Người Sán Chỉ Bằng Thành giữ gìn văn hóa Tết độc đáo giữa đổi thay đời sống
Cộng đồng dân tộc Sán Chỉ tại xã Bằng Thành, tỉnh Thái Nguyên, đã sinh sống lâu đời dưới những nếp nhà sàn bốn mái truyền thống. Nhờ sự hỗ trợ tích cực từ Nhà nước, cùng với sự đồng thuận và nỗ lực vươn lên không ngừng của chính người dân, đời sống vật chất và tinh thần của bà con nơi đây đã có những bước chuyển biến rõ rệt. Tuy nhiên, giữa sự phát triển, người Sán Chỉ vẫn kiên trì bảo tồn những nét văn hóa đặc sắc, đặc biệt là trong dịp Tết Nguyên đán.
Tết Nguyên đán: Thời khắc thiêng liêng và ý nghĩa
Giống như nhiều đồng bào dân tộc thiểu số khác, Tết Nguyên đán được người Sán Chỉ coi là dịp quan trọng nhất trong năm, là thời điểm để mọi người nghỉ ngơi sau một năm lao động vất vả. Bà Lý Thị Mộng, Bí thư Chi bộ thôn Khâu Đấng, xã Bằng Thành, chia sẻ: "Trong ngày cuối cùng của năm, sau khi đã chuẩn bị xong mâm cơm tất niên, một số gia đình mời thầy mo về làm lễ cúng. Nghi lễ này nhằm mời tổ tiên về ăn Tết, xua đuổi ma quỷ và vận hạn của năm cũ, đồng thời cầu khấn cho năm mới nhiều may mắn, sức khỏe, làm ăn thuận lợi, mùa màng tươi tốt và bội thu."
Múa mặt quỷ: Nét văn hóa độc đáo và sâu sắc
Nổi bật nhất trong những ngày Tết của người Sán Chỉ chính là màn múa mặt quỷ. Theo truyền thống, mỗi gia đình Sán Chỉ đều sở hữu một chiếc mặt nạ, được người đàn ông đại diện cho cả nhà sử dụng khi tham gia múa trong lễ cầu mùa. Việc đeo mặt nạ khi múa không chỉ là một phần của nghi thức, mà còn mang quan niệm sâu xa: đó là cách để con người đi gặp thần linh, dâng lễ vật và truyền tải những mong ước tốt đẹp cho năm mới. Nghi lễ này thể hiện sự kết nối tâm linh mạnh mẽ giữa cộng đồng với tổ tiên và thiên nhiên.
Trang phục truyền thống: Sự tinh xảo được gìn giữ
Mỗi độ Xuân về, người Sán Chỉ lại khoác lên mình những bộ trang phục truyền thống hết sức tinh xảo và độc đáo. Dù đã hòa nhập với cuộc sống hiện đại, họ vẫn gìn giữ gần như nguyên vẹn nhiều nét văn hóa đặc trưng của dân tộc mình, từ cách may mặc đến các phong tục tập quán. Sự kiên trì này không chỉ làm phong phú thêm bản sắc văn hóa Việt Nam, mà còn là minh chứng cho tinh thần bảo tồn di sản mạnh mẽ.
Bằng Thành: Vùng đất đa dạng văn hóa và xa xôi
Bằng Thành là xã xa nhất của tỉnh Thái Nguyên, nằm cách trung tâm hành chính của tỉnh gần 200 km. Trên địa bàn xã hiện có bảy dân tộc anh em cùng chung sống, tạo nên một bức tranh văn hóa đa dạng và phong phú. Sự giao thoa này không chỉ làm giàu thêm đời sống cộng đồng, mà còn góp phần vào sự phát triển chung của khu vực.
Nhìn chung, câu chuyện của người Sán Chỉ ở Bằng Thành là một ví dụ điển hình về sự cân bằng giữa đổi mới và bảo tồn. Dù đời sống đã có nhiều cải thiện, họ vẫn giữ vững những giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là trong dịp Tết Nguyên đán, để truyền lại cho thế hệ sau.
