Nét Đẹp Trăm Năm: Tục Viết Liễn, Dựng Nêu, Nấu Bánh Tét Đón Tết Ở Nhà Lớn Long Sơn
Ngay từ những ngày cận Tết, không khí tại di tích Nhà Lớn Long Sơn trở nên nhộn nhịp với hình ảnh hàng chục ông đồ trong trang phục bà ba đen truyền thống, tóc búi củ hành, mang theo giấy đỏ và mực tàu để viết liễn xuân. Ông Nguyễn Văn Lợi, một hương chức của Nhà Lớn Long Sơn, chia sẻ rằng mỗi dịp Tết đến, nơi đây tổ chức viết và dán gần 200 tờ liễn vuông, hơn 60 tờ ngang, cùng khoảng 300 đôi liễn dài. Nội dung của những câu đối này xoay quanh chủ đề mùa xuân, Tết cổ truyền, và những lời răn dạy về các đức tính nhân, lễ, nghĩa, trí, tín.
Giữa dòng chảy hiện đại hối hả, tục viết liễn đón xuân ở Long Sơn vẫn tồn tại vững vàng, như một minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ của văn hóa truyền thống Việt Nam. Những câu đối đỏ rực không chỉ là vật trang trí mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về đạo lý làm người, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần và tô điểm thêm nét đẹp độc đáo của Tết cổ truyền.
Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa Của Tục Viết Liễn
Theo lời bà Lê Thị Kiềm, thành viên ban điều hành Nhà Lớn Long Sơn, tục viết liễn đã có từ trăm năm nay, bắt nguồn từ thời ông Nhà Lớn mở đất Long Sơn. Ông Trần, người sáng lập, được biết đến với sự thông thạo nghề nông, tài năng tổ chức, khả năng tập hợp quần chúng, lòng nhân ái bao la, tính cách cương trực và bản lĩnh vững vàng. Chính vì vậy, những điều ông truyền dạy về đạo làm người và nếp sống sinh hoạt có giá trị sâu sắc, thấm sâu vào cuộc sống của dân chúng, được họ tự giác thực hiện và lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Sau khi ông Trần qua đời, con cháu và các tín đồ vẫn kiên trì duy trì các tập quán cũ, trong đó nổi bật là tục viết liễn đón xuân. Nhà Lớn Long Sơn ngày nay được xem là một trong những nơi hiếm hoi còn lưu giữ nguyên vẹn phong tục quý giá này. Anh Nguyễn Viết Thương, đến từ phường Tân Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết như thông lệ hằng năm vào ngày 21 tháng Chạp, anh lại cùng nhóm bạn đến Nhà Lớn Long Sơn để sáng tác ảnh. Anh Thương nhấn mạnh rằng tục viết liễn ở đây rất ý nghĩa, mang giá trị nhân văn sâu sắc và là một nét đẹp văn hóa về Tết cổ truyền cần được gìn giữ và phát huy.
Cùng Nhau Dựng Nêu Và Nấu Bánh Tét
Những ngày Tết, không khí tại Nhà Lớn Long Sơn càng trở nên rộn ràng hơn bao giờ hết. Cư dân và bá tánh từ khắp nơi đổ về cộng đồng này để cùng nhau xắn tay lo Tết. Họ quây quần bên nhau để gói những đòn bánh tét dẻo thơm, trang hoàng sửa sang Nhà Lớn, và tham gia vào nghi thức dựng nêu đón Tết.
Bà Kiềm chia sẻ thêm rằng mỗi dịp Tết, Nhà Lớn Long Sơn gói cả nghìn đòn bánh tét để dành tặng cho người dân trên xã đảo, cũng như những công nhân đang làm việc tại Long Sơn không thể về quê ăn Tết, thể hiện tinh thần "cho đi là còn mãi". Bà nói: "Ở Long Sơn, người nghèo không bao giờ phải lo sợ thiếu ăn. Có thể không nhiều, nhưng gạo, nước tương, bột ngọt, dầu ăn lúc nào Nhà Lớn cũng có sẵn để chia sẻ cho những ai khó khăn. Người gặp khó nhiều thì được hỗ trợ theo tháng, người khó ít thì một năm nhận vài lần như một lời động viên để họ tiếp tục làm ăn. Dịp Tết cũng vậy, ai cũng có đòn bánh tét để cúng trước và thưởng thức sau."
Ngoài viết liễn và nấu bánh tét, tục dựng nêu ngày Tết vẫn được con cháu ông Trần gìn giữ một cách thành kính suốt hàng trăm năm qua. Phong tục này diễn ra vào ngày cuối cùng của năm âm lịch, với nghi thức bao gồm hai phần chính: đầu tiên là cúng kỉnh ông bà tổ tiên, sau đó là cúng kỉnh để xin phép bề trên cho phép dựng nêu.
Cây tre được chọn để dựng nêu phải là tre già, lá xanh, lóng tre rều, và có ngọn cao để treo các vật phẩm mang ý nghĩa tín ngưỡng cùng giỏ lễ vật. Một quy tắc quan trọng là từ lúc chặt tre cho đến khi dựng nêu, ngọn tre không được chạm đất, nhằm bảo tồn sự thiêng liêng của nghi lễ.
Ông Đặng Văn A, một hương chức khác của Nhà Lớn, giải thích: "Phong tục dựng nêu ở Nhà Lớn đã tồn tại suốt hơn 100 năm qua, với ước vọng và lời cầu mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, lúa trúng đầy đồng, để nhân dân được hưởng nhiều no ấm và an cư lạc nghiệp." Những hoạt động này không chỉ làm sống dậy không khí Tết mà còn khẳng định giá trị văn hóa và tinh thần cộng đồng bền vững tại Phú Mỹ.
