Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định việc lan tỏa các giá trị cao đẹp của ngôn ngữ và văn hóa dân tộc không chỉ trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài mà còn tới bạn bè quốc tế, góp phần tạo nên 'sức mạnh mềm' của Việt Nam. Trong hành trình gìn giữ và phát huy tiếng Việt ở nước ngoài, không thể không nhắc đến nỗ lực của hàng nghìn giáo viên, tình nguyện viên kiều bào ở khắp các châu lục. Họ đã và đang góp phần gìn giữ, lan tỏa tiếng Việt cho các thế hệ người Việt sinh ra và lớn lên ở nước ngoài. Tại một số quốc gia, tiếng Việt đã chính thức được đưa vào giảng dạy như một ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục phổ thông.
Hành trình hơn 10 năm dạy tiếng Việt tại Malaysia của cô Nguyễn Thị Liên
Cô Nguyễn Thị Liên, một trong năm thí sinh người Việt Nam tại nước ngoài được vinh danh tại cuộc thi tìm kiếm Sứ giả tiếng Việt ở nước ngoài năm 2023 do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài và Bộ Ngoại giao tổ chức, không thể quên những kỷ niệm về năm đầu tiên cuộc thi được tổ chức. Vào ngày 8/9/2023, đúng Ngày Tôn vinh tiếng Việt, trong Gala 'Tiếng Mẹ thân thương' tại Trung tâm Nghệ thuật Âu Cơ, Hà Nội, cô đã vinh dự đón nhận giấy khen từ Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, khi đó là Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về Người Việt Nam ở nước ngoài.
Cô Liên chia sẻ: 'Khoảnh khắc đã khiến tôi cảm thấy xúc động thật sự! Những năm tháng bền bỉ lên lớp, những lần bận rộn tổ chức các hoạt động ngoại khóa... tất cả đã được ghi nhận, là động lực để tôi tiếp tục hành trình lan tỏa tiếng Việt, văn hóa Việt.' Hành trình của cô bắt đầu từ một cô bạn người Việt tên Hương Lan, người đã đề nghị cô dạy tiếng Việt cho cậu con trai 6 tuổi. Từ đó, một lớp học nhỏ được hình thành vào cuối tuần, gồm Supak, con gái út của cô Liên và một cậu bé cùng tuổi. 'Những đứa trẻ không chỉ đi học tiếng Việt, chúng đến lớp với sự hào hứng được gặp bạn, đi bơi, đi chơi, đi ăn sau buổi học. Lớp học không hẳn là lớp học, ở đó, bọn trẻ gọi tôi là bác, là cô, là mẹ… và ngoài việc dạy chữ, tôi kiêm luôn bảo mẫu', cô Liên kể.
Từ lớp học tự phát đến Câu lạc bộ Tiếng Việt tại Malaysia
Cô Liên, vốn là giáo viên dạy Văn với 12 năm kinh nghiệm, đã quyết định rời Việt Nam sang Malaysia sinh sống. Tưởng phải xa nghề giáo, nhưng cô đã bắt đầu lại theo cách khác. Từ lớp học tự phát, cô nhận lời mời của Chủ tịch Câu lạc bộ Phụ nữ thành lập Câu lạc bộ Tiếng Việt tại Malaysia vào tháng 10/2016, tiếp tục tổ chức các lớp học dù gặp nhiều khó khăn. Sau hơn 10 năm, cô chia sẻ: 'Chúng tôi đã đi từ manh nha ý tưởng ngày ấy để nhen nhóm, khơi gợi trong các cháu tình yêu tiếng Việt, tình yêu quê hương qua các hoạt động trải nghiệm về phong tục, ẩm thực, gắn kết cộng đồng; đồng thời nuôi dưỡng bản sắc Việt Nam và sự gắn kết với cội nguồn.'
