Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cây cối xay còn được gọi là giằng xay hay kim hoa thảo, có tên khoa học Abutilon indicum, thuộc họ bông (Malvaceae). Loại cây mọc hoang phổ biến, dễ tìm kiếm ở nhiều vùng miền trên cả nước. Từ lâu, người dân có thói quen thu hái cây cối xay để làm thuốc điều trị các trường hợp tích nhiệt trong cơ thể hoặc rối loạn đường tiết niệu.
Công dụng thanh nhiệt và hỗ trợ sỏi thận
Cây cối xay có vị ngọt dịu, tính mát, mang lại tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu viêm và giải độc. Trong đời sống hàng ngày, cây thường được ứng dụng để hỗ trợ đẩy lùi các triệu chứng khó chịu như tiểu buốt, tiểu dắt, viêm đường tiết niệu hoặc hỗ trợ bào mòn sỏi nhỏ. Toàn bộ các bộ phận của cây gồm lá, thân và rễ đều có thể sử dụng. Phương pháp phổ biến nhất là nấu nước uống hàng ngày làm mát cơ thể, giải độc và tăng cường bài tiết nước tiểu.
Để tối ưu hóa hiệu quả, cây cối xay thường được kết hợp với các dược liệu quen thuộc như mã đề hay râu ngô trong các bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh lý sỏi thận, sỏi tiết niệu hoặc viêm nhiễm đường tiểu ở mức độ nhẹ. Sự kết hợp này được đánh giá là tăng cường đáng kể hiệu quả lợi tiểu, góp phần giảm kích thích niêm mạc bàng quang và hỗ trợ làm sạch đường tiết niệu một cách tự nhiên, an toàn.
Ứng dụng trong hỗ trợ ù tai, suy giảm thính lực
Cối xay còn là vị thuốc quen thuộc trong các bài thuốc dân gian dành cho người già bị ù tai, thính lực suy giảm, thường xuyên có cảm giác nặng đầu, chóng mặt. Theo Tiến sĩ Phương, đây là kinh nghiệm điều trị được lưu truyền rộng rãi ở nhiều địa phương. Người dân thường sử dụng toàn bộ phần trên mặt đất của cây hoặc dùng riêng phần rễ để phối hợp cùng các vị dược liệu khác.
“Theo quan niệm của y học cổ truyền, các triệu chứng như ù tai và nghe kém có mối liên hệ đến nhiều vấn đề khác nhau trong cơ thể, điển hình như suy giảm chức năng thận, khí huyết lưu thông kém, trạng thái phong nhiệt, đàm thấp gây ảnh hưởng tiêu cực đến vùng tai. Người dân đưa cây cối xay vào các bài thuốc hỗ trợ cải thiện các triệu chứng liên quan đến tai”, Tiến sĩ Phương thông tin.
Chưa có bằng chứng khoa học về phục hồi thính lực
Dù vậy, chuyên gia nhấn mạnh, đây là kinh nghiệm dân gian truyền lại, chưa có bằng chứng khoa học chứng minh loại cây này có khả năng phục hồi thính lực. Các nghiên cứu hiện đại về cây cối xay chủ yếu chứng minh được các hoạt tính sinh học như chống viêm, chống oxy hóa, hỗ trợ giảm đau và có tác dụng lợi tiểu.
