Cuốn sách mới "Steve Jobs in Exile" của tác giả Geoffrey Cain vừa ra mắt đã hé lộ những chi tiết chưa từng được biết về khoảng thời gian khó khăn nhất trong cuộc đời của nhà sáng lập Apple, Steve Jobs, khi ông từng đứng trước bờ vực phá sản và bị cô lập cả về cá nhân lẫn nghề nghiệp.
Theo đó, đằng sau hình ảnh một thiên tài công nghệ với chiếc áo cổ lọ đen là một con người đã mất gần như tất cả và từ đó học được cách kiềm chế, không hủy hoại những người xung quanh. Đây chính là thông điệp chính mà Cain muốn truyền tải qua tác phẩm của mình.
Giai đoạn bị lãng quên 1985-1997
Trong khi nhiều tác phẩm trước đây thường tập trung vào thành công ban đầu của Jobs tại Apple và sự trở lại đầy kịch tính với kỷ nguyên iMac, iPod, iPhone, thì những năm tháng từ 1985 đến 1997 lại thường bị xem nhẹ. Giai đoạn này chứng kiến thất bại của dự án NeXT và Pixar được coi là một canh bạc may mắn. Tuy nhiên, Cain cho rằng chính những năm tháng bị lãng quên này lại đóng vai trò then chốt trong việc hình thành nên Jobs cũng như ngành công nghệ hiện đại.
Câu chuyện bắt đầu từ năm 1985, khi Jobs 30 tuổi và bị buộc phải rời khỏi Apple sau bất đồng với Giám đốc điều hành John Sculley. Máy Macintosh không đạt kỳ vọng thương mại, trong khi các đồng nghiệp đã mệt mỏi với tính khí nóng nảy và phong cách lãnh đạo độc đoán của ông. Một cuộc đối đầu trong hội đồng quản trị đã kết thúc với thất bại của Jobs, đẩy ông vào thời kỳ "lưu đày" kéo dài.
Những năm tháng khó khăn và bài học thay đổi
Thông qua các cuộc phỏng vấn với đồng nghiệp cũ, đoạn phim lưu trữ và hồ sơ hội đồng quản trị, Cain tái hiện một Jobs đầy gai góc và dễ tổn thương hơn nhiều so với hình ảnh thường thấy. Tại NeXT, Jobs đầu tư mạnh vào máy tính cao cấp cho trường đại học và doanh nghiệp, nhưng vẫn mang theo thói quen lãnh đạo độc đoán. Nhân viên cũ mô tả những cơn giận dữ trong họp, ý tưởng bị bác bỏ là "ngu ngốc", và bầu không khí căng thẳng đến mức quản lý cấp cao cũng có thể bị làm nhục công khai.
Năm người đồng sáng lập cùng Jobs tại NeXT cuối cùng đã rời đi vì không muốn làm việc dưới quyền ông. Sự đổ vỡ này trở thành hồi chuông cảnh tỉnh, buộc Jobs phải đối mặt với những hạn chế của bản thân. Tài năng và tham vọng không đủ để giữ chân người tài.
Cuốn sách cũng phân tích cách Jobs đối xử với con gái Lisa và người yêu đầu đời Chrisann Brennan. Jobs từng từ chối thừa nhận quyền làm cha trong nhiều năm, ngay cả khi ADN xác nhận. Vụ việc ra tòa buộc ông phải trả 385 USD tiền trợ cấp mỗi tháng, sau tăng lên 500 USD khi ông trở thành triệu phú. Brennan cho biết Jobs đã xin lỗi nhiều lần sau khi họ hòa giải năm 1987.
Steve Jobs suýt phá sản và vai trò của Pixar
NeXT chỉ bán được khoảng 50.000 máy, một kết quả yếu kém. Đến năm 1993, Jobs đã đổ quá nhiều tiền vào NeXT và Pixar đến mức suýt phá sản. Cain nhận định nếu không có đột phá tài chính, Jobs có thể trở thành biểu tượng thất bại thay vì tên tuổi hàng đầu công nghệ.
Rất may, bộ phim Toy Story ra mắt năm 1995 đã thành công vang dội, rung chuyển cả giới công nghệ và hoạt hình. Thành công này đưa Jobs trở lại Apple với tư cách vị cứu tinh, khi công ty đang đứng bờ vực phá sản. Từ đây, độc giả quá quen thuộc với chuỗi sản phẩm iMac, iPod, iPhone và iPad.
"Steve Jobs in Exile" vẽ nên bức tranh mới: Jobs trở thành nhà lãnh đạo kỷ luật và hiệu quả hơn nhờ những tháng năm thất bại, bất ổn và cô lập. Ông không đơn thuần chờ đợi lịch sử bắt kịp, mà đã thay đổi để đón lấy lịch sử.
