Khối đá bí ẩn trong ngôi điện linh thiêng bên dòng Hương Giang
Trên tuyến đường tránh Huế thuộc Quốc lộ 1A, hướng từ Nam ra Bắc, sau khi qua cầu Tuần khoảng 500 mét, du khách sẽ bắt gặp Sơn Chúa điện, hay còn được người dân địa phương gọi với cái tên thân thuộc: điện Mẹ Nằm. Ngôi điện này tọa lạc trên một ngọn núi nhỏ sát bờ sông Hương thơ mộng. Bên trong chính điện, một khối đá lớn được phủ hoàng bào gấm thêu trở thành trung tâm của sự sùng kính, gắn liền với huyền thoại lập làng đã được truyền tụng qua nhiều thế hệ.
Cuộc hành hương đến với khối đá thiêng
Được nghe danh tiếng về ngôi điện có thờ một khối đá bí ẩn, chúng tôi đã tìm đến Ban quản lý làng La Khê Bãi (phường Kim Long, thành phố Huế) để xin phép được chiêm bái. Ông Tôn Thất Tuyên, 82 tuổi, Phó trưởng ban nghi lễ của làng, sau khi tiếp chuyện đã nhiệt tình gọi điện cho người trông coi điện mở cửa. Sau khi thắp hương nghiêm cẩn, chúng tôi được dẫn vào không gian chính điện.
Khối đá hiện ra uy nghi, với chiều cao hơn 1,8 mét và bề rộng thân khoảng 3 mét. Toàn bộ bề mặt được phủ kín bởi một tấm hoàng bào bằng gấm vàng lộng lẫy, tạo nên vẻ trang nghiêm, linh thiêng.
Những điều kỳ lạ và câu chuyện linh ứng
Theo lời kể của các bậc cao niên trong vùng, khối đá này ban đầu chỉ có kích thước khiêm tốn, tương đương một chiếc nồi cơm. Tuy nhiên, kể từ khi được đưa lên núi để thờ phụng, nó dường như ngày càng "lớn" dần lên một cách khó lý giải.
Một đặc điểm độc đáo khác khiến nhiều người kinh ngạc là nhiệt độ của khối đá. Vào mùa hè nóng bức, khi chạm tay vào, người ta cảm nhận được sự mát lạnh dễ chịu. Ngược lại, trong tiết trời giá lạnh của mùa đông xứ Huế, bề mặt đá lại tỏa ra hơi ấm kỳ lạ.
Niềm tin vào sự linh thiêng của khối đá được củng cố qua một sự kiện lịch sử. Dưới thời vua Tự Đức, một trận dịch tả khủng khiếp đã hoành hành khắp kinh thành, cướp đi sinh mạng của nhiều người. Trước tai họa ấy, dân làng La Khê Bãi đã đồng lòng phát nguyện, thực hiện một tuần ăn chay nằm đất ngay tại điện Mẹ Nằm để cầu nguyện cho tai qua nạn khỏi. Kết quả thật kỳ diệu: toàn bộ dân làng không ai bị lây nhiễm, trong khi các làng xung quanh đều chịu cảnh tang thương. Dù có người cho rằng nhờ cách ly và ăn chay mà dịch bệnh không xâm nhập, nhưng đa phần người dân vẫn giữ vững niềm tin rằng họ đã được Mẹ Nằm che chở, cứu giúp.
Kiến trúc điện thờ và nghi lễ tôn kính
Ngôi điện hiện nay được xây dựng khang trang với đầy đủ các hạng mục: chính điện 3 gian rộng rãi, sân rộng, các am thờ nhỏ bao quanh và nhà tăng phục vụ cho các nghi lễ. Điểm đặc biệt, ngay bên cạnh điện chính có một gian thờ nhỏ, nơi thờ phụng vị ân nhân họ Lê - người lực điền đã có công phát hiện và đưa khối đá lên núi.
