Phải thừa nhận rằng, với một bộ phận người dân hiện nay, nói tục không còn là hành vi xấu mà đã trở thành một dạng từ đệm trong giao tiếp. Có người chỉ trong một câu nói đã lặp lại nhiều lần những từ ngữ được cho là đệm ấy. Trong một số môi trường, điều này bị coi là bình thường, nhưng khi chuyển sang môi trường khác, nó ngay lập tức gây ra sự phản cảm.
Tuy nhiên, hành vi nói tục chửi bậy như của người phụ nữ sinh năm 1987, chở con nhỏ phía sau xe, dù người bị chửi lớn tuổi hơn chị rất nhiều và đã xin lỗi, thậm chí chắp tay xin lỗi, nhưng chị vẫn thốt ra những lời lẽ thô tục, liên quan đến sinh hoạt tình dục, không chỉ với người đối diện mà còn với mẹ của ông ta. Khi viết những dòng này, tôi vẫn còn cảm thấy rùng mình.
Thật khó hiểu khi một người có ngoại hình xinh đẹp, thân hình mỹ miều, lại hành xử như vậy giữa nơi đông người, trước mặt con gái mình. Rõ ràng chị đã phải kiềm chế rất nhiều bản năng thật của mình, nhưng vẫn không thể kìm được những lời lẽ đó. Vậy ở nhà, trong những hoàn cảnh thuận lợi hơn, chị sẽ hành xử như thế nào?
Người phụ nữ này tỏ ra rất liên hoàn về mồm miệng và tay chân. Miệng thì chửi bới tục tằn, lôi cả chuyện nhạy cảm ra để xúc phạm một người đàn ông đáng tuổi chú bác, thậm chí cả mẹ ông ta; còn tay tát, chân đá liên hồi, thuần thục như đã quen với cảnh ấy từ lâu. Ngược lại, người đàn ông vẫn rất nhã nhặn, miệng xin lỗi, tay đỡ và còn mỉm cười.
Đây chỉ là một vụ tiêu biểu. Gần đây, liên tục xảy ra những vụ việc tương tự, mà dân mạng xã hội gọi là những người đi tìm bố, kiểu “mày biết bố mày là ai không?” kèm theo những lời lẽ thô tục. Câu nói ấy trở thành sự phân chia loại hình xã hội, thể hiện ta đây là dân anh chị.
Có một câu chuyện vui kể rằng, tại một quầy làm thủ tục bay ở nước ngoài, một người đàn ông hùng hổ nói “mày biết bố mày là ai không?” (đã dịch ra tiếng Việt). Cô nhân viên dừng lại, nói vào micro: “Xin bà con giúp cho một việc ạ, có một người đang đứng trước mặt tôi mà không biết mình là con ai, nhờ bà con ai biết thì giúp anh ấy ạ.” Tất nhiên, người đàn ông đó tẽn tò, cúp mặt xuống và nói “em biết rồi”.
Ảnh minh họa.
Thực trạng đáng báo động
Hiện tượng văng tục chửi bậy không chỉ xảy ra ở người trưởng thành như người phụ nữ nêu trên, mà còn rất phổ biến ở học sinh. Xem các clip học sinh đánh bạn hoặc đánh nhau, có thể thấy nhiều từ ngữ tương tự được tuôn ra một cách hăm hở. Dù có khi những đứa trẻ lớp sáu, lớp bảy, thậm chí lớp năm tham gia đánh nhau chưa hiểu hết ý nghĩa của những lời mình nói, nhưng chúng vẫn thuận mồm văng ra.
Hành xử của người đàn ông trong vụ việc
Trở lại vụ việc chị N.T.H. chửi và đánh người đàn ông vì va chạm giao thông, cơ quan công an đã mời cả hai bên lên làm việc. Tôi vẫn nể phục người đàn ông khi tại cơ quan công an, ông vẫn nhận lỗi và xin xử lý nhẹ cho người phụ nữ kia. Các cụ ta xưa dạy rất nhiều về điều này, trong đó có câu dễ học dễ làm theo nhất là “một điều nhịn là chín điều lành”. Trong trường hợp cụ thể này, thật khó hiểu khi nhịn nhau lại khó đến thế? Chỉ cần nóng nảy, chửi một câu, tát một cái, là hạ hỏa, nhất là khi đối phương hết sức biết điều, nhẫn nhịn, hoàn toàn không có cớ gì để mình nổi giận đến mất lý trí.
Có thể, đó là thói quen, là văn hóa của người phụ nữ này rồi. Với chị, hành vi đó là bình thường, nên chị công khai hành xử giữa phố, trước cửa trường học, và trước mặt con gái mình.
Xây dựng đời sống văn hóa
Chúng ta đã bao nhiêu năm xây dựng đời sống văn hóa, từ khu dân cư đến công sở, từ gia đình đến cá nhân, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, xây dựng nếp sống mới… nhưng hình như vẫn chưa chạm tới cốt lõi của văn hóa. Đó là sự nhường nhịn, bình tĩnh, giao tiếp có văn hóa bằng các hành động cảm ơn, xin lỗi. Là tình yêu thương con người, cảm thông với các số phận, với những hoàn cảnh éo le, chia sẻ sự bao dung, sự tử tế.
Tất nhiên, đây chỉ là những trường hợp cá biệt, nhưng khi cá biệt trở nên quá nhiều, đã thành thói quen, thì chúng ta cần nhận diện lại. Cá biệt có người chen ngang khi xếp hàng, cá biệt có bạn trẻ trên phương tiện giao thông công cộng điềm nhiên ngồi bấm điện thoại khi người già, phụ nữ có thai và trẻ nhỏ đứng, cá biệt văng tục chửi bậy, cá biệt đánh nhau… Nếu diễn ra thường xuyên, thì đó không còn là cá biệt nữa.
Thời gian gần đây, những vụ việc như đánh chửi nhau ngoài đường, xô xát khi tham gia giao thông, dù lâu nay được coi là nhỏ, nhưng công an đã xử lý rất cương quyết, thế mà vẫn xảy ra. Điều đó cho thấy sự cá biệt không còn là cá biệt nữa.
Như vụ chị chửi tát đá liên hoàn kia, có thể ngày xưa sẽ được bỏ qua, nhưng ở đây, bây giờ, công an đã vào cuộc. Rất cần một sự chấn hưng triệt để, bắt đầu từ phía công an xử nghiêm những vụ từng được coi là nhỏ. Lớn hơn, là ngành giáo dục, văn hóa, và toàn xã hội… Để đến lúc, mỗi ngày ra đường là một ngày vui, chứ không chỉ đến trường.
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả!
