Cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng” do TUVA Communication tổ chức, với sự đồng hành của Hội đồng Anh tại Việt Nam, Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu và Phát huy giá trị di sản văn hóa, Craft Link cùng các đơn vị đối tác. Đây là sân chơi sáng tạo dành cho người trẻ yêu văn hóa, khuyến khích khai thác di sản vật thể như kiến trúc, hoa văn, chất liệu và kỹ thuật chế tác để tạo ra sản phẩm đương đại.
Di sản là nguồn cảm hứng sáng tạo
Theo ban tổ chức, di sản văn hóa không chỉ là giá trị quá khứ mà còn là nguồn cảm hứng sáng tạo trong hiện tại. “Theo bước di sản cộng đồng” là hành trình sống động, nơi mỗi thế hệ kế thừa và làm mới di sản, tạo ra mối liên kết giữa quá khứ và hiện tại. Với sự tham gia của cộng đồng, nghệ nhân, nghệ sĩ và nhà thiết kế trẻ, giá trị truyền thống được tiếp cận dưới góc nhìn mới, trở thành chất liệu cho sản phẩm, tác phẩm và không gian văn hóa phù hợp đời sống đương đại.
Cuộc thi giúp thí sinh hiểu sâu hơn về giá trị di sản, từ đó chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành giá trị kinh tế thiết thực, góp phần tạo cơ hội phát triển bền vững cho cộng đồng.
Hành trình trải nghiệm chuyên sâu tại làng nghề
Năm nay, cuộc thi được thiết kế như một hành trình trải nghiệm chuyên sâu, thí sinh đề xuất ý tưởng cụ thể và trực tiếp tìm hiểu đời sống của cộng đồng sở hữu di sản. Thí sinh phát triển ý tưởng hoặc sản phẩm dựa trên yếu tố di sản vật thể của một trong ba cộng đồng: làng nghề gốm Bát Tràng (Hà Nội), làng tranh sơn mài Hạ Thái (Hà Nội) và cộng đồng người H'Mông tại Mù Cang Chải (Lào Cai).
Điểm nhấn mùa giải là chương trình điền dã thực tế kéo dài 5 ngày tại các làng nghề. Thí sinh vượt qua vòng sơ loại sẽ tham gia hoạt động “cùng ăn, cùng ở, cùng làm” với nghệ nhân và cộng đồng sở hữu di sản. Trong hành trình, thí sinh làm việc cùng nghệ nhân và chuyên gia tư vấn thương mại để hoàn thiện ý tưởng, phát triển sản phẩm và xây dựng mô hình kinh doanh phù hợp.
Đối tượng và yêu cầu bài dự thi
Đối tượng tham gia là công dân từ 21 đến 30 tuổi đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam, yêu thích sản phẩm công nghiệp văn hóa dựa trên di sản cộng đồng, có khả năng hỗ trợ cộng đồng sở hữu di sản và góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Cuộc thi khuyến khích nhà thiết kế, nghệ nhân, người đam mê sản phẩm thủ công, sinh viên năm cuối, học viên các ngành di sản, văn hóa, khoa học xã hội và nhân văn, nghệ thuật, thiết kế, truyền thông, công nghệ cùng cá nhân hoặc nhóm sáng tạo liên ngành.
Bài dự thi phải là sản phẩm cụ thể hoặc ý tưởng sản phẩm hoàn chỉnh phát triển từ một trong ba không gian di sản trên. Bài thi cần thể hiện rõ cách khai thác yếu tố di sản vật thể như kiến trúc, hoa văn, chất liệu, kỹ thuật chế tác trong thiết kế sản phẩm đương đại. Một nội dung bắt buộc là kế hoạch thương mại hóa sản phẩm ra thị trường, bao gồm đối tượng khách hàng mục tiêu, khả năng sản xuất, giá trị kinh tế và kênh phân phối dự kiến.
Hồ sơ dự thi gồm bài thuyết minh bằng tiếng Việt không quá 800 từ, nêu rõ cảm hứng từ di sản, quá trình ứng dụng vào sản phẩm và kế hoạch thương mại hóa; hình ảnh minh họa dưới dạng bản vẽ kỹ thuật, phối cảnh 3D hoặc ảnh chụp sản phẩm mẫu định dạng JPG, PNG, PDF, độ phân giải tối thiểu 300 dpi. Sản phẩm tham gia phải là sáng tạo mới, không sao chép và không vi phạm quy định sở hữu trí tuệ.
Quy trình đánh giá và thời gian
Cuộc thi tổ chức theo hình thức trực tuyến kết hợp hoạt động thực địa. Quá trình đánh giá gồm 3 giai đoạn: vòng sơ khảo chọn hồ sơ xuất sắc, vòng điền dã và hoàn thiện tại làng nghề, vòng chung kết thí sinh trình bày và bảo vệ sản phẩm trước hội đồng giám khảo.
Thời gian nhận bài vòng sơ khảo đến 31/7. Chung kết và lễ trao giải dự kiến tháng 11.
Với cách tiếp cận gắn kết bảo tồn di sản và phát triển sản phẩm sáng tạo, cuộc thi mở ra cơ hội cho người trẻ tiếp cận giá trị văn hóa truyền thống, đưa di sản trở thành nguồn lực cho công nghiệp văn hóa và sinh kế bền vững tại địa phương. (NGỌC LIÊN)