Với niềm tin mãnh liệt rằng khối đá là hiện thân của Thượng Ngàn thánh mẫu (hay Cửu Thiên Huyền Nữ), hàng năm, cứ vào ngày 16-17 tháng Giêng và 16-17 tháng 7 âm lịch, người dân La Khê Bãi lại long trọng tổ chức lễ hội cầu an và thu tế. Mục đích là để dâng lễ vật, cúng bái Mẹ, mong cầu sự bình an và phù hộ cho cả làng. Một nghi thức không thể thiếu trong mỗi dịp lễ chính là việc thay thế tấm hoàng bào cũ bằng một tấm mới tinh tươm cho khối đá. Qua thời gian, số lượng hoàng bào đã được tích lũy lên đến hàng trăm chiếc, minh chứng cho lòng thành kính bền vững.
Huyền tích về nguồn gốc khối đá linh hiển
Ông Tôn Thất Tuyên chia sẻ những câu chuyện được nghe lại từ các cụ cao niên về huyền thoại khối đá Mẹ Nằm. Truyền thuyết bắt đầu từ thời vua Gia Long sau khi thu phục kinh thành Phú Xuân. Nhà vua đã chiêu mộ dân chúng khai hoang, lập ấp tại vùng đất La Khê Bãi - khi ấy còn là nơi lam sơn chướng khí. Làng La Khê Bãi vốn có gốc gác từ làng Vị Khê (Hà Nội), theo chân các chúa Nguyễn vào Nam mở cõi. Sau khi định cư ở Thuận Hóa, một nhóm cư dân đã ngược dòng sông Hương, tìm đến khu vực bãi bồi ở ngã ba sông và lập nên làng La Khê Bãi ngày nay.
Cuộc gặp gỡ định mệnh của chàng lực điền
Vào một ngày cuối đông, khi những cơn lũ trên sông Hương đã lắng xuống, người dân bắt đầu xuống đồng chuẩn bị cho vụ đông xuân. Tại thửa ruộng Bàu Tròn dưới chân núi, một chàng trai trẻ họ Lê dẫn trâu ra cày. Ngay ở đường cày đầu tiên, lưỡi cày đã vướng phải một hòn đá to bằng nồi cơm. Anh ta bèn nhặt hòn đá lên, đặt sang bờ ruộng rồi tiếp tục công việc.
Thế nhưng, đến đường cày thứ hai, anh lại vấp phải một hòn đá tương tự. Khi bê nó lên bờ, anh kinh hãi nhận ra hòn đá trước đó đã biến mất, và hòn đá trong tay giống hệt như cái vừa gặp. Sự việc càng trở nên kỳ bí khi đường cày thứ ba một lần nữa bị chặn lại bởi tảng đá.
Lúc này, trong lòng tràn ngập sợ hãi lẫn kính ngưỡng, chàng lực điền chắp tay khấn vái: "Nếu ngài là thần linh linh thiêng, xin cho phép con được khai hoang mảnh đất này. Xin ngài đừng cản đường cày của con nữa. Sau khi cày xong, con nguyện sẽ đưa ngài lên núi cao để thờ phụng." Lời khấn vừa dứt, anh xuống ruộng và kỳ diệu thay, không còn bất kỳ chướng ngại vật nào nữa.
Sự hiển linh của Thượng Ngàn thánh mẫu
Sau khi hoàn thành lời hứa, chàng trai mang hòn đá lên đỉnh núi. Tại đây, anh gặp một người đàn ông lạ mặt từ phía hói nước đi tới. Vị này trịnh trọng tuyên bố: "Ta chính là Thượng Ngàn thánh mẫu, người quản cai sơn Nhạc Cửu Châu." Nói xong, người đàn ông bỗng ngất lịm đi. Nhận ra đây là điềm linh, chàng lực điền họ Lê lập tức dựng một túp lều tranh đơn sơ để thờ phụng hòn đá thiêng. Theo thời gian, dân làng nhiều lần tu bổ, mở rộng và đặt tên chính thức là Sơn Chúa điện, hay điện Mẹ Nằm.
Trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, qua những cuộc chiến tranh khốc liệt, ngôi điện vẫn đứng vững một cách kỳ lạ, và dân làng cũng ít chịu tổn thất về người. Ngày nay, điện Mẹ Nằm không chỉ là điểm hành hương của người dân địa phương mà còn thu hút đông đảo tín hữu, du khách từ khắp nơi tìm về để chiêm bái, cầu nguyện và tìm hiểu về một di sản văn hóa tâm linh đặc sắc của xứ Huế.
