Từ Họ Đinh Sang Họ Phạm: Câu Chuyện Cảm Động Về Lòng Kính Yêu Thủ Tướng Phạm Văn Đồng
Hơn 57 năm trước, một phong trào đặc biệt đã diễn ra tại huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi cũ, khi nhiều người dân tộc Hrê – vốn chủ yếu mang họ Đinh – tự nguyện đổi sang họ Phạm. Đây là hành động thể hiện lòng kính yêu sâu sắc đối với Thủ tướng Phạm Văn Đồng, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và là lãnh đạo kiệt xuất của cách mạng Việt Nam.
Khởi Nguồn Từ Tấm Lòng Yêu Mến
Ông Phạm Văn Néo, nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Tơ, kể lại rằng ông tham gia cách mạng khi mới 14 tuổi. Thời điểm đó, lãnh đạo huyện và các xã trên địa bàn Ba Tơ đã vận động đồng bào dân tộc Hrê đổi sang họ Phạm theo họ của Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Hầu hết người dân nơi đây đều đồng thuận, bởi họ rất yêu quý vị Thủ tướng tài ba, người con ưu tú của quê hương Quảng Ngãi anh hùng.
Cuối xuân năm 1972, sau 3 năm làm liên lạc và du kích xã Ba Lâm, ông Néo được điều động về Văn phòng Huyện ủy Ba Tơ. Hồ sơ của ông ghi rõ họ và tên mới: Phạm Văn Néo, thay cho họ Đinh trước đó. Điều này khiến ông vô cùng tự hào, và ông luôn nhủ lòng phải cố gắng công tác tốt để xứng đáng với cha anh và vị thủ tướng họ Phạm.
Ông Néo chia sẻ: "Năm 1969, khi nghe tin Bác Hồ qua đời, người dân tộc Hrê chúng tôi và nhân dân cả nước vô cùng đau buồn. Đồng bào dân tộc Co ở Trà Bồng tự nguyện đổi sang họ Hồ để tỏ lòng kính yêu Bác. Ở Ba Tơ, khi nghe cán bộ vận động đổi sang họ Phạm theo họ của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, chúng tôi nhiệt liệt hưởng ứng. Nhiều người đã đổi sang họ Phạm, kể cả cha và anh trai tôi – những người đã hy sinh năm 1968 – cũng được ghi trong hồ sơ với họ Phạm theo họ của bác Đồng."
Những Tấm Gương Tiêu Biểu
Ông Phạm Viết Nho, nguyên Bí thư Huyện ủy Ba Tơ, nay đã bước sang tuổi 69, cũng là một trong những người tự nguyện đổi sang họ Phạm. Tuổi thơ của ông Nho gắn liền với sự chăm sóc của ông bà nội, vì mẹ mất sớm và cha tham gia cách mạng thường xuyên vắng nhà. Năm 12 tuổi, ông cùng một số thiếu niên được ông Phạm Văn Sáu, Bí thư Huyện ủy Ba Tơ lúc đó, dẫn ra miền Bắc học tập để trang bị kiến thức, chuẩn bị cho ngày trở về phục vụ quê hương.
Sau khi đất nước thống nhất, ông Nho trở về Ba Tơ và tự nguyện viết hai lá đơn xin vào lực lượng biên phòng và công an nhân dân để bảo vệ Tổ quốc, nối tiếp truyền thống gia đình. Ông vui sướng khi cầm bút ghi tên mình là Phạm Viết Nho. "Nhiều người dân tộc Hrê ở Ba Tơ đổi sang họ Phạm trước khi quê hương được giải phóng. Sau khi tôi về, có đợt làm chứng minh nhân dân thay cho căn cước của chính quyền cũ. Tôi cùng nhiều người đổi sang họ Phạm theo họ của bác Đồng và vô cùng vinh dự, tự hào vì điều đó", ông Nho tâm sự.
Những Lời Dặn Chí Tình Của Thủ Tướng
Năm 1985, khi ông Phạm Văn Néo đảm nhận chức vụ Trưởng phòng Văn hóa – Thông tin huyện Ba Tơ, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã về thăm quê hương. Sự kiện này khiến nhiều người vừa phấn khởi vừa hồi hộp, vì trước đó họ chỉ nghe kể về tấm lòng của Thủ tướng với quê hương, đất nước.
Thủ tướng ân cần thăm hỏi, trò chuyện cùng mọi người với lối nói giản dị, chân tình, thấm đẫm yêu thương. Ông nhắc nhở cán bộ và nhân dân phát huy truyền thống yêu nước, nỗ lực vượt qua khó khăn, ra sức lao động sản xuất để cải thiện cuộc sống và hàn gắn vết thương chiến tranh. Tác phong gần gũi của Thủ tướng khiến ông Néo và tất cả mọi người có mặt đều rất cảm phục và yêu mến.
