Mạng xã hội đang trở thành kênh thông tin chủ đạo của giới trẻ, nhưng đi kèm với đó là sự tràn lan của các nội dung xấu, độc hại. Theo báo cáo kỹ thuật số tháng 6/2026 của Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters và Đại học Oxford (Anh), có tới 44% người từ 18 đến 24 tuổi coi mạng xã hội và nền tảng video là nguồn tiếp nhận thông tin chính. Tại Việt Nam, xu hướng này cũng tương tự, nhưng điều đáng báo động là nhiều nhà sáng tạo nội dung đang sử dụng chiêu trò, nội dung không lành mạnh, thậm chí tự làm hại bản thân để đổi lấy quà tặng ảo có giá trị thực.
Hiện tượng livestream phản cảm ngày càng phổ biến
Nhiều bạn đọc phản ánh với Báo Nhân Dân về tình trạng các streamer sẵn sàng thực hiện các hành vi thách đố nguy hại đến sức khỏe, như dội nước lạnh vào người giữa đêm khuya, đập gạch vào người chỉ để nhận quà tặng ảo. Bên cạnh đó, nhiều tài khoản lợi dụng trang phục “thiếu vải”, cắt xẻ táo bạo, thực hiện các động tác vũ đạo khiêu gợi, dung tục. Nghiêm trọng hơn, một số đối tượng biến livestream thành nơi quảng cáo trá hình cho dịch vụ nhạy cảm, mại dâm hoặc dẫn dụ người xem vào các đường dây lừa đảo. Việc sử dụng ngôn từ tục tĩu, chửi thề, lan truyền nội dung bạo lực cũng xuất hiện dày đặc, bất chấp sự có mặt của khán giả nhỏ tuổi.
Nguyên nhân từ lòng tham và áp lực nổi tiếng
Thạc sĩ Lê Anh Tú, giảng viên khoa Quan hệ công chúng-Truyền thông, Trường Đại học Kinh tế-Tài chính TP.HCM (UEF), cho rằng livestream vốn là công cụ trung tính, nhưng ranh giới giữa sáng tạo văn minh và biến tướng độc hại bị xóa nhòa bởi lòng tham cực đoan trước những giá trị ảo. “Ngày càng nhiều người bất chấp sử dụng nội dung giật gân, phản cảm, trái thuần phong mỹ tục để trục lợi từ tiền tài trợ”, ông Tú nói.
Chị Trần Yến Nhi, 22 tuổi, sống tại phường Gia Lâm, cho rằng xu hướng này xuất phát từ lòng tham và khao khát gây chú ý. “Cách nhanh nhất để nổi tiếng là tạo ra những trò gây sốc. Càng thu hút sự chú ý, càng kiếm được nhiều tiền”, chị Nhi chia sẻ, đồng thời lên án một bộ phận người xem sẵn sàng bỏ tiền để “mua vui” hoặc hạ thấp nhân phẩm người khác.
Tác động tiêu cực đến giới trẻ
Anh Nguyễn Tiến Anh, thành viên Dàn hợp xướng Gió Xanh, nhận định: “Livestream vốn không xấu, nhưng khi con người đánh đổi sức khỏe, nhân phẩm chỉ để lấy lượt xem thì giá trị đã bị đảo ngược. Nhiều bạn trẻ nhầm lẫn giữa 'được chú ý' và 'được công nhận'.”
Thầy giáo Hoàng Đức Mạnh, Trường THCS Mạc Đĩnh Chi (Hà Nội), bày tỏ lo ngại: “Nếu học sinh liên tục thấy hành động nguy hiểm được cổ vũ và mang lại thu nhập, các em sẽ hình thành nhận thức sai lầm rằng tiền bạc quan trọng hơn sức khỏe và đạo đức.” Em Bùi Quang Vũ, học sinh lớp 8, cho biết thường bỏ qua hoặc báo cáo nội dung độc hại, nhưng nếu gặp nội dung nguy hiểm sẽ trao đổi với bố mẹ hoặc thầy cô.
Nền kinh tế chú ý méo mó và trách nhiệm của các bên
Thạc sĩ Nguyễn Lê Đình Quý, giảng viên Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, phân tích: “Đây là biểu hiện của nền kinh tế 'thu hút sự chú ý' bị méo mó, nơi sự nguy hiểm, phản cảm được quy đổi trực tiếp thành lượt xem, quà tặng và tiền.” Ông chỉ ra ba nguyên nhân: áp lực nổi tiếng và kiếm tiền nhanh; thuật toán ưu ái nội dung kích thích mạnh; trách nhiệm của nền tảng và người xem chưa đầy đủ – nhiều người vừa lên án vừa tò mò xem, chia sẻ, tặng quà, vô tình “trả công” cho nội dung độc hại.
Các cơ quan chức năng đã cảnh báo về tác động lâu dài của nội dung phản cảm tới nhận thức và hành vi của giới trẻ. Vấn đề cảm xúc tiêu cực lan rộng nhờ thuật toán sẽ được đề cập trong phần tiếp theo của loạt bài.