Lớp học tiếng Việt tại Thụy Điển: Nỗ lực của cô Lưu Sally
Tại Thụy Điển, cô Lưu Sally, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội người Việt Nam tại Thụy Điển, đã tổ chức lớp học tiếng Việt cho con em kiều bào tại Trường Elsa Brandstrom, thành phố Linköping. Hơn 10 năm qua, cô tận dụng thời gian ngoài kinh doanh để gắn bó với việc giữ gìn tiếng mẹ đẻ cho học sinh từ lớp 7-9. Cô Lưu Sally chia sẻ: 'Việc dạy tiếng Việt ở đây không chỉ là dạy chữ, mà còn là cách giúp các em dần hòa nhập vào cả hai môi trường văn hóa, và đặc biệt là hiểu sâu sắc hơn về văn hóa Việt Nam.' Lớp học nhận được sự đánh giá cao từ bà Sabina Carlsson, Phó Hiệu trưởng nhà trường, và được coi trọng ngang với 15 ngôn ngữ khác. Trong một chuyến công tác, bà Vũ Thị Huỳnh Mai, Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh, đã đến thăm lớp học và xúc động nói: 'Tiếng Việt còn, dân tộc Việt Nam sẽ mãi còn!'
Sứ giả tiếng Việt người Lào: Cô Lanny Phetnion
Cô Lanny Phetnion, giáo viên tiếng Việt người Lào, được tôn vinh là Sứ giả tiếng Việt tại Lễ tổng kết Ngày Tôn vinh tiếng Việt năm 2024. Cơ duyên đến với tiếng Việt của cô bắt đầu từ năm lớp 12, khi đạt giải cao trong cuộc thi học sinh giỏi và nhận học bổng chương trình tiếng Việt của Đại học quốc gia Lào. Dù nhiều người hỏi 'Học tiếng Việt làm gì?', cô vẫn quyết định theo học. Sau 5 năm, cô trở thành giảng viên tại Khoa Tiếng Việt, Đại học quốc gia Lào. Ngoài ra, cô còn dẫn chương trình Thời sự tiếng Việt tại Đài Truyền hình quốc gia Lào, hỗ trợ phiên dịch cho các đoàn công tác Việt Nam, và mở trung tâm dạy tiếng Việt tại Lào. Cô Lanny chia sẻ: 'Được tiếp xúc nhiều hơn với tiếng Việt, được biết nhiều hơn về văn hóa, đất nước, con người Việt Nam, tình yêu với tiếng Việt dần lớn, và tôi vẫn quyết định đi học ngoại ngữ này.'
Thạc sĩ Nguyễn Thị Hiền: Hơn 20 năm dạy tiếng Việt tại Lào
Thạc sĩ Nguyễn Thị Hiền, giảng viên Khoa Tiếng Việt, Đại học quốc gia Lào, đã theo chồng sang Lào định cư năm 2002. Khi Khoa Tiếng Việt thành lập năm 2003, cô được mời làm giáo viên. Những ngày đầu không có giáo trình, cô đã chủ động tìm mua sách và xin chương trình giảng dạy từ Việt Nam để xây dựng khung chương trình. Hiện cô giảng dạy hệ cử nhân ngôn ngữ tiếng Việt, dạy dự bị tiếng Việt và các lớp bồi dưỡng. Cô Hiền nói: 'Đối tượng học của mình rất đa dạng, không chỉ con em Việt kiều mà cả con em người Lào. Thông qua các giờ dạy, mình truyền tải các câu chuyện văn hóa của Việt Nam, đóng vai trò làm sứ giả đưa tiếng Việt đến gần hơn với bạn bè quốc tế.' Năm 2022, dưới sự bảo trợ của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Hội Người Việt Nam ở Thủ đô Viêng Chăn cùng Chùa Phật tích mở lớp tiếng Việt miễn phí, thu hút đông đảo con em kiều bào.
Tiến sĩ Hoàng Thị Hồng Hà: Nhu cầu gìn giữ tiếng Việt tại Pháp
Tiến sĩ Hoàng Thị Hồng Hà, nhà nghiên cứu Dân tộc học, Chủ tịch Hội Parfums du Vietnam, Phó Chủ tịch Mạng lưới Giảng dạy tiếng Việt toàn cầu, cho biết nhu cầu gìn giữ tiếng Việt và bản sắc văn hóa trong thế hệ trẻ tại Pháp ngày càng lớn. 'Các lớp học tiếng Việt cuối tuần, các chương trình Trại hè tiếng Việt, Ngày Tôn vinh tiếng Việt và mạng lưới giáo viên tiếng Việt tại Pháp đang góp phần quan trọng giúp các em hiểu hơn về nguồn cội', bà nói. Bà đánh giá cao Nghị quyết số 80-NQ/TW, xem đây là nguồn động viên tinh thần lớn cho cộng đồng kiều bào trong việc gìn giữ tiếng Việt, văn hóa Việt và đóng góp cho đất nước.