Ông Néo nhớ lại: "Bác Đồng dặn dò cán bộ vận động nhân dân chấm dứt tập quán du canh du cư, phải định cư để ổn định sản xuất. Chính quyền cần huy động nguồn lực xây dựng hồ chứa và kênh mương thủy lợi để cung cấp nước tưới cho cây trồng. Bác nhắc nhở cần trồng cây gây rừng, trồng nhiều mì, lúa để xóa đói, giảm nghèo. Chúng tôi chăm chú lắng nghe và ghi nhớ những lời Thủ tướng căn dặn. Bác còn bảo phải áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao năng suất; cho con em ăn học để tiếp thu kiến thức, góp phần xây dựng quê hương."
Về phần ông Nho, khi Thủ tướng về thăm, ông đang là cán bộ công an huyện, cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự. Ông và nhiều người vui mừng khi được nhìn thấy Thủ tướng Phạm Văn Đồng, người mà đồng bào dân tộc Hrê ở Ba Tơ đặc biệt yêu mến. Ông cảm nhận được tấm lòng nhân ái của nhà lãnh đạo kiệt xuất, người con ưu tú của quê hương núi Ấn, sông Trà.
Ông Nho hồi tưởng: "Biết cuộc sống của cán bộ và nhân dân còn nhiều khó khăn nên bác Đồng rất thương. Bác dặn dò cán bộ động viên nhân dân trồng nhiều mì, lúa, bắp, củ lang, chăn nuôi để xóa đói giảm nghèo. Bác còn nhắc nhở là phải phát huy tinh thần đoàn kết, ra sức học hành."
Góp Sức Xây Dựng Quê Hương
Cuộc đời vì nước vì dân của Thủ tướng Phạm Văn Đồng là tấm gương sáng cho ông Néo và đồng bào noi theo. Ông luôn cố gắng học tập để nâng cao tri thức, nỗ lực vượt qua khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Lúc 18 tuổi, ông Néo rất vui khi được lãnh đạo Văn phòng Huyện ủy Ba Tơ cho đi học bổ túc văn hóa, dù quê hương lúc đó còn chìm trong khói lửa chiến tranh.
Ngoài những giờ tăng gia sản xuất hay đi cõng gạo, muối, mắm, ông lại cặm cụi bên sách vở nên tiến bộ rất nhanh. Chính những kiến thức đã học giúp ông hoàn thành tốt nhiệm vụ khi trở về đơn vị. Sau khi quê hương hòa bình, ông tiếp tục được lãnh đạo đơn vị cử đi học để nâng cao trình độ, dẫu cuộc sống vô cùng khốn khó với đồng lương ít ỏi và ba người con lần lượt chào đời.
Ông Néo phải dè sẻn từng đồng để dành dụm cho các con, trong khi vợ ông là bà Phạm Thị Đấy phải làm lụng cả đêm lẫn ngày. Năng lực của ông tiến bộ vượt bậc sau các khóa học, được cấp trên và người dân tin tưởng cử giữ nhiều chức vụ quan trọng như Phó Chủ tịch HĐND huyện, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện, Bí thư Đảng ủy xã Ba Vì, và cuối cùng là Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Tơ. Ở cương vị nào, ông cũng luôn nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh.
Ông Néo tự hào chia sẻ: "Phải cố gắng học tập theo lời dặn của bác Đồng để có kiến thức mà làm việc. Tôi còn động viên ba đứa con cố gắng học hành. Giờ hai con trai công tác trong ngành công an và quân đội, con gái giữa là giáo viên; dâu, rể đang công tác trong ngành kiểm lâm và giáo dục. Các cháu cũng chăm chỉ học tập."
Suốt 39 năm tham gia công tác, ông Nho luôn nêu cao tinh thần học tập để nâng cao trình độ chuyên môn. Sau nhiều năm phấn đấu, ông được cấp trên tin tưởng bổ nhiệm chức vụ Trưởng công an huyện Ba Tơ, Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy, và được tín nhiệm bầu làm Bí thư Huyện ủy Ba Tơ trong hai nhiệm kỳ. Ông còn được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi (cũ) trước khi về hưu vào năm 2015.
Ông Nho tâm sự: "Tôi cùng anh em cán bộ trong huyện luôn học hỏi để nâng cao trình độ. Như vậy thì giải quyết công việc mới đạt hiệu quả cao, góp phần xây dựng quê hương Ba Tơ ngày càng giàu đẹp theo lời bác Đồng căn dặn."
