Tận dụng nguồn cây dược liệu mọc tự nhiên trên đồi núi, nhiều hộ dân ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa đã có thu nhập hàng chục triệu đồng mỗi năm từ loại cây từng được dùng để tiến vua. Điều đặc biệt là họ không phải bỏ ra bất kỳ khoản chi phí nào cho giống cây trồng.
Cây tiến vua mọc tự nhiên, người dân chỉ việc thu hái
Loại cây được nhắc đến là cây mật nhân (tên khoa học: Eurycoma longifolia), hay còn gọi là cây bá bệnh, cây sâm đất. Theo người dân địa phương, loại cây này mọc hoang nhiều ở các khu rừng thuộc xã Vạn Xuân, huyện Thường Xuân. Trước đây, cây mật nhân được dùng làm quà tiến vua vì công dụng bồi bổ sức khỏe, tăng cường sinh lực.
Ông Lê Văn Hùng, một người dân ở xã Vạn Xuân, cho biết: “Gia đình tôi thường lên rừng đào rễ cây mật nhân về phơi khô bán. Mỗi năm thu được khoảng 30-40 triệu đồng từ việc này. Không mất tiền mua giống, chỉ tốn công đi đào và phơi sấy.”
Thu nhập ổn định từ cây dược liệu quý
Theo thống kê của UBND xã Vạn Xuân, toàn xã có khoảng 200 hộ dân tham gia khai thác cây mật nhân tự nhiên. Mỗi hộ thu nhập trung bình từ 15-20 triệu đồng/năm, có hộ thu tới 50 triệu đồng. Sản phẩm sau khi thu hái được bán cho các thương lái với giá từ 80.000-120.000 đồng/kg rễ khô.
Chị Nguyễn Thị Lan, một hộ dân khác, chia sẻ: “Nhờ cây mật nhân mà gia đình tôi có thêm thu nhập trang trải cuộc sống. So với trồng lúa hay sắn, hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều.”
Nguy cơ cạn kiệt và hướng phát triển bền vững
Tuy nhiên, việc khai thác tự nhiên đang đối mặt với nguy cơ cạn kiệt nguồn cây. Ông Phạm Văn Đức, Chủ tịch UBND xã Vạn Xuân, cho biết: “Chúng tôi khuyến khích người dân trồng cây mật nhân dưới tán rừng để vừa bảo vệ nguồn gen, vừa phát triển kinh tế bền vững.”
Hiện nay, một số hộ dân đã bắt đầu nhân giống và trồng cây mật nhân trong vườn nhà. Theo tính toán, mỗi hecta trồng cây mật nhân có thể cho thu nhập từ 50-70 triệu đồng/năm sau 3-4 năm chăm sóc. Địa phương cũng đang xây dựng kế hoạch phát triển vùng trồng dược liệu tập trung, liên kết với doanh nghiệp chế biến xuất khẩu.
Tiềm năng kinh tế từ cây dược liệu bản địa
Không chỉ cây mật nhân, nhiều loại cây dược liệu khác như sâm cau, hà thủ ô, ba kích cũng đang được người dân Thanh Hóa khai thác và trồng trọt. Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa, tổng diện tích trồng dược liệu toàn tỉnh hiện đạt khoảng 2.000 ha, với giá trị sản xuất ước đạt trên 200 tỷ đồng/năm.
Việc tận dụng nguồn giống tự nhiên không chỉ giúp người dân giảm chi phí sản xuất mà còn tạo ra sản phẩm sạch, có giá trị cao trên thị trường. Đây là hướng đi bền vững giúp đồng bào vùng cao xóa đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu.
