Ngày 22/6, ông Phan Trọng Nghĩa, Chủ tịch UBND phường Hóa Châu, TP.Huế cho biết việc triển khai sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn đang được thực hiện đúng lộ trình quy định. Chính quyền đã lấy ý kiến cử tri và đa số ủng hộ. Đặc biệt, phường tổ chức hội thảo mời các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử như Trần Đại Vinh, Phan Tiến Dũng, Nguyễn Xuân Hoa để tham khảo ý kiến về đặt tên sau sắp xếp, nhằm gìn giữ và bảo tồn tên gọi các làng cổ mang giá trị văn hóa, lịch sử.
Người dân mong cân nhắc bảo tồn tên làng cổ
Anh Nguyễn Tiến Thành, người dân phường Hóa Châu, bày tỏ đồng tình với chủ trương sáp nhập để tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, anh mong chính quyền cân nhắc kỹ lưỡng, đặc biệt bảo tồn những tên làng cổ tồn tại qua nhiều thế hệ. "Đây không chỉ là địa danh quen thuộc mà còn là giá trị văn hóa, lịch sử gắn liền với truyền thống và bản sắc quê hương, cần được gìn giữ, phát huy", anh Thành nói.
Ba tiêu chí cốt lõi bảo tồn địa danh truyền thống
TS. Trần Đình Hằng, Phân viện trưởng Phân viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam tại Huế, cho rằng cần xây dựng hệ tiêu chí định hướng rõ ràng để xác định "sức nặng" của từng tên gọi trước khi sáp nhập. Ba tiêu chí cốt lõi gồm: chiều sâu lịch sử - văn hóa (niên đại xuất hiện sớm trong sử liệu cổ hoặc gắn với thuở lập làng); tính biểu tượng - nhận diện cao trong tâm thức dân gian và hệ thống di tích xếp hạng; yếu tố tâm lý - sự đồng thuận khơi dậy niềm tự hào chung, xoa dịu "tự ái làng xã".
Nguyên tắc đặt tên ưu tiên cội nguồn
TS. Trần Đình Hằng nhấn mạnh các phàm lệ đặt tên khi sáp nhập cần tuân thủ nghiêm ngặt. Trước hết, ưu tiên trở lại danh xưng cội nguồn nếu các thôn vốn cùng gốc tách ra. Với thôn khác nguồn gốc, bảo tồn tên có giá trị ưu trội hơn, đồng thời lưu niệm danh xưng thôn còn lại tại công trình công cộng như đường phố, trường học. Nếu tên cũ quá mới hoặc dễ gây mất đoàn kết, tuyệt đối không gộp chữ, mà địa danh hóa bằng thực thể tự nhiên như sông, núi, đầm phá hoặc di sản văn hóa chung. Cần tránh tên ghép vô nghĩa, mất âm vận thuần Việt, Hán - Nôm, và loại bỏ xu hướng "số hóa" vô hồn, ngăn chặn xóa mất "hóa thạch văn hóa".
Hệ lụy nếu xóa bỏ tên làng cổ
TS. Trần Đình Hằng khẳng định, việc thay đổi hoặc xóa bỏ tên làng cổ sẽ đứt gãy dòng chảy lịch sử, tước đoạt "căn cước văn hóa" của xứ sở. Mỗi địa danh cổ là "hóa thạch văn hóa" sống động, mang tính thiêng và mã định danh lịch sử. Áp đặt tên ghép khiên cưỡng hay số hóa sẽ xóa sổ tính triết lý, âm hưởng Hán - Nôm trang nhã, xóa nhòa ký ức mở cõi, lập làng của tiền nhân, gây mất đoàn kết cộng đồng. Hệ lụy lâu dài là đứt gãy liên kết di sản giữa các thế hệ, khiến con cháu mất niềm tự hào cội nguồn, không biết quê hương mình thực sự gọi là gì.
