Tại tỉnh Đồng Nai, một nữ nghệ nhân người dân tộc M'Nông đang ngày đêm gìn giữ và phát huy nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình. Bà H'Niê, 55 tuổi, ở xã Phú Lý, huyện Vĩnh Cửu, đã dành hơn 30 năm cuộc đời để gắn bó với khung dệt, những sợi chỉ màu sắc và những hoa văn tinh xảo.
Hành trình gìn giữ nghề truyền thống
Bà H'Niê sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống dệt thổ cẩm. Ngay từ nhỏ, bà đã được mẹ và các bà trong làng dạy cho những kỹ thuật dệt cơ bản. Khi trưởng thành, bà nhận thấy nghề dệt đang dần mai một do sự xâm nhập của vải công nghiệp và lối sống hiện đại. Chính vì vậy, bà quyết tâm theo đuổi và bảo tồn nghề dệt truyền thống của dân tộc M'Nông.
Bà chia sẻ: "Tôi yêu nghề dệt từ nhỏ, nhưng khi lớn lên, thấy nhiều người bỏ nghề, tôi rất buồn. Tôi tự nhủ phải làm gì đó để giữ lại nét đẹp văn hóa của ông bà." Bà đã dành nhiều năm sưu tầm các mẫu hoa văn cổ, học hỏi thêm kỹ thuật từ các nghệ nhân lớn tuổi trong vùng.
Những sản phẩm thổ cẩm độc đáo
Thổ cẩm của bà H'Niê được làm hoàn toàn thủ công, từ khâu kéo sợi, nhuộm màu đến dệt vải. Bà sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như bông, cây cỏ để tạo ra màu sắc. Các sản phẩm của bà bao gồm váy, áo, khăn, túi xách với những hoa văn đặc trưng của người M'Nông như hình thoi, hình chữ nhật, hoa văn hình người, hình động vật.
Điểm đặc biệt trong sản phẩm của bà là sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Bà không chỉ dệt các mẫu cổ mà còn sáng tạo thêm những họa tiết mới, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng hiện nay. Nhờ vậy, sản phẩm của bà được nhiều người ưa chuộng, không chỉ ở địa phương mà còn ở các tỉnh thành khác.
Truyền dạy cho thế hệ trẻ
Không chỉ dừng lại ở việc tự mình làm nghề, bà H'Niê còn tích cực truyền dạy lại cho thế hệ trẻ trong làng. Bà mở các lớp dạy dệt miễn phí vào cuối tuần, thu hút nhiều em nhỏ và thanh niên tham gia. Bà tâm niệm: "Nếu không truyền lại cho con cháu, mai này nghề dệt sẽ mất. Tôi muốn các em biết đến và yêu quý văn hóa dân tộc mình."
Nhờ sự nỗ lực của bà, nhiều người trẻ đã biết đến và yêu thích nghề dệt. Một số em đã có thể tự tay dệt ra những sản phẩm đơn giản. Bà cũng thường xuyên tham gia các hội chợ, triển lãm để quảng bá sản phẩm và giới thiệu văn hóa M'Nông đến với công chúng.
Bảo tồn văn hóa dân tộc
Bà H'Niê được công nhận là nghệ nhân dệt thổ cẩm tiêu biểu của tỉnh Đồng Nai. Bà đã nhận được nhiều bằng khen, giấy khen vì những đóng góp trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, với bà, niềm vui lớn nhất là thấy nghề dệt được duy trì và phát triển.
Bà chia sẻ: "Tôi mong rằng các cấp chính quyền sẽ quan tâm hơn nữa đến nghề dệt thổ cẩm, có chính sách hỗ trợ để nghề không bị mai một. Tôi sẽ tiếp tục cố gắng để giữ gìn và phát triển nghề dệt của dân tộc M'Nông."
Câu chuyện của bà H'Niê là một tấm gương sáng về tình yêu văn hóa dân tộc và nỗ lực bảo tồn di sản. Hy vọng rằng, với những người như bà, nghề dệt thổ cẩm M'Nông sẽ mãi trường tồn theo thời gian.
