PGS.TS Dương Văn Sáu: Tết là điểm hội tụ văn hóa và sợi dây gắn kết gia đình Việt
PGS.TS Dương Văn Sáu, Nguyên Trưởng khoa Du lịch, Giảng viên Cao cấp Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, đã có những chia sẻ sâu sắc về vai trò của Tết trong đời sống văn hóa và gia đình người Việt. Theo ông, Tết không chỉ là một dịp lễ hội mà còn là một dấu mốc quan trọng trong chu kỳ tự nhiên và đời sống tinh thần.
Bản chất của Tết: Dấu mốc chuyển giao và hội tụ
Ông Sáu giải thích rằng, từ "Tết" bắt nguồn từ "Tiết" trong Hán – Việt, chỉ thời tiết và sự chuyển giao của tự nhiên. Vì vậy, bản chất của Tết là khép lại một chu kỳ cũ và mở ra một chu kỳ mới. Trong xã hội nông nghiệp, Tết gắn liền với việc kết thúc một năm lao động vất vả và chuẩn bị cho hành trình mới. Đây là thời điểm con người trở về, hội tụ, thu nạp năng lượng rồi lại tỏa đi, tạo nên một vòng tuần hoàn ý nghĩa.
Tết là một "điểm hội tụ" cả về không gian, thời gian và văn hóa, nơi mọi người sum họp, chia sẻ tình cảm và truyền thống. Nó không chỉ quan trọng với cá nhân, gia đình mà còn mang ý nghĩa sâu sắc với cả cộng đồng và dân tộc. Sau thời gian hội tụ, Tết trở thành điểm khởi đầu cho sự lan tỏa năng lượng tinh thần, giúp con người bước vào năm mới với sự sáng tạo và phát triển.
Yếu tố gắn kết gia đình trong dịp Tết
Theo PGS.TS Dương Văn Sáu, Tết có khả năng gắn kết các thành viên trong gia đình mạnh mẽ hơn những dịp khác nhờ vào:
- Sự trở về và gặp gỡ trực tiếp: Dù ở đâu, người Việt đều có xu hướng trở về quê hương để gặp lại người thân, tạo nên những kết nối sâu sắc.
- Thời gian nghỉ ngơi và tích nạp năng lượng: Tết là lúc con người tạm gác công việc, tận hưởng thành quả và "sạc lại" cảm xúc từ các mối quan hệ gia đình.
- Ý nghĩa chuyển giao thời gian: Sự khép lại chu kỳ cũ và mở ra chu kỳ mới khiến các hoạt động trong Tết trở nên thiêng liêng, thúc đẩy xu hướng sống chậm và hướng về nguồn cội.
Không khí ấm áp, sâu lắng của Tết chính là sợi dây gắn kết bền chặt nhất giữa các thành viên trong gia đình Việt.
Khả năng hàn gắn mâu thuẫn của Tết
Ông Sáu nhấn mạnh rằng, từ khóa của Tết là "sự giao hòa" và "chuyển giao". Khi thiên nhiên và văn hóa giao hòa, những căng thẳng trong đời sống thường ngày có cơ hội được làm dịu và hóa giải. Người Việt có quan niệm "năm hết Tết đến" là thời điểm để tổng kết, khép lại điều chưa vui và hướng tới tương lai tốt đẹp hơn.
Tết đóng vai trò như một "thời điểm chữa lành", giúp con người buông bỏ cảm xúc tiêu cực, mở lòng cảm thông và hàn gắn những rạn nứt. Khoảng lặng đặc biệt này cho phép mọi người nhìn lại bản thân và các mối quan hệ, từ đó điều chỉnh hành vi và củng cố tình thân.
Phong tục Tết cần được gìn giữ cho thế hệ trẻ
Trong đời sống hiện đại, PGS.TS Dương Văn Sáu khẳng định những phong tục tốt đẹp của Tết vẫn cần được bảo tồn, bao gồm:
- Thờ cúng tổ tiên: Thể hiện lòng biết ơn và nhớ về nguồn cội, đặc biệt qua việc bài trí ban thờ gia tiên trang nghiêm.
- Thăm hỏi, chúc Tết và mừng tuổi: Đây là nét văn hóa quan trọng, gửi gắm tình cảm và lời chúc may mắn, cần tránh những biểu hiện thực dụng.
- Du xuân đi lễ đầu năm: Giúp kết nối với thiên nhiên, cội nguồn văn hóa và phát triển kinh tế địa phương.
- Khai bút, xin chữ và một số kiêng kỵ: Những nét đẹp văn hóa cần được phục hồi và tổ chức trong không gian phù hợp.
Ông nhấn mạnh rằng, dù xã hội phát triển, những phong tục này vẫn nguyên giá trị và cần sự quan tâm của cộng đồng để không bị mai một.
Lời khuyên cho giới trẻ về việc trở về sum họp gia đình
PGS.TS Dương Văn Sáu khuyên các bạn trẻ nên coi trọng gia đình và trở về nhà trong dịp Tết, vì đây là trách nhiệm và nghĩa vụ với cha mẹ, ông bà. Ông nói: "Đường về nhà luôn là con đường ấm áp nhất, bình yên nhất." Trong trường hợp không thể về trực tiếp, việc kết nối qua mạng xã hội là cần thiết để tránh cảm giác cô đơn và mất đi ý nghĩa cuộc sống.
Sau khi giữ đạo làm con, các bạn trẻ có thể thu xếp công việc để du lịch cùng bạn bè. Ông nhắc nhở rằng, dù đi đâu, hãy giữ ngọn lửa tình cảm gia đình để sưởi ấm và nâng đỡ trên mọi nẻo đường.
Lời chúc năm mới đầy ý nghĩa
Nhân dịp năm mới, PGS.TS Dương Văn Sáu gửi lời chúc đến độc giả, đặc biệt là các bạn trẻ: "Chúc các bạn luôn tràn đầy nhiệt huyết, không ngừng học tập, có bản lĩnh và trí tuệ để hành động đúng đắn." Ông ví năm Bính Ngọ như hình ảnh con ngựa, biểu tượng cho sự sống động, vươn lên mạnh mẽ và tiến về phía trước.
Ông chúc mọi người một năm mới nhiều sức khỏe, khát vọng, luôn giữ vững niềm tin và sẵn sàng lên đường viết tiếp mùa xuân của bản thân và đất nước.
