Hát Xoan Phú Thọ: Di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh và hành trình số hóa
Hát Xoan Phú Thọ, một di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO công nhận vào năm 2017, là loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và đời sống cộng đồng vùng Đất Tổ. Ra đời từ rất sớm, tương truyền từ thời các Vua Hùng, Hát Xoan ban đầu được diễn xướng vào mùa Xuân để cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, phản ánh sinh hoạt nông nghiệp lúa nước và tinh thần tôn kính tổ tiên của người Việt cổ.
Sự phát triển và cấu trúc của Hát Xoan
Qua thời gian, Hát Xoan đã phát triển thành một nghệ thuật tổng hợp, bao gồm hát, múa và nhạc, với ba chặng chính:
- Hát nghi lễ: Phần mở đầu trang nghiêm, thể hiện sự tôn kính với các vị thần và tổ tiên.
- Hát quả cách: Bao gồm các bài hát với giai điệu mộc mạc, thường liên quan đến cuộc sống nông nghiệp và thiên nhiên.
- Hát hội giao duyên: Phần vui tươi, nơi các nghệ nhân giao lưu và thể hiện tình cảm qua âm nhạc và điệu múa.
Giá trị của Hát Xoan nằm ở sự mộc mạc mà trang nghiêm, không chỉ là một hình thức giải trí mà còn là một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh và văn hóa của cộng đồng địa phương.
Hành trình phục hồi và lan tỏa trong thời đại số
Từng đối mặt với nguy cơ mai một do sự thay đổi của xã hội và thiếu sự kế thừa, di sản này đã được phục hồi mạnh mẽ nhờ nỗ lực của cộng đồng và chính quyền địa phương. Các biện pháp bảo tồn bao gồm:
- Đào tạo thế hệ trẻ về kỹ năng diễn xướng Hát Xoan.
- Tổ chức các lễ hội và sự kiện văn hóa để quảng bá rộng rãi.
- Hợp tác với các tổ chức quốc tế để nâng cao nhận thức.
Trong hành trình khám phá di sản do TikTok Việt Nam triển khai, Hát Xoan Phú Thọ tiếp tục được lan tỏa trên không gian số. Các video và nội dung trực tuyến đã góp phần đưa những làn điệu cổ truyền đến gần hơn với công chúng đương đại, đặc biệt là giới trẻ, giúp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa trong thời đại kỹ thuật số.
Nhờ những nỗ lực này, Hát Xoan không chỉ được bảo vệ mà còn trở thành một biểu tượng văn hóa sống động, kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai, khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới.
