Nghệ An đặt mục tiêu đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GRDP của tỉnh, với doanh thu du lịch toàn ngành đạt hơn 30.600 tỷ đồng. Tỉnh đang chuyển tư duy từ “làm văn hóa” sang “kinh tế văn hóa”, khai thác tối đa kho tàng di sản đồ sộ, hạ tầng đồng bộ và thị trường du lịch tăng trưởng mạnh.
Tiềm năng từ di sản và hạ tầng
Nghệ An sở hữu “kho báu” văn hóa phi vật thể, đặc biệt là Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh – Di sản nhân loại độc bản, đóng vai trò cốt lõi để xây dựng các show diễn thực cảnh tầm cỡ phục vụ kinh tế đêm. Song hành là hệ thống hơn 2.600 di tích lịch sử và địa chỉ đỏ, nổi bật là Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên và Truông Bồn.
Sự giao thoa bản sắc của các dân tộc thiểu số miền Tây xứ Nghệ cùng mạng lưới gần 200 làng nghề truyền thống là nguồn chất liệu vô giá để phát triển chuỗi sản phẩm thủ công mỹ nghệ, quà tặng lưu niệm cao cấp mang đậm câu chuyện bản địa. Khi kết nối với hạ tầng giao thông toàn diện (sân bay, cảng biển, cao tốc) và nguồn nhân lực sáng tạo, Nghệ An có đủ bệ phóng biến di sản thành dòng tiền.
Triển khai Nghị quyết 80 và các mục tiêu cụ thể
Ngay sau Nghị quyết số 80-NQ/TW, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An tổ chức hội nghị trực tuyến tại 577 điểm cầu với hơn 32.900 đại biểu tham gia. Các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền qua nhiều hình thức như tuyên truyền miệng, hệ thống thông tin cơ sở, báo chí, mạng xã hội. Quan điểm xuyên suốt là phát triển văn hóa ngang tầm kinh tế, chính trị, xã hội; lấy con người làm trung tâm, cộng đồng là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng.
Đến năm 2030, Nghệ An phấn đấu hoàn thiện đồng bộ hệ thống thiết chế văn hóa từ tỉnh đến cơ sở; 100% xã, phường có thiết chế văn hóa; trên 90% thiết chế hoạt động hiệu quả. 100% khu công nghiệp có nhà văn hóa, sân thể thao phục vụ công nhân. Hoàn thành số hóa toàn bộ di sản văn hóa xếp hạng quốc gia vào năm 2026. 100% học sinh, sinh viên được tiếp cận hoạt động nghệ thuật và giáo dục di sản. Bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách hằng năm cho văn hóa.
Đầu tư công trình biểu tượng và tầm nhìn 2045
Tỉnh tập trung đầu tư các công trình văn hóa trọng điểm hướng tới kỷ niệm 1.000 năm danh xưng Nghệ An, như Trung tâm văn hóa đa chức năng kết hợp trung tâm hội nghị tỉnh, bảo tàng văn hóa các dân tộc miền Tây, công viên sinh thái - văn hóa, các khu lưu niệm danh nhân. Tầm nhìn đến 2045, Nghệ An hướng tới hệ sinh thái văn hóa toàn diện, hiện đại, đậm đà bản sắc; hình thành sản phẩm công nghiệp văn hóa đặc trưng; trở thành trung tâm văn hóa của khu vực Bắc Trung Bộ.
Động lực phát triển kinh tế - xã hội
Thời gian qua, Nghệ An tham mưu nhiều chương trình, đề án bảo tồn và phát huy di sản. Nhiều chính sách hỗ trợ văn hóa cơ sở, nghệ nhân, câu lạc bộ dân ca, đội văn nghệ truyền thống và du lịch được triển khai hiệu quả. Ngành văn hóa tham mưu UBND tỉnh trình HĐND ban hành chính sách hỗ trợ du lịch cộng đồng, khai thác tiềm năng văn hóa gắn với du lịch bền vững.
Các phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa tiêu biểu được triển khai sâu rộng. Ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số được đẩy mạnh, như số hóa hồ sơ di tích, tài liệu Hán - Nôm; ứng dụng công nghệ số trong trưng bày tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh và Khu di tích Kim Liên. Đề án phát triển hệ thống truyền thông cơ sở dựa trên công nghệ thông tin - viễn thông đang triển khai.
Phát triển sản phẩm du lịch và công nghiệp văn hóa
Nghệ An tập trung xây dựng sản phẩm du lịch mang bản sắc địa phương như du lịch lịch sử - tâm linh, du lịch cộng đồng miền Tây, du lịch biển gắn với văn hóa và ẩm thực xứ Nghệ. Các sự kiện lớn như Festival du lịch Cửa Lò, Lễ hội Làng Sen, Festival dân ca Ví, Giặm, Festival ẩm thực lươn Nghệ An được tổ chức thường niên.
Đặc biệt, tỉnh nghiên cứu phát triển các chương trình biểu diễn thực cảnh nghệ thuật dân ca Ví, Giặm thành sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ kinh tế đêm và du lịch trải nghiệm. Các chương trình như “Mote Show”, “Choa Show”, “Lời Ví neo sóng”, “Lửa Xô Viết”, “Chuyện làng Sen” đang được xây dựng để biểu diễn thường xuyên tại các điểm du lịch, di tích trọng điểm.
Tỉnh tiếp tục đầu tư nâng cấp bảo tàng, di tích, thiết chế văn hóa; đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút đầu tư vào các dự án văn hóa, du lịch quy mô lớn như không gian trải nghiệm số “Tinh hoa xứ Nghệ”, trung tâm văn hóa đa chức năng, các khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và không gian sáng tạo.
Trong thời gian tới, Nghệ An hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển văn hóa; đẩy mạnh bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống; triển khai dự án tu bổ, tôn tạo di tích; tăng cường ứng dụng công nghệ số; phát triển mạnh du lịch văn hóa và các ngành công nghiệp văn hóa, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
