Ngoại giao văn hóa không chỉ là cầu nối giữa các quốc gia mà còn là động lực thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển, theo chia sẻ của một chuyên gia ngoại giao kỳ cựu.
Quan niệm về ngoại giao văn hóa
Theo ông, ngoại giao văn hóa được hiểu đơn giản như trong cuộc sống: khi có bất đồng, các bên ngồi lại trao đổi để tìm giải pháp. Ngay cả khi công việc đã suôn sẻ, vẫn cần đối thoại để làm tốt hơn và khám phá điều mới. Trong ba trụ cột ngoại giao chính trị, kinh tế và văn hóa, ngoại giao văn hóa hiện diện ở cả hai lĩnh vực kia, bởi mỗi quốc gia đều mang đặc trưng văn hóa riêng. Khi chia sẻ các giá trị đó ra quốc tế, giúp các dân tộc hiểu, tôn trọng và gắn bó hơn, cùng nâng cao vị thế, đó chính là sứ mệnh của ngoại giao văn hóa.
Công nghiệp văn hóa và vai trò của ngoại giao văn hóa
Công nghiệp văn hóa được ví như một hệ sinh thái lớn, nơi các thành tố vận hành kết nối và cộng hưởng. Sản xuất công nghiệp đòi hỏi tập trung tư liệu, chuyên môn hóa cao, hợp tác sâu rộng và phối hợp chặt chẽ qua nhiều công đoạn. Việt Nam có nhiều chất liệu để phát triển công nghiệp văn hóa, cần tương tác chặt chẽ với kinh tế để lan tỏa giá trị văn hóa, thúc đẩy kinh tế và tái đầu tư cho sáng tạo. Một bộ phim chất lượng tốt, được phát hành rộng rãi, khán giả đón nhận tích cực sẽ thúc đẩy hệ sinh thái các ngành công nghiệp phụ trợ. Ngoại giao văn hóa hằng ngày đóng góp vào phát triển công nghiệp văn hóa vì sự thịnh vượng quốc gia.
Đầu tư cho sản phẩm công nghiệp văn hóa
Ông chia sẻ niềm tự hào về làng gốm Bát Tràng, nơi cung cấp chất liệu tuyệt vời cho công nghiệp văn hóa sáng tạo. Đầu tư cho sản phẩm công nghiệp văn hóa cần xem như mô hình khởi nghiệp, với đa dạng hóa hình thức đầu tư, hỗ trợ từ chính sách thuế, cơ sở vật chất, đưa sáng kiến vào môi trường học thuật. Hoạt động đầu tư trong văn hóa luôn chứa rủi ro, vì vậy mọi hỗ trợ, dù nhỏ, đều cần thiết. Một nguồn lực đúng lúc giống như “cú huých” giúp đội ngũ sáng tạo và doanh nghiệp văn hóa tăng tốc.
Văn hóa là nền tảng sức mạnh mềm
Một nền văn hóa giàu bản sắc cùng chính sách đúng đắn là điểm tựa cho các nhà ngoại giao. Các chuyên gia ngoại giao văn hóa cho rằng chính sách đúng đắn và tổ chức triển khai thành công tạo ra sức mạnh mềm và sức hấp dẫn của đất nước. Ông bày tỏ niềm xúc động khi giới thiệu bản thân là người Việt Nam với bạn bè quốc tế, những người luôn hào hứng chia sẻ trải nghiệm về Việt Nam. Vị thế Việt Nam ngày càng cao trên trường quốc tế gắn liền với văn hóa dân tộc, được bồi đắp qua lịch sử dựng nước và giữ nước, mang đặc trưng nông nghiệp lúa nước và giao thoa với nhiều nền văn hóa.
Ký ức Hà Nội và văn hóa làng
Sinh ra ở ngoại thành Hà Nội, ông lớn lên tại làng Kim Liên, nơi có không gian “làng trong phố”. Từ năm 15 tuổi, ông đạp xe từ làng vào phố Hai Bà Trưng học tại Trường THPT Hoàn Kiếm. Hình ảnh hội làng dịp Rằm tháng Ba âm lịch hằng năm luôn đọng lại trong ông, với đình làng Kim Liên thuộc Thăng Long Tứ trấn, kết nối với hội làng Đình Bảng (Từ Sơn, Bắc Ninh), gợi không gian văn hóa Kinh Bắc, xứ Đông, xứ Đoài – một miền văn hóa giàu có, độc đáo, thanh lịch và hấp dẫn.
