Theo hãng tin Reuters, Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO vừa chính thức công nhận khu trung tâm thành phố cảng Gdynia của Ba Lan là di sản thế giới. Sự kiện diễn ra đúng dịp thành phố tròn 100 năm tuổi, mang ý nghĩa đặc biệt đối với quốc gia này.
Hành trình từ làng chài nhỏ đến di sản nhân loại
Nằm trên bờ biển Baltic phía bắc Ba Lan, Gdynia sát cạnh Gdansk - vùng đất lịch sử gắn liền với phong trào công đoàn Đoàn kết, và khu nghỉ dưỡng Sopot sầm uất. Trước đây, Gdynia thường bị xem là "người em" lặng lẽ, kém nổi bật. Tuy nhiên, quyết định của UNESCO đã thay đổi hoàn toàn điều đó, đưa Gdynia gia nhập danh sách 1.273 địa danh kiệt tác của nhân loại, từ Rạn san hô Great Barrier (Úc) đến Đền Acropolis (Hy Lạp).
Sau Thế chiến I, Ba Lan giành độc lập vào năm 1918 nhưng chỉ sở hữu một dải bờ biển Baltic hẹp và không có cảng biển lớn. Áp lực kinh tế buộc chính quyền phải hành động khẩn cấp. Làng chài Gdynia, với chỉ 1.200 cư dân vào năm 1920, được chọn làm cửa ngõ giao thương mới. Đến năm 1939, dân số nơi đây đã tăng gấp 100 lần, trở thành đô thị cảng sầm uất nhờ dòng người đổ về từ khắp mọi miền.
Kiến trúc hiện đại độc đáo giữa lòng châu Âu
Dưới góc nhìn của các nhà nghiên cứu, Gdynia thường được so sánh với các thành phố hiện đại ra đời giữa hai cuộc chiến như "Thành phố Trắng" Tel Aviv (cũng là di sản UNESCO) hay khu phố công năng tại Rotterdam (Hà Lan) và Brno (Cộng hòa Séc). Tuy nhiên, Gdynia có điểm riêng biệt: toàn bộ trung tâm được quy hoạch và xây dựng gần như từ con số 0 xung quanh một cảng biển mới, tạo nên tổng thể kiến trúc liền mạch, đồng điệu. Đây là một trong những minh chứng trọn vẹn nhất tại châu Âu về một đô thị hiện đại hình thành chỉ trong một thế hệ.
Kiến trúc trung tâm Gdynia gây ấn tượng với những tòa nhà mái bằng rắn rỏi, góc tường bo tròn mềm mại, dãy cửa sổ ngang trải dài và ban công vươn ra như mũi tàu biển. Tất cả hòa quyện tạo nên bản sắc hàng hải đậm nét, phản ánh niềm tin vào công nghệ và sự tiến bộ của con người thời bấy giờ.
Vinh dự cho thành phố hướng tới tương lai
Bộ trưởng Văn hóa Ba Lan, bà Marta Cienkowska, xúc động chia sẻ trên mạng xã hội X: "Đây là vinh dự dành cho một thành phố không bao giờ ngoái nhìn quá khứ, mà luôn mạnh dạn hướng tới tương lai. Một thành phố được vươn lên từ ước mơ, lòng dũng cảm và niềm tin sắt đá rằng Ba Lan hoàn toàn đủ sức tạo nên những điều phi thường".
Quyết định công nhận được đưa ra bởi Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO gồm đại diện từ 21 quốc gia. Danh hiệu này là chứng nhận bảo vệ pháp lý cao nhất dành cho di sản văn hóa hoặc tự nhiên có giá trị đặc biệt xuất sắc đối với nhân loại. Gdynia, từ một làng chài nhỏ, giờ đây đã trở thành biểu tượng cho khát vọng vươn lên của Ba Lan.
