Các nhà khảo cổ đã phát hiện một thành phố Maya cổ đại còn nguyên vẹn mang tên Minanbé trong Khu dự trữ sinh quyển Calakmul, Mexico, sau ba thập niên lần theo dấu vết bằng công nghệ Lidar.
Thành phố cổ lộ diện giữa rừng rậm
Minanbé, theo tiếng Maya Yucatec có nghĩa là 'không có đường', nằm sâu trong khu bảo tồn được ví như lá phổi lớn thứ hai của Mỹ Latinh. Nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Ivan Šprajc (Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Slovenia) đã phải dùng dao rựa và cưa máy mở đường xuyên qua 6 km rừng rậm nguyên sinh để tiếp cận di tích.
Minanbé rộng khoảng 15 hecta, với trung tâm là ngôi đền kim tự tháp cao 13 m mang phong cách kiến trúc Río Bec. Khác với nhiều di chỉ từng bị đào xới bởi những kẻ săn cổ vật, Minanbé gần như còn nguyên vẹn. Đây là phát hiện đầu tiên trong ba năm qua mà nhóm của ông Šprajc tìm thấy không bị xâm hại.
Công nghệ Lidar và những phát hiện quan trọng
Chia sẻ với tờ The Art Newspaper, ông Šprajc cho biết việc tìm ra thành phố này là thành quả của 30 năm kiên trì quét Lidar – công nghệ dùng tia laser xuyên qua lớp tán cây dày đặc. 'Lidar là một phương pháp quét mạnh mẽ. Nó cho phép chúng ta nhìn xuyên qua thảm thực vật để thấy những cấu trúc mà mắt thường gần như không thể nhận ra', ông nhấn mạnh.
Trong khu di tích, các chuyên gia ghi nhận 14 công trình bằng đá, bao gồm các quảng trường, cung điện và những bia đá quan trọng. Tại chân đền, nhóm nghiên cứu tìm thấy một bia đá khắc hình nhân vật đang cầm rìu thực hiện nghi lễ chặt đầu, kèm niên đại năm 849 sau Công nguyên. Theo nhà nghiên cứu chữ khắc Octavio Esparza Olguín, đây là bằng chứng đắt giá cho thấy các công trình này được xây dựng ngay sát thời điểm người Maya từ bỏ các đô thị vào thế kỷ 10.
Những bí ẩn chưa có lời giải
Minanbé thuộc thời kỳ Hậu Cổ điển (600–900 sau Công nguyên), khi vùng đất này được tin là nơi sinh sống của khoảng 10 triệu người. Tuy nhiên, thành phố không chỉ có dấu vết của sự thịnh vượng mà còn gợi mở những biến động chính trị phức tạp.
Các nhà khảo cổ tìm thấy một bàn thờ bị vỡ, trên đó mô tả một vị vua đội mũ trang sức cầu kỳ. Giả thuyết ban đầu cho rằng sự thay đổi có chủ ý này là dấu hiệu cho thấy các nhóm người từ phía bắc bán đảo đã thâm nhập và thay thế biểu tượng chính trị tại đây.
Giá trị của Minanbé là không thể đong đếm bằng tiền. Các dự án thám hiểm rừng sâu quy mô lớn tương tự thường tiêu tốn hàng trăm nghìn USD, nhưng cái giá lớn nhất chính là tri thức lịch sử mà nó mang lại.
Thách thức trong việc giải mã Minanbé
Dù vậy, con đường để giải mã Minanbé còn đầy chông gai. Tiến sĩ Šprajc, nhà khảo cổ 71 tuổi, thừa nhận: 'Việc khai quật sâu hơn là rất cần thiết, nhưng chúng tôi đang đối mặt với những thách thức hậu cần khổng lồ, đặc biệt là việc xây dựng đường dẫn vào giữa khu bảo tồn được UNESCO bảo vệ nghiêm ngặt'.
