạnh mềm.
Bốn nhiệm vụ trọng tâm
Tổng Bí thư yêu cầu thực hiện bốn nhiệm vụ trong 6 tháng cuối năm. Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, tạo đột phá giải phóng sức sáng tạo. Tập trung xây dựng Luật Bản quyền tác giả, Luật Hoạt động nghệ thuật, Luật Công nghiệp văn hóa, nghiên cứu Luật Văn học. Xây dựng Bộ chỉ số văn hóa quốc gia và Bộ chỉ số thống kê đóng góp của công nghiệp văn hóa. Thứ hai, đẩy mạnh xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số, nâng cao sức hấp dẫn và lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam. Phấn đấu đến năm 2030 xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh. Thứ ba, thúc đẩy chuyển hóa di sản thành tri thức số, tài sản trí tuệ. Mục tiêu số hóa 100% di sản xếp hạng quốc gia và đặc biệt vào năm 2026. Dữ liệu phải có định danh, chuẩn kỹ thuật, khả năng tìm kiếm và tái sử dụng.
Thứ tư, phát triển công nghiệp văn hóa thành động lực tăng trưởng. Tổng Bí thư yêu cầu trong phiên họp chuyên đề tiếp theo, phải xác định lĩnh vực tạo tăng trưởng, địa phương dẫn dắt, doanh nghiệp có năng lực. Đến tháng 10/2026, các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ phải xác định quỹ đất cho khu công nghiệp văn hóa và trung tâm đổi mới sáng tạo nội dung số. Mỗi trung tâm phải có chức năng khác biệt, gắn với lợi thế vùng.
Bảo tồn văn hóa trong kỷ nguyên số
Tổng Bí thư nhấn mạnh: "Bảo tồn văn hóa trong kỷ nguyên số không chỉ là lưu giữ di sản, mà phải làm cho di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại, không chỉ số hóa để lưu trữ, mà phải số hóa để giáo dục, sáng tạo, lan tỏa và trở thành nguồn lực cho phát triển, cho công nghiệp văn hóa và cho trí tuệ nhân tạo của Việt Nam." Ông kêu gọi các đại biểu nêu cao tinh thần trách nhiệm, cụ thể hóa nhiệm vụ, đưa văn hóa thực sự là nền tảng tinh thần và động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
