Nhà Lưu Niệm Phan Châu Trinh Xuống Cấp Nghiêm Trọng Sau Gần 25 Năm Phục Dựng
Nhà lưu niệm cụ Phan Châu Trinh, tọa lạc tại thôn Tây Lộc, xã Tây Hồ, Đà Nẵng (trước đây thuộc xã Tam Lộc, H.Phú Ninh, Quảng Nam), đang đối mặt với tình trạng xuống cấp nghiêm trọng sau gần 25 năm được phục dựng. Được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử quốc gia từ ngày 16/11/2005, công trình này hiện nay đang trong tình trạng báo động, ảnh hưởng đến việc bảo tồn và chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 100 năm ngày mất của nhà yêu nước Phan Châu Trinh.
Hiện Trạng Đáng Báo Động Của Di Tích
Theo đánh giá từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP.Đà Nẵng, nhà lưu niệm có diện tích khoảng 170 m², được xây dựng theo kiến trúc truyền thống Quảng Nam với 3 gian 2 chái, kết cấu khung gỗ và mái lợp ngói âm dương. Công trình được tu bổ và phục dựng vào năm 2002 trên khu đất rộng 2.061 m². Tuy nhiên, hiện nay, nhiều hạng mục đã hư hỏng nặng:
- Mái ngói âm dương bị hỏng nhiều vị trí, gây thấm dột, đặc biệt là mái chái bên trái bị gãy chân ngói và tụt ngói trên diện tích lớn.
- Hệ kết cấu gỗ bị mối mọt và mục ruỗng, diềm mái hỏng nặng, các cấu kiện rui và cầu phong bị hư hại.
- Tường nhà xuất hiện nhiều mảng rêu mốc, nứt gãy, lớp vôi quét bong tróc làm giảm mỹ quan.
- Bàn thờ chính bị mối mọt, không thể bố trí đồ thờ, trong khi bàn thờ nhỏ không đáp ứng nhu cầu thờ tự.
- Nền lát gạch gốm loang lổ, bậc cấp và đầu hồi lát đá có vết nứt và rêu bám gây trơn trượt.
Ngoài ra, khuôn viên di tích cũng gặp nhiều vấn đề: lối vào hẹp, mặt đường lát đá chẻ gồ ghề, nền sân bị rêu mốc do cây cối rậm rạp, và ta luy đất phía sau có nguy cơ sạt lở vào mùa mưa. Hệ thống chiếu sáng sân vườn chưa được đầu tư đồng bộ, làm ảnh hưởng đến việc tham quan và an toàn.
Đề Xuất Tu Bổ Và Thách Thức Thời Gian
Trước tình hình này, UBND xã Tây Hồ đã đề xuất phương án tu bổ, tôn tạo nhà lưu niệm với các hạng mục chính như hạ giải và lợp lại mái ngói, tu bổ hoa văn trang trí, và cải tạo cảnh quan. Tổng kinh phí dự kiến khoảng 1,4 tỉ đồng. Tuy nhiên, theo ông Hà Vỹ, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP.Đà Nẵng, việc sửa chữa là cần thiết và cấp bách để ngăn chặn nguy cơ hư hại các yếu tố gốc của di tích.
Ông Hà Vỹ nhấn mạnh rằng, với quy mô đầu tư này, dự án không còn là tu sửa nhỏ mà phải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật và trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thỏa thuận, do đó khó có thể hoàn thành trước thời điểm tổ chức lễ kỷ niệm 100 năm ngày mất của cụ Phan Châu Trinh. Để kịp thời khắc phục, ông đề nghị UBND TP thống nhất chủ trương tu sửa cấp thiết với quy mô rút gọn, tập trung vào các hạng mục cấp bách, và giao UBND xã Tây Hồ làm chủ đầu tư.
Chỉ Đạo Từ Cấp Thành Phố Và Kế Hoạch Tương Lai
Trong cuộc kiểm tra thực tế vào ngày 3/3, Phó chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi đã thống nhất điều chỉnh chủ trương đầu tư thành 2 dự án thành phần. Bà Thi giao UBND xã Tây Hồ khẩn trương vệ sinh môi trường, chỉnh trang cảnh quan, và sửa chữa các hạng mục nhỏ theo hướng tạm thời, không can thiệp vào cấu kiện gốc quan trọng, với mục tiêu hoàn thành trước ngày 24/3 để tổ chức lễ kỷ niệm trang trọng.
Đồng thời, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ chủ trì tham mưu tổ chức các hoạt động kỷ niệm thiết thực và hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án theo đúng quy định. Về đề xuất điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án tu bổ, nâng cấp, mở rộng di tích với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 58 tỉ đồng, ông Hà Vỹ cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Sở Tài chính trong quá trình xem xét và xử lý theo chỉ đạo của UBND TP.
Việc bảo tồn di tích lịch sử này không chỉ là trách nhiệm với quá khứ mà còn là sự chuẩn bị cho các thế hệ tương lai, đặc biệt trong bối cảnh chuẩn bị kỷ niệm 100 năm ngày mất của nhà yêu nước Phan Châu Trinh.
