Đã thành thông lệ, cứ vào dịp 27/7 hàng năm, người dân thôn Ninh Khánh, xã Quế Phước, Đà Nẵng lại tổ chức lễ giỗ chung đặc biệt để tưởng nhớ 21 liệt sỹ chưa rõ quê quán, tên tuổi, hy sinh tại khu vực Gò Trại trong chiến tranh chống Mỹ.
Đài tưởng niệm giữa rừng keo
Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ Trại Tiệp nằm sâu trong rừng keo dưới chân núi Gò Trại, thuộc thôn Ninh Khánh, xã Quế Phước. Khuôn viên rộng khoảng 400m2 trở thành nơi linh thiêng, nơi người dân địa phương và các cựu chiến binh tổ chức lễ giỗ chung vào ngày 26/7 dương lịch hàng năm.
Ông Trương Thành Tá (85 tuổi), cựu chiến binh thôn Ninh Khánh, cho biết đài tưởng niệm được đặt đúng nơi từng xảy ra cuộc thảm sát đẫm máu của quân Mỹ với bộ đội giải phóng. Theo ông, vào khoảng tháng 7/1969, trong khi vận chuyển thương binh từ núi xuống đồng bằng, 21 bộ đội giải phóng, trong đó có một nữ y tá, đã bị phục kích và hy sinh. Sau đó, địch tịch thu, tiêu hủy toàn bộ giấy tờ tùy thân, không cho dân thường tiếp cận đưa thi hài đi chôn cất.
Vô danh nhưng bất tử
“Tất cả giấy tờ tùy thân của các đồng chí đều bị địch đốt phá, tiêu hủy nên đến nay không ai biết được nhân thân, gia đình các liệt sỹ này. Dù không ai nhớ mặt đặt tên các liệt sỹ, song sự hy sinh ấy là bất tử, góp phần vào sự nghiệp giải phóng quê nhà”, ông Tá nghẹn ngào nói.
Sau giải phóng, người dân thôn Ninh Khánh thường xuyên lên núi làm nghề rừng. Biết nơi 21 liệt sỹ nằm lại không có mồ mả, lâu ngày cây cối mọc lên, bà con đã dựng một điểm thờ tự. Hàng ngày, trước và sau mỗi chuyến đi rừng, bà con đều ghé lại thắp hương tưởng niệm, cầu bình an.
Xây dựng đài tưởng niệm từ tấm lòng dân
Năm 2012, một số bà con trong thôn cùng Hội Cựu chiến binh huyện Nông Sơn cũ đã vận động tài trợ nâng cấp điểm thờ tự thành bia tưởng niệm. Đến đầu năm 2016, với sự kêu gọi của Hội Cựu chiến binh huyện Nông Sơn, bà Nguyễn Thị Bích, một cán bộ hưu trí, đã bỏ tiền dành dụm của gia đình và kêu gọi các nhà hảo tâm tài trợ, xây dựng đài tưởng niệm mới trên diện tích khoảng 400m2 với tổng kinh phí hơn 5 tỷ đồng.
Hiện nay, 361 hộ dân ở thôn Ninh Khánh đã coi ngày 26/7 là dịp quan trọng và thiêng liêng. Mọi người dù đi xa hay ở lại làng đều tề tựu đông đủ để tưởng nhớ những người đã ngã xuống cho hòa bình, tự do của dân tộc.
Ông Nguyễn Văn Quốc, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Quế Phước, chia sẻ: “Hàng năm, Chi hội Cựu chiến binh thôn Ninh Khánh cùng chung tay góp sức với bà con chăm lo lễ giỗ chu đáo và trang trọng. Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ Trại Tiệp đã trở thành “địa chỉ đỏ” trong giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ nhân dân địa phương”.
