Hưng Yên đang triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” với quyết tâm cao nhất. Theo Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, toàn tỉnh hiện có 77.155 liệt sĩ, 47.501 thương binh, 24.834 bệnh binh và 34.035 người nghi bị phơi nhiễm chất độc hóa học. Kết quả khảo sát cho thấy có 230 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, trong đó tổng số mộ là 30.302 ngôi. Đáng chú ý, có tới 4.353 ngôi mộ chưa xác định được danh tính, thuộc 153 nghĩa trang tại 79 xã, phường. Tất cả các ngôi mộ này đều là liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Pháp.
Khó khăn trong quá trình lấy mẫu
Theo Đại tá Hoàng Văn Thanh, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Hưng Yên, chiến dịch gặp nhiều khó khăn do thời gian gấp, nội dung mới chưa có tiền lệ. Nhiều nghĩa trang đã được nâng cấp nhiều lần, kết cấu mộ phức tạp, xây kiên cố, hài cốt nằm sâu (có 2-3 lớp vỏ mộ, địa hình thấp nhiều nước). Chất lượng hài cốt sau nhiều năm bị phân hủy một phần, gây khó khăn cho việc lấy mẫu đủ tiêu chuẩn giám định ADN. Cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật chưa đồng bộ; cán bộ, nhân viên lần đầu thực hiện nhiệm vụ, thiếu kinh nghiệm.
Huy động tổng lực toàn hệ thống chính trị
Bất chấp khó khăn, chiến dịch nhận được sự quan tâm lãnh đạo từ Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 3, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh và các sở, ngành. Lực lượng lấy mẫu được tuyển chọn từ các đơn vị có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, tinh thần trách nhiệm cao, được tập huấn chuyên môn. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phối hợp Sở Y tế chuẩn bị phòng lưu trữ tạm thời mẫu hài cốt tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Hưng Yên và Bệnh viện Phổi Thái Bình. Hiện tỉnh triển khai 2 đội lấy mẫu với 15 tổ lấy mẫu, 2 tổ vận chuyển, 2 tổ bảo đảm an ninh và hậu cần, tổng quân số 71 người.
Ông Phạm Văn Nghiêm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo 515 tỉnh, chia sẻ: “Chưa bao giờ chúng ta có một đợt huy động tổng lực lớn như thế! Cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc và chúng tôi xác định Chiến dịch 500 ngày đêm mang giá trị nhân văn cũng như ý nghĩa chính trị rất lớn. Sự kiện này thể hiện sự tri ân đối với sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.”
Thí điểm và triển khai diện rộng
Để rút kinh nghiệm, tỉnh chọn Nghĩa trang liệt sĩ Hưng Nhân, xã Long Hưng làm điểm trước. Từ ngày 20-22/5/2026, các lực lượng đã khai quật, lấy mẫu 6/6 mộ liệt sĩ, đúng quy trình kỹ thuật của Bộ Quốc phòng. Sau đó, mẫu được lưu trữ tạm thời để bàn giao về Viện Pháp y Quân đội. Các phần mộ được hoàn trả đúng thiết kế. Từ ngày 28/5, tỉnh đồng loạt lấy mẫu tại 79 xã, phường.
Tiến độ và chỉ đạo quyết liệt
Theo Thượng tá Bùi Văn Trung, Trưởng ban Chính sách, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, tính đến ngày 22/7, đã hoàn thành lấy mẫu tại 48 nghĩa trang thuộc 23 xã, phường. Tổng số mộ đã khai quật là 1.446, trong đó 1.219 mộ đủ điều kiện lấy mẫu, 227 mộ không đủ. Đã bàn giao 955 mẫu về Viện Pháp y Quân đội, 264 mẫu đang lưu tạm. Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Mạnh Quyền yêu cầu Ban Chỉ đạo 515 và các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, tạo đồng thuận; tăng cường phối hợp, tập trung nhân lực, phương tiện; lấy mẫu khoa học, chặt chẽ, đúng quy trình, giữ gìn trang nghiêm nghĩa trang.
