Chiến dịch thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ tại Nghệ An đang diễn ra thần tốc, với hơn 21.000 mẫu được thu thập. Tại điểm thu nhận ở phường Trường Vinh, dòng người lặng lẽ xếp hàng, trên tay là những kỷ vật cũ, những tờ giấy báo tử đã ố vàng theo năm tháng. Mỗi mẫu sinh phẩm là một tia hy vọng cho những người mẹ, người vợ, người em đã mòn mỏi chờ đợi suốt nhiều thập kỷ.
Người chị già và kỷ vật duy nhất
Ở tuổi 87, bà Phạm Thị Vĩ, trú tại phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An, nhờ con cháu đưa đến điểm thu nhận sinh phẩm ADN. Trên bàn thờ gia tiên, bà vẫn nâng niu một chiếc hộp gỗ cũ, bên trong là bức ảnh chân dung người em trai – liệt sĩ Phạm Văn Xuân – và tờ giấy báo tử đã sờn rách. Năm 1970, chàng trai Phạm Văn Xuân lên đường nhập ngũ. Ba năm sau, giấy báo tử được gửi về, nhưng không ghi địa danh, tọa độ hay thông tin phần mộ. Gia đình bà bắt đầu hành trình tìm kiếm kéo dài hơn nửa thế kỷ.
Hành trình tìm em trai suốt 50 năm
Bà Vĩ cùng người thân đã lặn lội khắp các vùng đất, thậm chí sang Campuchia, nhưng vẫn không tìm thấy dấu vết. Trước lúc qua đời, cha bà căn dặn: “Nếu còn điều kiện thì cố tìm em về...”. Lời dặn ấy trở thành tâm nguyện. Ở tuổi xế chiều, đôi chân không còn đi xa được nữa, bà Vĩ hy vọng mẫu ADN sẽ giúp tìm thấy em trai. Bà nghẹn ngào: “Tôi già rồi, chẳng còn sống được bao lâu nữa. Dù không thể đưa em về nằm lại nghĩa trang quê nhà, thì gia đình cũng chỉ mong biết chính xác ngôi mộ nào là của em. Để trước khi nhắm mắt, tôi có thể đến tận nơi, thắp cho em một nén hương và gọi đúng tên em trên bia mộ…”.
Một người chị khác cũng run rẩy đăng ký
Tại điểm lấy mẫu xã Diễn Châu, bà Nguyễn Thị Tuấn, 82 tuổi, cũng nhờ con cháu đưa đến. Bà là chị gái của liệt sĩ Nguyễn Hữu Ngạn, người đã hy sinh sau một năm nhập ngũ. Bà Tuấn rơi nước mắt: “Di nguyện lớn nhất của cha mẹ tôi trước khi qua đời là tìm được phần mộ của em Ngạn. Nhưng thông tin về đơn vị, nơi hy sinh đều thất lạc. Được lực lượng chức năng hướng dẫn đăng ký lấy mẫu ADN, tôi thấy như có thêm một tia hy vọng”.
Chiến dịch thần tốc và quy trình nghiêm ngặt
Từ ngày 25/6 đến 1/7, Công an tỉnh Nghệ An phối hợp các đơn vị triển khai đợt cao điểm thu nhận mẫu ADN cho hơn 22.200 thân nhân liệt sĩ tại 130 xã, phường. 7 điểm thu nhận được tổ chức tại Trường Vinh, Đại Đồng, Diễn Châu, Đô Lương, Tương Dương, Tân Mai và Quỳ Hợp. Việc lấy mẫu ưu tiên theo dòng họ ngoại: mẹ đẻ, bà ngoại, anh chị em ruột cùng mẹ, bác cậu dì ruột của mẹ, con đẻ của chị/em gái mẹ đẻ và con đẻ của chị/em gái liệt sĩ. Mỗi thân nhân được lấy mẫu hai lần để đảm bảo kết quả đối sánh chính xác. Toàn bộ dữ liệu ADN sẽ được tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phục vụ xác định danh tính các liệt sĩ chưa có thông tin phần mộ.
