Hơn hai thế kỷ tồn tại, đình Phong Phú tại đường Phong Phú, phường Phú Định, TP.HCM không chỉ là nơi gìn giữ tín ngưỡng dân gian mà còn bền bỉ lan tỏa tinh thần tương thân tương ái qua tục 'thí hòm' và phát gạo cho người nghèo.
Lịch sử hình thành và kiến trúc độc đáo
Thôn Phong Phú được thành lập khoảng năm 1816 – 1833, và đình Phong Phú cũng được xây dựng trong thời gian này để thờ phụng các vị thần linh theo tín ngưỡng dân gian. Năm 1836, khi tỉnh Gia Định thành lập, Phong Phú là một thôn thuộc tổng Tân Phong Hạ, huyện Tân Long, phủ Tân Bình. Ban đầu đình tọa lạc bên bờ kênh Đôi, đến khoảng năm 1917 mới dời đến vị trí hiện nay.
Đình Phong Phú là di tích kiến trúc nghệ thuật với diện tích khoảng 600 mét vuông. Các thành phần kiến trúc võ ca, tiền điện, chính điện được xây dựng theo kiểu nhà năm gian, tiếp nối nhau trên một trục dọc; riêng nghĩa từ xây theo kiểu nhà ba gian, nằm bên trái chính điện. Võ ca và mỗi điện thờ đều có nóc mái riêng, lợp ngói ống, đỡ bằng bộ cột, kèo, rui gỗ. Trước võ ca là sân nhỏ đặt bàn thờ Thiên phụ địa mẫu đối diện với phù điêu Thần Hổ trên vách mặt tiền, phía trên có hàng chữ “Đình Phong Phú”.
Không gian thờ tự linh thiêng
Các vị thần thánh được thờ từ xưa đến nay gồm thần Thành Hoàng Bổn Cảnh, hai bên phò tá là Tả ban – Hữu ban, cùng Chú sinh Nương Nương, Quan Thánh Đế Quân, Phúc Đức Chính Thần. Tiền điện bày ba hương án: gian giữa thờ Thần hoàng, hai bên là án thờ Tả ban, Hữu ban. Chánh điện là nơi trang trọng nhất, với ba cửa võng trang trí bao lam chạm trổ các đề tài mẫu đơn – trĩ, mai – điểu. Trên thân cột treo các cặp liễn đối chạm chìm chữ Hán, sơn son thếp vàng. Gần cuối chính điện có năm khám thờ xếp hàng ngang.
Tục 'thí hòm' – nét đẹp tương thân tương ái
Theo ban trị sự đình, từ lâu nơi đây đã có truyền thống thiện nguyện giúp đời qua hoạt động thí hòm và tặng gạo. Không ai nhớ tục lệ này có từ khi nào, chỉ biết đã truyền qua nhiều đời quản lý đình. Điểm đặc biệt là bên trong đình chứa hàng trăm chiếc quan tài, đặt với mục đích giúp đỡ gia đình khó khăn không có điều kiện mai táng. Khi có hữu sự, đình không chỉ tặng áo quan mà còn hỗ trợ toàn bộ chi phí tẩn liệm, đưa người mất đến nơi an nghỉ cuối cùng.
Quy mô hoạt động thí hòm đã vượt ra khỏi TP.HCM, lan tỏa đến nhiều tỉnh như Vũng Tàu, Phú Yên, Cà Mau, An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp... Mỗi năm đình hỗ trợ hàng trăm chiếc hòm. Nguồn kinh phí hoàn toàn từ sự đóng góp tự nguyện của người đến đình. Người dân đến bàn thư ký đăng ký và đóng tiền, mỗi lần tùy khả năng.
Chị Đặng Thị Thùy Vân, thường xuyên đến đình góp tiền cho việc thí hòm, chia sẻ: “Việc làm này của đình mang nhiều ý nghĩa, giúp cho người khó khăn được an ủi phần nào”.
Phát gạo mùa Vu Lan và các hoạt động thiện nguyện
Bên cạnh thí hòm, hoạt động phát gạo vào dịp rằm tháng 7 âm lịch (lễ Vu Lan) cũng là sự kiện lớn thu hút người dân từ khắp nơi, kể cả các tỉnh lân cận đến nhận gạo. Đình Phong Phú không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh, tín ngưỡng mà còn là điểm tựa cho những mảnh đời khó khăn, góp phần sẻ chia gánh nặng hậu sự cho người nghèo trên khắp cả nước.
