Dự án bảo tồn làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp chậm tiến độ, kỳ vọng từ tổ hợp đô thị cảng An Tây
Nhằm bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống của nghề sơn mài tại Tương Bình Hiệp, năm 2020, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương cũ đã phê duyệt đề án "Bảo tồn và phát triển làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp kết hợp với du lịch thuộc địa bàn TP Thủ Dầu Một". Đề án này được giao cho Ủy ban nhân dân TP Thủ Dầu Một cũ triển khai thực hiện, với mục tiêu hoàn thiện vào năm 2024 để góp phần bảo vệ làng nghề trước nguy cơ mai một.
Đề án 5 năm vẫn chưa hoàn thành
Đề án hướng đến xây dựng tổng thể làng nghề, bao gồm quy hoạch khu sản xuất tập trung cho các doanh nghiệp sơn mài nhằm bảo đảm vấn đề môi trường, cùng với việc xây dựng nơi trưng bày sản phẩm chung. Đồng thời, đề án kết hợp phát triển các tour du lịch tham quan, giới thiệu sản phẩm đến du khách trong và ngoài nước, tạo điều kiện cho nghệ nhân truyền nghề cho thế hệ trẻ.
Tuy nhiên, đến nay, đề án vẫn "nằm trên giấy" với hai dự án chính:
- Khu trưng bày kết hợp du lịch trị giá gần 200 tỉ đồng, đã được phê duyệt.
- Đường Lò Lu trị giá khoảng 108 tỉ đồng, do Ban Quản lý dự án khu vực Thủ Dầu Một làm chủ đầu tư, đang thực hiện thủ tục triển khai.
Ông Nguyễn Thái Khanh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Chánh Hiệp, cho biết đường Lò Lu thuộc dự án thành phần 2, và Ủy ban nhân dân TP HCM đã giao Ban Quản lý dự án công trình giao thông tỉnh Bình Dương trước đây lập chủ trương đầu tư theo Quyết định 2829/QĐ-UBND ngày 19-11-2025. Ngoài ra, dự án thành phần 1 là đầu tư cơ sở vật chất khu làng nghề rộng 5,42 ha đang được lập hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi.
Lý do chậm trễ được ông Khanh giải thích là do sau sáp nhập, một số luật và nghị định mới ban hành chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể, việc phân cấp về hạ tầng và đầu tư còn chậm, dẫn đến việc phân bổ vốn năm 2026 chưa bảo đảm cho chỉnh trang đô thị. Địa phương đã đề xuất phân cấp cho Ủy ban nhân dân phường để thuận lợi trong điều hành và quản lý, đồng thời bổ sung nguồn vốn và phân cấp mạnh cho địa phương trong đầu tư.
Kỳ vọng từ tổ hợp đô thị cảng An Tây
Trong khi đó, khoảng giữa tháng 12-2025, Ủy ban nhân dân TP HCM phối hợp với Tập đoàn Sun Group khởi động tổ hợp dự án đô thị cảng An Tây với quy mô 724 ha, tổng mức đầu tư 51.160 tỉ đồng. Tổ hợp này gồm 4 dự án:
- Cảng tổng hợp An Tây.
- Khu đô thị Đông An Tây.
- Khu đô thị Bắc An Tây.
- Khu đô thị Tây An Tây.
Theo quy hoạch, tổ hợp dự án An Tây nằm ở địa bàn hai phường Tây Nam và Phú An, sẽ hình thành trung tâm đô thị cảng hiện đại, tạo không gian sống cho gần 50.000 cư dân, và hứa hẹn trở thành động lực tăng trưởng mới cho TP HCM. Tuyến đường thủy sông Sài Gòn chạy xuyên suốt khu vực mở ra cơ hội phát triển logistics và khai thác tiềm năng du lịch sông nước, kết nối TP HCM với Tây Ninh.
Cảng tổng hợp An Tây, với quy mô 97,54 ha và vốn đầu tư 5.621 tỉ đồng, được thiết kế thành các phân khu chức năng, bao gồm khu cảng hàng hóa công suất 7 triệu tấn/năm và khu cảng hành khách công suất từ 100.000 đến 200.000 lượt khách mỗi năm.
Tuy nhiên, tiến độ dự án này cũng rất chậm và chưa có dấu hiệu thi công. Bà Nguyễn Ngọc Phương Liên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tây Nam, cho biết khu đô thị Bắc An Tây và Đông An Tây đã có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2024, và quy hoạch chi tiết 1/500 được phê duyệt vào tháng 6-2025. Hiện nay, đang thực hiện đo đạc chỉnh lý bản đồ địa chính phục vụ bồi thường, với nhà đầu tư đang lập báo cáo đánh giá tác động môi trường và hồ sơ nghiên cứu khả thi.
Riêng khu đô thị Tây An Tây, Ủy ban nhân dân TP HCM đã ủy quyền cho phường Tây Nam tiếp nhận dự án và thực hiện trách nhiệm bên mời thầu vào tháng 10-2025, đang rà soát các bước tiếp theo. Đối với cảng tổng hợp An Tây, nhà đầu tư là Công ty TNHH Mặt trời Phú Quốc đang điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu để phù hợp với tuyến đường ven sông Sài Gòn.
Bà Liên cho biết nguyên nhân chậm trễ là do thay đổi pháp lý sau khi sáp nhập và tập trung nguồn lực cho dự án đường Vành đai 4.
Tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ
Tại lễ khởi động tổ hợp dự án đô thị cảng An Tây, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân TP HCM Võ Văn Minh nhấn mạnh dự án được triển khai tại vị trí chiến lược, kết nối đa phương thức giữa đường thủy, đường bộ và định hướng gắn với hệ thống đường sắt đô thị trong tương lai, liên thông các vùng kinh tế trọng điểm TP HCM - Đồng Nai - Tây Ninh.
Dự án này hứa hẹn hình thành một cực tăng trưởng mới, thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ chất lượng cao, logistics và du lịch, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GRDP, mở rộng nguồn thu ngân sách và giải quyết việc làm. Ông Minh yêu cầu các sở, ngành và cấp ủy, chính quyền địa phương chủ động phối hợp, hỗ trợ nhà đầu tư để bảo đảm dự án được triển khai đúng tiến độ, đúng quy định pháp luật, an toàn và bền vững.
