Nước mắm Phan Thiết, làng nghề hơn 300 năm tuổi, đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để thích ứng với thị trường hiện đại. Các cơ sở sản xuất không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng mà còn thay đổi tư duy xây dựng thương hiệu, từ bao bì đến kể chuyện sản phẩm.
Chuẩn hóa từ sản xuất đến bao bì
Trước đây, nước mắm Phan Thiết chủ yếu được bán cho khách quen, dựa trên sự tin tưởng. Nhưng để vào siêu thị và mở rộng thị trường, các cơ sở buộc phải có giấy tờ, tiêu chuẩn rõ ràng. Ông Nguyễn Văn Tám, chủ cơ sở sản xuất nước mắm lâu năm tại Phan Thiết, chia sẻ: “Ngày xưa làm mắm chủ yếu bán cho khách quen, tin nhau là chính. Giờ muốn vào siêu thị, muốn đi xa thì phải có giấy tờ, tiêu chuẩn rõ ràng. Làm bài bản thì vất vả hơn, nhưng đổi lại mình đứng vững được”.
Việc chuẩn hóa không chỉ giúp nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm mà còn tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng. Song song với đó, nhiều cơ sở đầu tư bao bì hiện đại, nhãn mác đầy đủ thông tin về độ đạm, nguyên liệu, thời gian ủ chượp và nguồn gốc xuất xứ. Bà Phạm Thị Ngọc Định, chủ một cơ sở sản xuất, cho biết: “Khách hàng bây giờ không chỉ mua nước mắm để sử dụng mà còn muốn biết sản phẩm được làm ra như thế nào, từ đâu. Khi kể được câu chuyện thật của nghề, người tiêu dùng càng trân trọng giá trị của sản phẩm”.
Mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập
Nhiều doanh nghiệp và hộ sản xuất chủ động đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị, cửa hàng đặc sản, sàn thương mại điện tử và từng bước tiếp cận thị trường nước ngoài. Theo các hộ sản xuất, để mở rộng thị trường, điều quan trọng nhất là duy trì ổn định chất lượng, sản lượng và đáp ứng đầy đủ các quy định pháp lý. Đây cũng là lý do nhiều cơ sở lựa chọn liên kết sản xuất thay vì hoạt động riêng lẻ.
Sự thay đổi trong tư duy sản xuất và kinh doanh đã mang lại hiệu quả rõ nét. Nhiều hộ làm nước mắm có thu nhập ổn định hơn nhờ xây dựng thương hiệu riêng, thay vì chỉ bán nước mắm nguyên liệu với giá trị gia tăng thấp. Ông Lê Văn Hợp, người gắn bó nhiều năm với nghề, cho biết: “Trước kia bán mắm thô lời ít. Giờ con cháu hỗ trợ đóng chai, bán qua mạng nên mỗi lít mắm có giá trị cao hơn, cuộc sống cũng đỡ vất vả”. Thu nhập được cải thiện cũng là động lực để nhiều người trẻ quay trở lại nối nghiệp gia đình, góp phần gìn giữ làng nghề truyền thống.
Bảo tồn làng nghề và phát triển bền vững
Không chỉ tạo sinh kế cho người dân, nước mắm Phan Thiết còn góp phần quảng bá hình ảnh vùng biển Bình Thuận. Mỗi chai nước mắm đạt chuẩn, mỗi thương hiệu được người tiêu dùng tin tưởng đều góp phần gìn giữ giá trị làng nghề, đồng thời trở thành sản phẩm làm phong phú hệ sinh thái du lịch và văn hóa địa phương.
Để nước mắm Phan Thiết phát triển bền vững, cần sự đồng hành của chính quyền, hiệp hội và doanh nghiệp trong bảo vệ nguồn nguyên liệu, xây dựng thương hiệu tập thể, chống hàng giả, hàng nhái và nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về giá trị của nước mắm truyền thống. Ông Nguyễn Văn Tám nhấn mạnh: “Chúng tôi không mong làm giàu thật nhanh. Điều mong nhất là nghề còn, nước mắm còn và con cháu vẫn tự hào khi nhắc đến nước mắm Phan Thiết”.
