Thả cá ngày ông Táo: Phong tục đẹp bị biến tướng vì thiếu ý thức ở Quảng Ninh
Sáng ngày 10/2 (tức 23 tháng Chạp), tại một số phường trung tâm thuộc thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, người dân đã đổ xô mang cá ra các hồ điều hòa để thả. Đây là hành động theo phong tục truyền thống, với mong muốn cá vàng vượt vũ môn hóa rồng, đưa ông Táo về trời bẩm báo một năm đã qua của gia chủ. Tuy nhiên, thực tế diễn ra lại phản ánh một bức tranh đáng buồn về ý thức bảo vệ môi trường.
Cá chết hàng loạt vì thả sai môi trường
Thay vì tìm đến các vùng nước ngọt phù hợp, nhiều người dân đã chọn thả cá vào các hồ điều hòa tại các phường Hồng Gai, Việt Hưng, Bãi Cháy. Đây đều là những hồ nước mặn, có cửa dẫn nước từ biển vào. Cá vàng vốn là loài sống trong môi trường nước ngọt, nên khi bị thả xuống hồ nước mặn, chúng nhanh chóng chết ngửa bụng chỉ sau khoảng 5 đến 15 phút, dạt vào các góc hồ.
Một người dân sinh sống bên hồ điều hòa Yết Kiêu, phường Hồng Gai, cho biết: "Năm nào cũng vậy, buổi sáng ngày 23 tháng Chạp từ 8 đến 11 giờ, người dân đua nhau mang cá vàng ra hồ này thả. Hồ thông với biển, là nước mặn nên cá thả xuống bơi được vài phút rồi chết." Hậu quả là cá chết nổi lềnh bềnh, bốc mùi hôi thối dưới thời tiết nắng nóng, thu hút ruồi muỗi bay vào khu dân cư.
Gánh nặng cho công tác vệ sinh và ô nhiễm môi trường
Tình trạng này không chỉ làm mất đi ý nghĩa tốt đẹp của phong tục mà còn gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực. Đến trưa, công nhân vệ sinh phải dùng thuyền và vợt đi quanh hồ để vớt cá chết mang đi tiêu hủy, nhằm tránh gây ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, người dân sống xung quanh còn phản ánh tình trạng một số người thiếu ý thức, ném bát hương, đồ thờ cúng xuống lòng hồ hoặc vứt túi bóng bừa bãi sau khi thả cá.
Bà Hoàng Thị Dương, trú tại phường Hồng Gai, chia sẻ: "Ban đầu tôi định mang cá ra hồ Yết Kiêu để thả, nhưng thấy cá chết nhiều quá. May mắn là được người dân xung quanh nhắc nhở, tôi đã mang cá vào các hồ nước ngọt ở phường Cao Xanh, Hà Trung hoặc ra hồ tại Cung văn hóa thiếu nhi để thả."
Điểm sáng từ Cung văn hóa thiếu nhi
Trái ngược với cảnh hỗn độn tại các hồ nước mặn, Cung văn hóa thiếu nhi thành phố Hạ Long lại là một điểm đến lý tưởng cho việc thả cá. Tại đây, người dân tập trung thả cá vào các hồ tiểu cảnh xung quanh, vốn là hồ nước ngọt được chăm sóc thường xuyên. Nhờ vậy, cá sống khỏe mạnh và phát triển tốt.
Để tạo cảnh quan và môi trường sống thuận lợi cho cá, đơn vị quản lý Cung đã trồng thêm các loài thủy sinh và cây cảnh. Điều này không chỉ giúp cá sinh trưởng tốt mà còn tạo điểm nhấn trải nghiệm cho thanh thiếu nhi khi đến học tập và tham quan. Bên cạnh đó, thùng rác được bố trí xung quanh các điểm thả cá, giúp hạn chế tình trạng vứt rác bừa bãi.
Ý nghĩa sâu sắc của việc thả cá đúng cách
Cá chép không chỉ là phương tiện đưa ông Táo về trời theo tín ngưỡng dân gian, mà còn là biểu tượng của sự thăng tiến, phát tài và may mắn. Việc thả cá đúng nơi, đúng chỗ không chỉ giúp cá sống sót và sinh trưởng, mà còn góp phần cải thiện môi trường sống, tạo cảnh quan đô thị văn minh, hiện đại và thân thiện với môi trường cho tỉnh Quảng Ninh.
Qua sự kiện này, có thể thấy rằng việc duy trì phong tục truyền thống cần đi đôi với nâng cao ý thức cộng đồng. Chỉ khi người dân hiểu và thực hiện đúng cách, những giá trị văn hóa mới thực sự phát huy ý nghĩa tích cực, đồng thời bảo vệ môi trường sống xung quanh.
