Gen Z Mỹ đổ xô 'sống kiểu Trung Hoa': Cú hích quyền lực mềm từ văn hóa và thẩm mỹ
Trên nền tảng TikTok tại Mỹ, một video với tiêu đề "Thói quen buổi sáng của một 'Chinese baddie' (cô nàng Trung Hoa) mới nổi" đã thu hút sự chú ý, quay cảnh một nhà sáng tạo nội dung thực hiện loạt bài tập thể dục cổ truyền Trung Quốc. Một video khác, đạt hơn 2,4 triệu lượt xem tính đến cuối tháng 2, cho thấy người đăng đang đun táo để làm trà trái cây, thức uống được coi là "thuốc tiên" cổ truyền giúp đường ruột khỏe mạnh. Đây là biểu hiện rõ nét của xu hướng Chinamaxxing (tối đa hóa lối sống Trung Quốc), đang lan rộng trong giới trẻ Mỹ thuộc thế hệ Gen Z.
Sự thay đổi trong nhận thức và quyền lực mềm
Hiện tượng này từng xuất hiện khi phim truyền hình, âm nhạc và vẻ đẹp Hàn Quốc lan tỏa toàn cầu, hay khách du lịch đổ xô tới Nhật Bản và khen ngợi đường sá sạch bóng cùng hệ thống tàu cao tốc. Giờ đây, đến lượt Trung Quốc. Tianyu Fang, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại khoa Lịch sử Khoa học của Đại học Harvard, nhận định: "Trong suốt thời gian dài, đã có nhiều cuộc thảo luận về việc Trung Quốc thực sự không có nhiều quyền lực mềm so với Hàn Quốc hay Nhật Bản. Chúng ta thấy điều đó đang thay đổi khá nhiều trong vài tháng qua với các trò chơi điện tử, phim ảnh Trung Quốc, thậm chí cả những thứ nhỏ nhặt như búp bê Labubu, đang thực sự định hình lại quan niệm về Trung Quốc tại Mỹ và rộng hơn là ở phương Tây."
Tuy nhiên, làn sóng này có chút khác biệt so với các làn sóng văn hóa châu Á trước đây. Hàn Quốc và Nhật Bản đều là đồng minh của Mỹ, còn Trung Quốc là quốc gia đối trọng và đối thủ lớn. Xu hướng này đánh dấu sự thay đổi trong thái độ của người dân Mỹ về Trung Quốc, từ tâm lý bài Trung Quốc lan rộng do đại dịch Covid-19, chiến tranh thương mại và căng thẳng chính trị, sang việc nhiều người Mỹ Gen Z hiện nay yêu thích "lối sống kiểu Trung Quốc", như một bước ngoặt 180 độ.
Động lực từ sự vỡ mộng và tò mò
Các chuyên gia cho rằng xu hướng này tiết lộ những dòng chảy ngầm sâu sắc hơn, như sự không hài lòng của nhiều người Mỹ với cuộc sống tại quê nhà, từ bất ổn chính trị, bạo lực súng đạn, các cuộc trấn áp nhập cư đến căng thẳng sắc tộc dai dẳng. Tất cả đã làm mờ đi vẻ hào nhoáng của Mỹ, thúc đẩy sự tò mò của giới trẻ Mỹ muốn tìm hiểu cuộc sống ở phía bên kia. Theo Fang, sự hiện diện dày đặc của hàng hóa Trung Quốc đã tạo nên một thói quen tiếp nhận mới, và công chúng Mỹ bắt đầu thừa nhận sức mạnh của quốc gia này, đặc biệt trong các cuộc đua công nghệ khốc liệt, định nghĩa lại thế nào là "ngầu".
Đây không phải lần đầu tiên Trung Quốc thu hút sự tò mò từ phương Tây. Vào những năm 2000 và đầu những năm 2010, khi Trung Quốc mở cửa, nhiều người nước ngoài học tiếng Hán, du lịch và nhập cư tăng vọt. Tuy nhiên, động lực kinh tế trước đây đã thay đổi. Fang giải thích: "Trong thập kỷ qua, Trung Quốc đã tự chủ hơn, hướng nội hơn, đặc biệt trong thời kỳ Covid. Giờ đây, giới trẻ Mỹ không hoàn toàn bị thu hút bởi Trung Quốc vì kinh tế, mà vì yếu tố 'ngầu'." Điều này được thúc đẩy nhờ Trung Quốc mở cửa trở lại sau Covid, nới lỏng chính sách thị thực, khuyến khích du lịch, và cuộc "đại di cư" người dùng mạng xã hội từ TikTok sang Xiaohongshu sau khi chính phủ Mỹ đe dọa cấm TikTok.
Viễn cảnh tương lai và những tranh cãi
Xu hướng "sống kiểu Trung Quốc" xuất hiện giữa bối cảnh hình ảnh của Mỹ trên toàn cầu đang suy giảm. Sự vỡ mộng của giới trẻ Mỹ hiện rõ qua những nội dung về Trung Quốc mà họ yêu thích, như video về siêu đô thị Trùng Khánh hay Thượng Hải với hình ảnh đường phố sạch bóng, an toàn và hiện đại như trong phim viễn tưởng. Từ màn trình diễn drone rực rỡ đến hệ thống tàu cao tốc và xe điện tiên tiến, tất cả tạo nên một viễn cảnh tương lai đầy sức hút.
Tuy nhiên, việc lãng mạn hóa Trung Quốc đôi khi khiến người ta quên đi những mặt trái, như mức lương thực tế không cao dù chi phí nhà ở thấp hơn Mỹ. Dù vậy, giữa bối cảnh nước Mỹ đang đối mặt với giá cả leo thang và hạ tầng cũ kỹ, những thước phim lung linh về Trung Quốc vẫn đầy quyến rũ. Fang nhấn mạnh: "Xu hướng hiện nay cho chúng ta thấy nhiều hơn về cảm nhận của người Mỹ đối với nước Mỹ, hơn là cảm nhận của người Mỹ đối với Trung Quốc."
Do định kiến bài Trung Quốc lâu đời và căng thẳng chính trị giữa hai nước, rất khó để biết Chinamaxxing sẽ kéo dài bao lâu. Xu hướng này đang gây tranh cãi khi một bộ phận Hoa kiều cáo buộc đây là chiếm dụng văn hóa, thể hiện cái nhìn hời hợt. Dù chỉ là nhất thời, những xu hướng này vô tình đã trở thành cầu nối kỹ thuật số, kéo hai nền văn hóa lại gần nhau hơn bất chấp rào cản chính trị. Fang chia sẻ: "Cá nhân tôi đã lớn lên và trưởng thành trong thập kỷ mà người dân ở Mỹ và người dân ở Trung Quốc quan tâm đến những gì đối phương nói, những gì đối phương cống hiến cho thế giới. Tôi muốn thấy một phần của điều đó sống lại trong thời đại ngày nay."
