Một vụ ngộ độc nấm rừng nghiêm trọng vừa xảy ra tại xã Phiêng Pằn, tỉnh Sơn La, khiến một người tử vong và năm người khác phải nhập viện cấp cứu. Sáu người trong cùng một gia đình đã ăn món canh nấm rừng do tự hái. Ngay sau bữa ăn, một nạn nhân sinh năm 2010 đã tử vong tại nhà. Năm người còn lại xuất hiện các triệu chứng ngộ độc và được đưa đến Bệnh viện Bạch Mai điều trị.
Nguyên nhân ngộ độc: Nấm độc Amanita
Tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, các chuyên gia sinh học đã xác định nguyên nhân gây ngộ độc là do nấm thuộc nhóm Amanita, một trong những loại nấm độc nguy hiểm nhất, chứa độc tố amatoxin. Các bệnh nhân được khẩn trương điều trị giải độc và lọc máu để tăng thải độc tố. Tuy nhiên, diễn biến bệnh rất phức tạp.
Một bệnh nhân 62 tuổi bị suy gan tối cấp, hôn mê gan, men gan tăng trên 7.000 U/L (cao gấp hàng trăm lần bình thường), kèm suy thận vô niệu, tụt huyết áp và suy hô hấp. Gia đình đã xin đưa bệnh nhân về nhà vào tối ngày 6/5 do tình trạng quá nặng. Một bệnh nhân khác 25 tuổi cũng bị suy gan tối cấp, hôn mê gan với men gan trên 5.000 U/L. Các trường hợp còn lại đều có tổn thương gan ở nhiều mức độ, trong đó có một bé gái 5 tuổi bị viêm gan nhiễm độc.
Cảnh báo từ chuyên gia
TS-BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, cho biết có hai nhóm nấm độc: nhóm gây ngộ độc sớm và nhóm gây ngộ độc muộn. Nguy hiểm nhất là nhóm gây ngộ độc muộn, chính là nhóm mà các bệnh nhân ở Sơn La đã ăn phải. Đây là những loại nấm màu trắng, nhìn sạch sẽ, hấp dẫn, trông giống nấm ăn bình thường. Nhưng khi vào cơ thể, độc tố amatoxin tấn công gan và thận cực kỳ dữ dội.
Phòng ngừa ngộ độc nấm
Theo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, mùa xuân với thời tiết ấm, ẩm rất thuận lợi cho các loài nấm phát triển, và đây cũng là thời điểm thường xảy ra các vụ ngộ độc nấm. So với các loại ngộ độc khác, ngộ độc nấm xảy ra ít hơn về số ca, nhưng tỷ lệ tử vong lại rất cao. Phòng ngừa ngộ độc nấm là vô cùng quan trọng, vì nhiều loại nấm hoang dại có thể gây ngộ độc nặng, thậm chí tử vong.
Cơ quan này lưu ý: không nên tin hoàn toàn vào kinh nghiệm truyền miệng như "nấm có côn trùng ăn là nấm lành", vì có nấm côn trùng ăn được nhưng người ăn lại bị ngộ độc. Nhiều loại nấm độc không có vị đắng hoặc mùi đặc biệt, khi ăn vẫn có vị ngọt, ngon. Cách an toàn nhất là chỉ ăn nấm trồng có nguồn gốc rõ ràng hoặc nấm đã rất quen thuộc ở địa phương. Không hái, không ăn nấm hoang dã khi không biết rõ; không mua nấm trôi nổi, không rõ nguồn gốc; không tin vào mẹo dân gian, kinh nghiệm "truyền miệng" như thử bằng bạc, tỏi, gạo… để nhận biết nấm độc.
Khi có dấu hiệu ngộ độc nấm, cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất; bảo quản mẫu nấm (nếu có) để hỗ trợ chẩn đoán và có phác đồ điều trị chính xác.
5 loại nấm từng gây ngộ độc nguy hiểm
- Nấm tán trắng (còn gọi là nấm độc trắng hay nấm thiên thần hủy diệt): mũ nấm màu trắng, hình nón hoặc tán rộng, có vòng cuống và bao gốc. Chứa amatoxin, gây tổn thương gan, thận, có thể tử vong nếu không xử lý kịp thời.
- Nấm mũ khía nâu xám: mũ nấm màu nâu xám, bề mặt có khía tơ mịn, cuống thon và dễ gãy. Chứa độc tố muscarine, gây rối loạn thần kinh, tim mạch, có thể tử vong nếu ngộ độc nặng.
- Nấm ô tán trắng phiến xanh: mũ nấm màu trắng, phiến nấm khi già chuyển màu xanh lục nhạt, dễ gây ngộ độc tiêu hóa như nôn mửa, tiêu chảy cấp.
- Nấm độc xám (Entoloma lividum): mũ nấm màu xám nhạt đến xám đậm, phiến nấm màu hồng nhạt. Độc tố gây rối loạn tiêu hóa nặng, mất nước, suy thận cấp nếu ăn nhiều.
- Nấm lưới đỏ: có lưới màu đỏ cam rủ xuống từ mũ nấm, thân rỗng. Loại này ít gây chết người nhưng có thể gây rối loạn tiêu hóa nếu ăn sống.
