Nhật Bản lần đầu tiên đưa vào sử dụng thuật ngữ 'kokushobi' (nghĩa là 'ngày nắng nóng khắc nghiệt') để chỉ những ngày nhiệt độ từ 40 độ C trở lên, sau khi ba thành phố ở miền Trung nước này ghi nhận mức nhiệt 40 độ C vào ngày 21/7. Đây là lần đầu tiên trong năm 2026 Nhật Bản chạm ngưỡng nhiệt độ này.
Nguồn gốc thuật ngữ 'kokushobi'
Theo New York Times, thuật ngữ này được chọn thông qua một cuộc bình chọn toàn quốc do Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) tổ chức đầu năm 2026. 'Kokushobi' giành hơn 40% số phiếu, vượt qua các lựa chọn khác như 'ngày nóng nguy hiểm', 'ngày đổ mồ hôi' hay 'ngày phòng xông hơi'. Mục đích là nhấn mạnh mức độ nguy hiểm của thời tiết cực đoan, giúp người dân dễ hình dung và thực hiện biện pháp phòng tránh.
Nhiệt độ kỷ lục tại nhiều địa phương
Ngày 22/7, thành phố Kuwana (tỉnh Mie) ghi nhận nhiệt độ 40,6 độ C, mức cao nhất từ trước đến nay tại địa phương này. Cùng ngày, thành phố Mino (tỉnh Gifu) và Hamamatsu (tỉnh Shizuoka) đạt 40,1 độ C, trong khi Tajimi (tỉnh Gifu) chạm ngưỡng 40 độ C, theo Japan Times. JMA đã phát cảnh báo nguy cơ say nắng trên diện rộng, dự báo đây là ngày thứ hai liên tiếp cả nước rơi vào tình trạng kokushobi.
Ý nghĩa của cách gọi mới
Ông Taro Kawasato, Phó giám đốc Ban Dự báo Khí hậu thuộc JMA, giải thích: 'Chỉ cần nghe cụm từ "ngày nắng nóng khắc nghiệt", người dân sẽ dễ hình dung mức độ nguy hiểm hơn và nhận thức rằng hôm nay là ngày cần đặc biệt thận trọng.' Ông nhấn mạnh việc chỉ công bố con số nhiệt độ đôi khi không đủ sức cảnh báo vì mỗi người cảm nhận khác nhau.
Tác động của nắng nóng đến sức khỏe và xã hội
Theo Cơ quan Quản lý Hỏa hoạn và Thiên tai Nhật Bản, từ ngày 6 đến 12/7, đã có 4.580 người nhập viện vì các bệnh liên quan đến nắng nóng, trong đó 7 người tử vong. Năm ngoái, Nhật Bản ghi nhận số ca say nắng cao kỷ lục, bất chấp các cảnh báo liên tục. Nhiệt độ cao nhất lịch sử nước này là 41,8 độ C, được ghi nhận trong năm 2025. Giới chức khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài, sử dụng điều hòa, uống đủ nước và thực hiện các biện pháp phòng tránh sốc nhiệt.
Xu hướng toàn cầu: Tìm cách diễn đạt mới cho thời tiết cực đoan
Nhật Bản không phải quốc gia duy nhất tìm kiếm cách diễn đạt mới. Tại Trung Quốc, truyền thông những năm gần đây sử dụng các mô tả sinh động như 'phòng xông hơi' (Đài Loan) hay 'chế độ lò nướng' (Thâm Quyến). Trong đợt nắng đầu tháng 7 tại Thâm Quyến, 62 người phải gọi xe cấp cứu vì say nắng, trong đó 2 người tử vong.
Theo giới khoa học, các đợt nắng nóng kỷ lục chỉ là 'phần nổi của tảng băng chìm' biến đổi khí hậu. Khí hậu Trái Đất dường như đã bước sang trạng thái khác, với tốc độ biến đổi gây sốc. Tây Âu vừa ghi nhận tháng 6 nóng nhất lịch sử, khiến Pháp phải tạm dừng một lò phản ứng hạt nhân do nhiệt độ sông quá cao, và hàng nghìn người tử vong liên quan đến nắng nóng. WHO cảnh báo châu Âu về 'nhiều tuần chết chóc' khi nắng nóng quay trở lại.
