Thư phòng chứa hàng chục nghìn kỷ vật chiến tranh
Thư phòng của nhà văn Đặng Vương Hưng là nơi lưu giữ hàng chục nghìn tư liệu ký ức chiến tranh, bao gồm thư từ, nhật ký được thân nhân người lính gửi lại. Với người ngoài, đó chỉ là những xấp giấy đã ố vàng, chữ nhòe nhoẹt. Nhưng với gia đình người lính, những lá thư ấy là điều an ủi suốt nhiều thập kỷ, là hiện thân duy nhất còn lại của người họ thương yêu. Thư được đặt thay di ảnh trên bàn thờ, chứng kiến người nhận từ tóc xanh thành tóc trắng. Chỉ khi tuổi già khiến họ không thể tự gìn giữ, họ mới gửi lại cho nhà văn, người sáng lập câu lạc bộ Trái tim người lính, để những bức thư không bị quên lãng.
Tình yêu là nguồn sức mạnh trên chiến trường
Nhà văn Đặng Vương Hưng chia sẻ: “Rất đơn giản thôi, đó là tình yêu” khi được hỏi điều gì khiến thư thời chiến lay động lòng người. Ông giải thích: “Tình yêu đã trở thành nguồn sức mạnh của người lính trên chiến trường. 18, 20 – ấy là tuổi người ta có những rung động, người ta yêu, là tuổi trong lòng người ra trận ôm bóng hình một người phụ nữ, một người đang chờ họ ở quê nhà”. Ông cho biết thêm, tình yêu thời nào cũng giống nhau, dù 18 hay 80 tuổi. Trong các bức thư, bên cạnh tình cảm riêng tư, người lính luôn thể hiện tình yêu quê hương đất nước.
Nhà văn kể rằng có những bức thư tình được người lính đọc chung cho nhau nghe, cùng cười khúc khích trong sung sướng. Ở chiều ngược lại, cả gia đình cũng đọc thư chung. Có trường hợp cha mẹ nhận thư của con từ chiến trường, vui mừng đọc trên loa cho bà con làng xóm cùng nghe.
Nhật ký – nơi tâm sự thầm kín của người lính
Khác với thư từ, nhật ký chứa đựng nhiều tâm sự không thể giãi bày. Nhà văn nhận định: “Nhật ký là suy nghĩ thật tâm của con người về giai đoạn, là hơi thở của xã hội”. Trong nhật ký, người lính ghi lại nỗi buồn, nỗi sợ, những tâm tư bình thường khi đối mặt với lằn ranh sinh tử. Những dòng suy tư ấy khiến chân dung người lính trở nên đa chiều, giúp hậu thế hiểu rằng họ trở thành người hùng không phải vì không biết sợ, mà vì đã vượt lên cảm xúc thường nhật để hành động phi thường.
Những lá thư chưa kịp trở về nhà
Hơn 50 năm sau ngày thống nhất, hành trình của những lá thư vẫn chưa dừng lại. Nhiều lá thư “tới muộn” phải đi nửa vòng Trái Đất và nhiều năm sau mới về đến nhà. Nhà văn kể lại những lần phía Mỹ trao trả tư liệu, gia đình người lính nghẹn ngào mang thư về đặt trên bàn thờ thắp hương. Những lá thư còn giúp ích cho công tác tìm mộ liệt sĩ: từ miêu tả và thông tin trong thư, kết hợp hồ sơ và tư liệu từ Mỹ, cơ quan chức năng lập sơ đồ di chuyển, xác định tọa độ tìm mộ. “Có một sợi dây tình cảm thiêng liêng trong những bức thư, khiến hành trình của bức thư luôn mang nhiều cảm xúc nghẹn ngào”, nhà văn nói.
Mỗi năm, nhà văn vẫn nhận nhiều thư từ gia đình, thân nhân người lính nhờ tìm mộ liệt sĩ. Dù các cuộc đoàn tụ đã diễn ra nhiều hơn, nhưng vẫn còn khiêm tốn so với chia ly. Tổ chức Trái tim người lính do ông thành lập tiếp tục sưu tầm, lưu trữ tư liệu, kỷ vật. Ông hy vọng việc công bố những tư liệu này mang giá trị tinh thần cho gia đình chiến sĩ và các thế hệ sau. “Tôi thành lập tổ chức 'Trái tim người lính' cũng là để cho gia đình của người lính, là vợ, là con, là cháu của họ đều có thể tham gia. Dù họ không mang áo lính, nhưng họ cũng là những người mang trong mình ‘trái tim người lính’”, nhà văn nói.
Còn hàng triệu tư liệu chiến tranh chưa được công chúng tiếp cận. Nhà văn và những người đồng hành vẫn miệt mài đọc, viết, nghiên cứu và công bố di vật của người đã đi xa, để trái tim người lính tiếp tục nhịp đập.
