Một tọa đàm khoa học về di sản Văn Miếu-Quốc Tử Giám vừa diễn ra tại Đại học Paul-Valéry Montpellier 3 (Pháp) ngày 8/4, thu hút đông đảo nhà nghiên cứu, học giả, giảng viên và sinh viên Việt Nam cùng Pháp. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076-2026), nhằm nhìn lại tiến trình giao lưu văn hóa giữa hai quốc gia và trao đổi các kết quả nghiên cứu mới về di sản trong bối cảnh hợp tác quốc tế hiện nay.
Di sản làm cầu nối tri thức giữa hai dân tộc
Về phía Việt Nam, Tiến sĩ Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám cùng đoàn cán bộ Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tham dự. Phía Pháp có Giáo sư Pierre Journoud; Tiến sĩ Nguyễn Thanh Hoa; Tiến sĩ Hélène Defleur cùng đông đảo nghiên cứu sinh, sinh viên và công chúng yêu thích văn hóa, lịch sử Việt Nam.
Tại tọa đàm, Tiến sĩ Lê Xuân Kiêu đã trình bày quá trình hình thành, phát triển của Văn Miếu-Quốc Tử Giám và vai trò đặc biệt của di sản này trong quan hệ hợp tác Việt Nam-Pháp. Ông nhấn mạnh: “Quan hệ Việt-Pháp trong lĩnh vực di sản là hành trình hợp tác bền bỉ qua nhiều thế hệ, di sản đã trở thành cầu nối của tri thức, sự thấu hiểu và hợp tác giữa hai dân tộc. Trường hợp Văn Miếu-Quốc Tử Giám cho thấy khi di sản được tiếp cận bằng tinh thần hợp tác và tôn trọng lẫn nhau, những giá trị của quá khứ sẽ tiếp tục được lan tỏa, góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Việt Nam và Pháp trong bối cảnh đương đại”.
Nghiên cứu mới từ học giả trẻ Pháp
Bên cạnh tham luận của các nhà nghiên cứu Việt Nam, tọa đàm còn giới thiệu nhiều công trình nghiên cứu mới của các học giả trẻ Pháp về vai trò của văn hóa và hợp tác di sản trong quan hệ Pháp-Việt từ thời kỳ thuộc địa đến nay. Các tham luận tập trung vào tính xuyên văn hóa trong bảo tồn di sản tại Việt Nam, tiến trình xây dựng đối thoại văn hóa giữa hai nước giai đoạn 1976-1997, sự đổi mới của hệ thống bảo tàng Việt Nam thời kỳ hậu thuộc địa cũng như nhận thức của người Việt Nam đối với ngôn ngữ và văn hóa Pháp.
Giáo sư Pierre Journoud đánh giá: “Tọa đàm đã làm nổi bật vai trò của di sản văn hóa trong việc thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam-Pháp, đồng thời gợi mở nhiều hướng hợp tác triển vọng trong lĩnh vực bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đặc biệt, việc chương trình DU ‘Tremplin pour le Vietnam’ lựa chọn hình ảnh cổng Văn Miếu-Quốc Tử Giám làm biểu trưng đã khẳng định giá trị biểu tượng của di tích như một không gian của tri thức, đối thoại, hợp tác và sáng tạo trong quan hệ văn hóa giữa hai quốc gia”.
Triển lãm chuyên đề về Quốc Tử Giám
Sau tọa đàm, các đại biểu đã tham quan triển lãm chuyên đề “Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076-2026)” được tổ chức tại khu vườn mùa đông của cơ sở Saint-Charles. Thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh và các nội dung giới thiệu chuyên sâu, triển lãm mang đến cho công chúng Pháp cái nhìn toàn diện về lịch sử hình thành, phát triển cùng những giá trị nổi bật của di sản giáo dục tiêu biểu của Việt Nam.
Sự gặp gỡ giữa ký ức lịch sử và các giá trị di sản đương đại đã tạo nên ý nghĩa biểu tượng sâu sắc cho sự kiện, góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thúc đẩy giao lưu văn hóa và làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị Việt Nam-Pháp trong giai đoạn mới.
