Khi nhiều dự án ven biển trị giá hàng trăm nghìn tỉ đồng đang chờ được khơi thông, có một nguồn lực khác vẫn âm thầm vận hành từng ngày trên vùng biển Lâm Đồng. Từ Vĩnh Hảo đến Sơn Mỹ, từ Phan Rí Cửa, Phan Thiết đến La Gi hay đảo Phú Quý, những con tàu vẫn đều đặn rẽ sóng ra khơi. Họ mang về những mẻ cá, tạo sinh kế cho hàng vạn người và giữ cho dòng chảy kinh tế biển của Lâm Đồng không ngừng vận động.
Nơi nào cũng thấy hơi thở của biển
Bình minh mới thức giấc, hàng chục tàu cá của ngư dân Phan Rí Cửa đã nối đuôi nhau trở về sau nhiều ngày bám ngư trường Trường Sa, DK1. Tiếng máy nổ, tiếng người gọi nhau chuyển cá, tiếng xe tải chở hàng tạo nên thứ âm thanh quen thuộc đã tồn tại suốt nhiều thế hệ trên vùng biển Bình Thuận trước đây.
Ngồi bên mép cảng nhìn những chiếc tàu của con cháu trở về, ông Hoàng Quý, hơn 70 tuổi, không giấu được niềm vui. "Giờ già rồi không đi biển được nữa, nhưng hôm nào tàu về là tôi cũng ra ngồi chờ. Làm nghề biển bây giờ khó khăn hơn trước nhiều, nhưng đây là nghề gắn với gia đình từ đời ông bà. Khó mấy cũng phải bám nghề để sống", ông Quý chia sẻ.
Ở Phan Rí Cửa, câu chuyện ấy không hiếm gặp. Nhiều gia đình có ba, bốn thế hệ cùng gắn bó với biển. Những đứa trẻ lớn lên bên cửa biển, quen với tiếng máy tàu và mùi cá tươi từ khi còn nhỏ.
Những giá trị được tạo ra mỗi ngày
Khi nhắc đến kinh tế biển, nhiều người thường nghĩ đến những dự án du lịch, cảng biển hay các tổ hợp năng lượng quy mô lớn. Thế nhưng, giá trị được tạo ra từ biển mỗi ngày lại bắt đầu từ những chuyến tàu ra khơi lúc nửa đêm và trở về khi bình minh vừa ló rạng.
Ông Nguyễn Minh Chiến, Chủ tịch UBND xã Phan Rí Cửa, cho biết địa phương được hình thành trên cơ sở sáp nhập với xã ven biển Chí Công cũ, đa số người dân sinh sống bằng nghề biển. Toàn xã hiện có 1.173 tàu cá. Riêng 6 tháng đầu năm nay, sản lượng khai thác đạt hơn 16.000 tấn. "Ngư dân và hoạt động khai thác hải sản là trụ cột kinh tế, bảo đảm sinh kế cho hàng nghìn hộ dân, góp phần giữ ổn định an sinh xã hội của địa phương", ông Chiến cho biết.
Tại phường Phan Thiết, nghề biển vẫn giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế địa phương. Ông Trần Nguyên Lộc, Chủ tịch UBND phường Phan Thiết, cho biết hoạt động khai thác hải sản và dịch vụ hậu cần nghề cá đang tạo việc làm trực tiếp cho hàng nghìn lao động, đồng thời kéo theo nhiều ngành nghề liên quan phát triển. Toàn phường hiện quản lý 417 tàu cá. Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng khai thác thủy sản đạt khoảng 11.000 tấn.
Phía sau mỗi chuyến biển là cả một chuỗi giá trị được hình thành. Đó là những cơ sở thu mua hải sản, kho lạnh, xưởng chế biến, cửa hàng cung ứng nhiên liệu, ngư lưới cụ, các cơ sở sửa chữa tàu thuyền và dịch vụ vận tải. Nhờ vậy, nghề biển không chỉ tạo thu nhập cho người trực tiếp ra khơi mà còn nuôi sống hàng ngàn lao động làm việc trên bờ.
Để ngư dân yên tâm bám biển
Dù tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với kinh tế biển Lâm Đồng, nghề cá vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, từ hạ tầng nghề cá, chi phí khai thác đến yêu cầu ngày càng cao về khai thác bền vững.
Ông Nguyễn Hữu Thông, Bí thư Đảng ủy phường Phú Thủy, cho rằng phát triển kinh tế biển không thể tách rời nhiệm vụ bảo vệ nguồn lợi thủy sản và khai thác có trách nhiệm. Theo ông, địa phương đang đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho ngư dân, đồng thời tăng cường quản lý hoạt động khai thác trên biển. "Đối với phường Phú Thủy, phát triển kinh tế biển không chỉ góp phần tăng trưởng kinh tế mà còn tạo sinh kế bền vững, nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng dịch vụ - du lịch. Vì vậy, Đảng ủy, UBND phường luôn xác định phải khai thác hiệu quả tiềm năng biển gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan và phát triển bền vững", ông Thông nói.
Tại phường La Gi, nhiều chủ tàu cho biết họ đã thực hiện nghiêm các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và ghi nhật ký khai thác theo quy định. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất hiện nay lại nằm ngay ở cửa biển. Ông Nguyễn Khánh, chủ tàu cá ở La Gi, cho biết luồng lạch ra vào cảng cá thường xuyên bị bồi lắng. "Có thời điểm tàu mắc cạn, có tàu va chạm gây hư hỏng. Bà con mong sớm được nạo vét để yên tâm ra khơi", ông Khánh nói.
Ngoài hạ tầng cảng cá, việc tiếp cận nguồn vốn để sửa chữa, nâng cấp hoặc đóng mới tàu thuyền cũng là bài toán với nhiều ngư dân. Dẫu vậy, đội tàu khai thác thủy sản của Bình Thuận trước đây, nay thuộc Lâm Đồng, vẫn đều đặn vươn khơi trên các ngư trường truyền thống.
Theo thống kê của Chi cục Thủy sản Bình Thuận trước đây, toàn tỉnh có khoảng 7.820 tàu cá, trong đó gần 1.900 tàu có chiều dài từ 15 m trở lên. Năm 2025, sản lượng khai thác hải sản đạt khoảng 240.000 tấn, đứng thứ ba trong số các tỉnh ven biển cả nước.
Ngoài khơi xa, đảo Phú Quý cũng đang phát triển mạnh nghề nuôi cá lồng bè. Những lồng nuôi cá mú, cá bớp hoạt động quanh năm, cung cấp sản phẩm cho thị trường trong nước và xuất khẩu.
Từ những làng chài ven biển đến các lồng bè giữa đại dương, nghề cá vẫn đang tạo sinh kế trực tiếp cho hàng chục nghìn lao động. Trong bức tranh phát triển mới khi Lâm Đồng có biển, chính những ngư dân ấy đang là những người giữ nhịp cho một ngành kinh tế đã tồn tại qua nhiều thế hệ và tiếp tục đóng góp quan trọng cho tương lai địa phương.
Con người đã sẵn sàng, nguồn lực đã hiện hữu. Nhưng để kinh tế biển bứt phá mạnh mẽ hơn, vẫn còn những điểm nghẽn cần được tháo gỡ.
