Theo Hiệp hội Thiên văn Hà Nội (HAS), vào tối ngày 21/7, Mặt Trăng sẽ bước vào pha Thượng Huyền (First Quarter), một trong những thời điểm lý tưởng nhất để quan sát bề mặt vệ tinh tự nhiên này. Ở giai đoạn này, khoảng một nửa bề mặt Mặt Trăng hướng về Trái Đất được Mặt Trời chiếu sáng, tạo nên khung cảnh hấp dẫn cho cả người quan sát bằng mắt thường lẫn người sử dụng thiết bị thiên văn.
Mưa sao băng Perseids bắt đầu hoạt động
Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) cho biết, từ những ngày cuối tháng 7, mưa sao băng Perseids đã bắt đầu hoạt động. Trong thời gian tới, số lượng sao băng sẽ tăng dần trước khi đạt cực đại vào giữa tháng 8, hứa hẹn mang đến một màn trình diễn rực rỡ trên bầu trời. Đặc biệt, năm nay điều kiện quan sát gần như hoàn hảo. Ánh trăng sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể trong những đêm cực đại, giúp việc quan sát những vệt sao băng trở nên thuận lợi hơn nhiều so với nhiều năm trước.
Perseids: Trận mưa sao băng ổn định nhất năm
Perseids là một trong những trận mưa sao băng nổi tiếng và ổn định nhất hằng năm, được tạo ra khi Trái Đất đi xuyên qua dòng bụi do sao chổi 109P/Swift–Tuttle để lại. Khi các hạt bụi lao vào khí quyển với tốc độ gần 60 km/s, chúng bốc cháy và tạo nên những vệt sáng mà chúng ta gọi là sao băng. HAS cho biết, ngay từ bây giờ, nếu có dịp ra ngoài vào những đêm quang mây, bạn đã có thể bắt gặp những vệt sao băng đầu tiên của mùa thu. Càng đến gần giữa tháng 8, tần suất xuất hiện của chúng sẽ càng nhiều hơn.
Thời điểm vàng quan sát Mặt Trăng
Ngay sau khi hoàng hôn kết thúc, Mặt Trăng sẽ xuất hiện rõ rệt ở bầu trời phía đông và tiếp tục tỏa sáng cho đến khoảng 23h17 (giờ Hà Nội) trước khi lặn xuống đường chân trời. Đây là một dấu mốc đáng chú ý trong chu kỳ thay đổi các pha của Mặt Trăng, vốn kéo dài trung bình khoảng 29,5 ngày. Pha Thượng Huyền được xem là “thời điểm vàng” để khám phá địa hình Mặt Trăng qua kính thiên văn. Khi đó, khu vực ranh giới giữa phần sáng và phần tối – còn gọi là đường rạng đông – trải dài trên bề mặt Mặt Trăng. Do ánh sáng Mặt Trời chiếu tới với góc thấp, các miệng hố va chạm, dãy núi và thung lũng tạo ra những vùng bóng đổ rõ ràng, giúp các cấu trúc địa chất hiện lên sắc nét và có chiều sâu hơn nhiều so với thời điểm Trăng Tròn.
Khuyến nghị quan sát từ HAS
HAS khuyến nghị thời gian quan sát thuận lợi nhất là ngay khi bầu trời vừa tối, lúc Mặt Trăng vẫn còn ở vị trí cao và dễ theo dõi. Người yêu thiên văn có thể sử dụng kính thiên văn hoặc ống nhòm để quan sát các miệng hố nổi bật nằm dọc theo đường rạng đông. Việc theo dõi Mặt Trăng trong nhiều đêm liên tiếp cũng mang lại trải nghiệm thú vị, bởi cùng một khu vực trên bề mặt sẽ thay đổi rõ rệt khi góc chiếu sáng của Mặt Trời dần dịch chuyển.
Chu kỳ pha Mặt Trăng
Sau pha Thượng Huyền, Mặt Trăng sẽ tiếp tục mọc muộn hơn mỗi ngày và lưu lại lâu hơn trên bầu trời về đêm, từng bước tiến tới kỳ Trăng Tròn. Khi đó, Mặt Trăng sẽ xuất hiện từ thời điểm hoàng hôn và chỉ lặn khi bình minh bắt đầu. Pha Thượng Huyền là giai đoạn Mặt Trăng đi được khoảng 1/4 quỹ đạo quanh Trái Đất kể từ kỳ Sóc (Trăng non). Từ Trái Đất, người quan sát sẽ thấy khoảng một nửa đĩa Mặt Trăng được Mặt Trời chiếu sáng, trong khi nửa còn lại vẫn chìm trong bóng tối. Dù chỉ nhìn thấy 50% phần sáng, Mặt Trăng ở pha Thượng Huyền thực chất vẫn là một khối cầu luôn có một nửa được Mặt Trời chiếu sáng. Sự thay đổi các pha chỉ là kết quả của vị trí tương đối giữa Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng trong quá trình Mặt Trăng quay quanh Trái Đất.
