Tại Hội thảo quốc gia "Phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới: lý luận và thực tiễn tiếp cận từ Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị" do Đại học Văn hóa Hà Nội tổ chức ngày 15.4, PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đã nêu bật những đột phá cốt lõi và giá trị chính sách của nghị quyết này. Ông nhấn mạnh rằng Nghị quyết 80 hướng tới thiết kế cơ chế để huy động nguồn lực tổng hợp cho phát triển văn hóa, với trọng tâm là tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai và thủ tục hành chính.
Đột Phá Về Đầu Tư Và Ngân Sách Cho Văn Hóa
PGS-TS Bùi Hoài Sơn đánh giá rằng nhóm chính sách trong Nghị quyết 80 tác động trực diện vào ba điểm nghẽn lớn nhất của đầu tư văn hóa hiện nay. "Trên thực tế, nhiều dự án văn hóa không thể hình thành hoặc chậm triển khai không phải vì thiếu nhu cầu xã hội, mà vì vướng quy hoạch, thiếu quỹ đất và thủ tục kéo dài", ông chia sẻ. Trong bối cảnh văn hóa ngày càng gắn với đô thị sáng tạo và cạnh tranh hình ảnh điểm đến, việc tháo gỡ độ trễ thể chế có ý nghĩa chiến lược quan trọng.
Ông cũng nhắc đến đột phá về bảo đảm nguồn lực tương xứng, với quy định chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu phát triển. Điều này chuyển từ 'ưu tiên bằng lời' sang 'ưu tiên bằng ngân sách', tạo nền tảng vững chắc cho các sáng kiến như hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia, nền tảng số dùng chung, và các thiết chế "văn hóa số" như bảo tàng mở, nhà hát di động, và thư viện số.
Truyền Thông Giá Trị Và Hình Ảnh Quốc Gia
PGS-TS Đỗ Chí Nghĩa, cũng thuộc Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài, lấy văn hóa làm nền tảng. "Điều này có nghĩa là truyền thông về hệ giá trị, xây dựng hệ giá trị ở Việt Nam, cả về đối nội và đối ngoại", ông giải thích. Tuy nhiên, ông chỉ ra thách thức khi có sự không nhất quán trong định hướng giá trị giữa các loại hình truyền thông, với không gian mạng tồn tại nhiều nội dung lệch chuẩn.
Theo PGS-TS Nghĩa, cần có sự chuyển đổi căn bản từ "truyền thông thông tin" sang "truyền thông giá trị" để định hình nhận thức, thái độ và hành vi xã hội, nhằm lan tỏa hình ảnh một Việt Nam giàu bản sắc, nhân văn và có trách nhiệm.
Kinh Tế Di Sản Và Bảo Tồn Động
GS-TS Nguyễn Văn Kim, Phó chủ tịch Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia, phân tích đột phá nhận thức về di sản trong Nghị quyết 80, với việc nhấn mạnh "biến di sản thành tài sản" và hình thành mô hình "di sản dẫn dắt phát triển kinh tế". Ông đề xuất thí điểm cơ chế "kinh tế di sản" như một ngành kinh tế đặc thù, có thể hình thành các khu sáng tạo di sản tại Hội An, Huế, Hà Nội để kết nối nghệ nhân, nhà thiết kế và doanh nghiệp.
GS-TS Kim cũng nhắc tới việc phát triển mô hình "di sản sống thích ứng" để ứng phó với biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh. Ví dụ, cần tích hợp yếu tố thích ứng khí hậu vào quy hoạch bảo tồn tại Hội An, Huế, hay Hạ Long, chuyển từ bảo tồn tĩnh sang bảo tồn động có khả năng thích nghi dài hạn.
Vai Trò Của Văn Hóa Dân Gian Và Ẩm Thực
GS-TS Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn hóa Dân gian, nói đến "hệ điều tiết văn hóa" được nêu trong nghị quyết, nhấn mạnh rằng văn hóa điều tiết cả những việc lớn và nhỏ, từ văn học, lễ hội đến nghệ thuật biểu diễn và ẩm thực. Ông lấy ví dụ về ẩm thực Việt Nam như một phương tiện đối ngoại mềm dẻo, với các nguyên thủ quốc gia như Tổng thống Mỹ Obama ăn bún chả Hà Nội hay Thủ tướng Úc thưởng thức bánh mì Việt.
"Nguồn lực của văn hóa dân gian là vô kể", GS-TS Lý khẳng định. Ông cho rằng với cơ chế gợi mở từ Nghị quyết 80 và sự kiến tạo phù hợp, mọi giá trị văn hóa từ nghệ thuật dân gian, lễ hội đến tri thức dân gian đều có thể được khai thác và phát triển đột phá, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.
