Chiếc túi đeo chéo hình đầu hổ mà cậu bé X Æ A-Xii (Little X), con trai 6 tuổi của tỷ phú Elon Musk, mang theo trong chuyến thăm Bắc Kinh cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 5 đã tạo nên cơn sốt trên mạng xã hội, đồng thời đưa ngành hàng thủ công di sản văn hóa phi vật thể của Trung Quốc vào tâm điểm chú ý. Theo SCMP, sự kiện này phản ánh xu hướng tăng trưởng mạnh của thị trường sản phẩm thủ công truyền thống tại Trung Quốc.
Doanh số khủng từ hiệu ứng túi đầu hổ
Theo dữ liệu ngành, tổng giá trị giao dịch các sản phẩm thuộc lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể và thủ công truyền thống trên hai nền tảng thương mại điện tử Taobao và Tmall đã đạt 100 tỷ nhân dân tệ (khoảng 14,8 tỷ USD) trong năm qua. Chiếc túi đầu hổ mà Little X mang theo có giá 398 nhân dân tệ (khoảng 55 USD) và đã bán được hơn 7.000 chiếc, theo nhà sản xuất YASTEE.
Ông He Jiliang, đối tác của thương hiệu thủ công YASTEE, cho biết: "Hiệu ứng từ chiếc túi đã giúp thương hiệu tiếp cận nhiều khách hàng hơn, đồng thời chứng minh rằng các yếu tố văn hóa truyền thống vẫn có thể trẻ trung, đáng yêu và phù hợp với cuộc sống hàng ngày." Ông cho biết doanh số của nhiều sản phẩm khác như mũ, túi đựng điện thoại và các phụ kiện cùng phong cách cũng tăng đáng kể sau khi chiếc túi đầu hổ trở nên nổi tiếng.
YASTEE và quy trình thủ công tỉ mỉ
YASTEE, thương hiệu thủ công có trụ sở tại Quảng Tây với gần 20 năm hoạt động, chuyên thiết kế các sản phẩm thủ công nguyên bản, hợp tác với các nghệ nhân thêu đến từ nhiều dân tộc thiểu số. Mỗi chiếc túi hình đầu hổ được làm bằng các kỹ thuật thủ công truyền thống với quy trình phức tạp, mất khoảng một tuần để hoàn thiện. Thiết kế lấy cảm hứng từ búp bê đầu hổ dân gian, điểm xuyết họa tiết thêu cóc (tài lộc) và bươm bướm (phúc lành).
Doanh nghiệp này đã kinh doanh trên Taobao suốt 19 năm. Để mở rộng sản xuất, YASTEE đã xây dựng 12 xưởng thêu tại nhiều huyện ở Quế Lâm và các khu vực lân cận, tạo việc làm cho hơn 350 nữ thợ thêu, phần lớn là những bà mẹ sinh trong thập niên 1980 và 1990.
Thị trường di sản văn hóa phi vật thể chuyển mình
Theo báo cáo của Taobao và Tmall, trong năm 2025, giá trị giao dịch của nhóm sản phẩm di sản văn hóa phi vật thể đạt 100 tỷ nhân dân tệ, với hơn 35.000 doanh nghiệp đang hoạt động trên hai nền tảng. Riêng năm ngoái, số cửa hàng của các nghệ nhân được công nhận là người kế thừa di sản văn hóa phi vật thể tăng 96,3%, trong khi doanh số tăng tới 131,1%.
Một thương hiệu tiêu biểu là Xiangruishi, do nghệ nhân Li Shijie sáng lập, kế thừa nghề rèn bạc truyền thống ở huyện Hạc Khánh, tỉnh Vân Nam. Kể từ khi mở gian hàng trên Taobao năm 2019, ông Li liên tục cải tiến thiết kế dựa trên phản hồi của khách hàng, giúp doanh số tăng trưởng đều trong suốt 5 năm qua.
Nghệ nhân trẻ và xu hướng tiêu dùng mới
Ông He nhận định thế hệ nghệ nhân trẻ ngày nay không chỉ giỏi nghề thủ công mà còn biết kết hợp tư duy thẩm mỹ, thiết kế sáng tạo, kể chuyện thương hiệu và nắm bắt nhu cầu thị trường. Khảo sát cho thấy 60% nghệ nhân có trình độ đại học trở lên, và khoảng một phần ba các nhà bán hàng trên nền tảng là những người trong độ tuổi 20-30. Về phía người tiêu dùng, nhóm sinh trong thập niên 1990 và 2000 hiện chiếm hơn 40% tổng chi tiêu cho các sản phẩm di sản văn hóa phi vật thể.
Bà Pei Lifan, đại diện Phòng thí nghiệm chung về Thương mại Văn hóa số tại Bắc Kinh, cho biết tổ chức này tập trung tìm kiếm các nghệ nhân trẻ có tư duy đổi mới và kết nối họ với các thương hiệu thương mại. Từ năm 2022, tổ chức đã đưa nhiều nghệ nhân di sản hợp tác với các thương hiệu xa xỉ quốc tế như Burberry và Bulgari để phát triển các dự án sáng tạo xuyên văn hóa. "Người trẻ ngày càng quan tâm đến di sản văn hóa phi vật thể của Trung Quốc. Chúng tôi lựa chọn những nghề thủ công có tiềm năng lan tỏa, cải tiến sản phẩm để phù hợp thị trường hiện đại và quảng bá ra quốc tế, giúp các giá trị truyền thống tiếp cận thế hệ trẻ trên toàn cầu", bà nói.
Tương lai của ngành thủ công truyền thống
Theo ông Zhang Cheng, chuyên gia nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu Taobao và Tmall, thương mại điện tử dành cho các sản phẩm di sản văn hóa phi vật thể đã bước sang một giai đoạn phát triển mới. "Đây không còn đơn thuần là câu chuyện bán những giá trị hoài niệm. Quy mô thị trường 100 tỷ nhân dân tệ cho thấy nhu cầu tiêu dùng rất lớn, và cuộc cạnh tranh trong tương lai sẽ nằm ở khả năng chuẩn hóa sản phẩm cũng như xây dựng thương hiệu", ông nhận định.
