Trong cuốn sách mới, tác giả Kassia St Clair đã đưa độc giả vào hành trình khám phá 13 câu chuyện khác nhau, minh họa ý nghĩa to lớn của các loại vải vóc xuyên suốt 30.000 năm lịch sử. Từ thời tiền sử đến những nền văn minh ở Trung Đông và Ai Cập cổ đại, lịch sử thế giới được thể hiện qua những bộ long bào bằng lụa của các hoàng đế, những loại vải thúc đẩy Cách mạng Công nghiệp, và cuối cùng là những loại vải tổng hợp trong phòng thí nghiệm, cho phép con người đi xa hơn và nhanh hơn bao giờ hết.
Trang phục và ngôn ngữ của địa vị
Vải vóc và kiểu trang phục từ lâu đã thể hiện địa vị và phẩm cấp của một người. Có những loại vải cao quý chỉ dành cho một số tầng lớp nhất định, dân thường không được phép mặc. Thông qua trang phục, chúng ta có thể nhận biết địa vị xã hội của người đối diện. Mặc dù ngày nay chúng ta không còn chú ý nhiều đến nguồn gốc và chất lượng của từng trang phục, nhưng chúng vẫn mang tính cá nhân sâu sắc. Ví dụ, quần áo được dùng để ra dấu cho người khác biết: Ta là ai, và ta muốn được nhìn nhận như thế nào.
Những người làm việc cho các quỹ phòng hộ, công ty khởi nghiệp ở Thung lũng Silicon hoặc các công ty truyền thông đều có đồng phục nhất định, dù hầu hết thời gian họ ngồi sau bàn làm việc. Cấp dưới thường bắt chước sở thích thời trang của cấp trên, và các xu hướng ăn mặc lan nhanh trong các tổ chức nhỏ. Tác giả kể lại: "Tôi từng làm việc ở một văn phòng nơi mặc áo len không tay trở thành trào lưu; và chính những vị giáo sư từng giải thích rằng việc tìm kiếm ý nghĩa trong trang phục thế kỷ 18 là vô ích, thì nay lại diện áo khoác len xù và quần len sọc giống hệt nhau, ai tự xem mình nổi loạn thì phối thêm vớ sặc sỡ."
Các tầng lớp xã hội được mã hóa bằng vải vóc
Các tầng lớp xã hội từ lâu đã được mã hóa bằng vải vóc, cả về pháp lý lẫn không chính thức. Trong Kinh Cựu Ước, có điều cấm kỵ: "Chớ gieo ruộng của ngươi bằng hạt giống lẫn lộn; chớ mặc áo pha lẫn vải lanh và vải len." Đây không phải là cấm kỵ đạo đức: Quần áo của các linh mục vẫn được may bằng cả hai loại vải, và sự kết hợp đặc biệt này là vinh dự chỉ dành riêng cho họ.
Những đạo luật hạn chế tiêu thụ nhằm ngăn cấm một tầng lớp xã hội cụ thể mặc một loại vải nhất định đã tồn tại hàng thiên niên kỷ. Chúng xuất hiện trong nhiều nền văn hóa như Trung Quốc cổ đại, La Mã cổ đại và châu Âu thời Trung Cổ. Ví dụ, một sắc lệnh ở Anh năm 1579 cấm bất cứ ai có địa vị thấp hơn con trai của một nam tước, hiệp sĩ, hoặc quý ông phục vụ Nữ hoàng được mặc "những loại cổ áo xếp nếp được chế tạo bên ngoài nước Anh, thường gọi là kỹ thuật cutwork (thêu hở)".
Nữ hoàng Elizabeth Đệ Nhất, trị vì nước Anh khi đó, là người rất thiện nghệ trong sử dụng phục sức xa xỉ để thể hiện quyền lực, như các bức chân dung của bà đã chứng minh. Dù có vẻ bà cũng yêu thích vải đẹp vì bản thân chúng. Trong một câu chuyện nổi tiếng (nhiều khả năng hư cấu), bà được người buôn lụa là bà Montague tặng một đôi vớ đen bằng lụa vào năm 1561 và từ đó, bà không chịu mang bất cứ loại vớ nào khác.
Cuốn sách của Kassia St Clair, do Huy Hoàng & NXB Thanh niên phát hành, hứa hẹn mang đến góc nhìn mới mẻ về lịch sử nhân loại qua những thước vải tưởng chừng đơn giản nhưng ẩn chứa biết bao câu chuyện về quyền lực, địa vị và văn hóa.
