Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội vừa có văn bản gửi cơ quan phụ trách văn hóa của 17 tỉnh, thành phố đề nghị nghiên cứu, xây dựng hồ sơ khoa học đối với các di sản liên quan đến phở để đề xuất đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Động thái này nhằm hoàn thiện hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh 'Phở' vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Phạm vi kiểm kê rộng khắp cả nước
Danh sách 17 địa phương phối hợp trải dài từ Bắc vào Nam, gồm TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cao Bằng, Lai Châu, Lào Cai, Lạng Sơn, Ninh Bình, Sơn La, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Tuyên Quang, An Giang, Cần Thơ, Đắk Lắk, Gia Lai và Khánh Hòa. Việc kiểm kê nhằm ghi nhận các biến thể phở đặc trưng như phở chua Cao Bằng, phở Nhắng Lai Châu, phở đỏ Bắc Hà (Lào Cai), phở vịt quay Lạng Sơn, phở dê Ninh Bình, phở bò Sơn La, phở chua miền núi Thanh Hóa, phở ngô Đồng Văn, phở miền Tây Cần Thơ, phở Nam Bộ TP.HCM, phở khô Pleiku, phở hải sản Khánh Hòa cùng nhiều biến thể chịu ảnh hưởng văn hóa Khmer, Chăm, Hoa.
Cơ sở để trình UNESCO
Trước đó, 'Phở Hà Nội' và 'Phở Nam Định' (nay thuộc tỉnh Ninh Bình) đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tuy nhiên, qua khảo sát, cơ quan chuyên môn nhận định phở hiện được thực hành rộng rãi tại nhiều địa phương với những sắc thái riêng, phản ánh quá trình giao thoa và phát triển của văn hóa ẩm thực Việt Nam. Theo báo Thanh Niên, việc xây dựng hồ sơ khoa học tại các địa phương là cơ sở để 'các địa phương tham gia phối hợp cùng TP.Hà Nội lập hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO ghi danh di sản Phở vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại'.
Tiến độ và kế hoạch hành động
Hà Nội đã khởi động việc xây dựng hồ sơ trình UNESCO từ tháng 4/2026 thông qua kế hoạch bảo vệ, quảng bá và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể 'Phở Hà Nội'. Trong quý III và quý IV năm 2026, thành phố dự kiến hoàn thành các bước thu thập tư liệu, hoàn thiện hồ sơ và phối hợp liên ngành, liên địa phương. Song song đó là xây dựng hệ thống dữ liệu số, bản đồ các quán phở, phát triển các nền tảng giới thiệu di sản trên môi trường số, theo báo Lao Động.
Nhiều hoạt động quảng bá cũng sẽ được triển khai như cuộc thi ký họa, ảnh đẹp, video về phở; xây dựng bộ nhận diện di sản; tổ chức 'Ngày Di sản Phở' vào cuối năm 2026 để kết nối nghệ nhân, các cơ sở kinh doanh và cộng đồng thực hành. Hà Nội đồng thời dự kiến tăng cường hợp tác, trao đổi kinh nghiệm bảo tồn di sản ẩm thực với Nhật Bản nhằm quảng bá sâu rộng hơn hình ảnh phở Việt Nam ra thế giới.
Ý nghĩa của việc UNESCO ghi danh
Nếu được UNESCO ghi danh, 'Phở' không chỉ được tôn vinh như một di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại mà còn có thêm cơ hội trở thành thương hiệu văn hóa quốc gia, góp phần nâng cao sức hút của du lịch Việt Nam và mở rộng không gian phát triển cho ngành công nghiệp văn hóa trong lĩnh vực ẩm thực.
