Sáng 21.7 tại TP.HCM, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM tổ chức tọa đàm “Từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến khẳng định hệ giá trị con người TP.HCM”. Sự kiện ghi nhận nhiều ý kiến về thực trạng ngôn ngữ giới trẻ trên không gian mạng, đặc biệt là việc lạm dụng tiếng lóng, viết tắt và biến dạng chính tả.
Ngôn ngữ tuổi teen biến đổi nhanh trong môi trường số
Theo TS Nguyễn Thị Thúy Vy (Khoa Văn hóa học, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM), sự phát triển của internet, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông số đã tạo ra một môi trường giao tiếp mới, nơi các chuẩn mực ngôn ngữ truyền thống liên tục được điều chỉnh. Trên Facebook, TikTok hay Instagram, giới trẻ thường sử dụng meme, tiếng lóng, từ viết tắt và các biến thể ngữ âm để tăng tính biểu cảm, rút ngắn thời gian tương tác. Những cách diễn đạt như “xịn xò”, “đu trend”, “chill phết”, “toang”, “tạch”, “flex”, “cà khịa” hay việc kết hợp tiếng Anh trong các câu như “Deadline dí quá”, “Team mình vừa pitch xong project mới” phản ánh sự linh hoạt trong giao tiếp cũng như quá trình tiếp nhận các xu hướng văn hóa toàn cầu.
Bên cạnh đó, xu hướng tối giản hóa câu chữ cũng ngày càng phổ biến. Thay vì diễn đạt đầy đủ, người trẻ thường sử dụng những cách nói ngắn gọn như “chuẩn”, “chuẩn luôn”, “Mệt, khỏi đi”, hoặc viết tắt “ko”, “j”, “hok” trong các cuộc trò chuyện trực tuyến.
Ảnh hưởng đến năng lực tiếng Việt và thuần phong mỹ tục
TS Thúy Vy cho rằng dù nhiều cách diễn đạt chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, chúng vẫn cho thấy khả năng sáng tạo, thích ứng và nhu cầu khẳng định bản sắc của giới trẻ. Tuy nhiên, bà cũng lưu ý việc lạm dụng tiếng lóng, viết tắt và biến dạng chính tả có thể ảnh hưởng đến năng lực sử dụng tiếng Việt trong những bối cảnh giao tiếp chính thức. Vì vậy, cần đổi mới việc dạy và học tiếng Việt theo hướng gắn với đời sống số, giúp học sinh phân biệt rõ giữa ngôn ngữ dùng trong tin nhắn và ngôn ngữ học thuật, đồng thời nâng cao ý thức về văn hóa ứng xử trên không gian mạng.
Gia đình là 'màng lọc' đạo đức trong thời đại số
TS Bùi Thị Ngọc Trang, Phó chủ tịch Hội Nữ trí thức TP.HCM, cho rằng sức hấp dẫn của “thế giới ảo” đang dần lấn át những cuộc đối thoại trực tiếp trong gia đình. Theo bà, gia đình hiện đại cần giữ vai trò là “màng lọc” đạo đức, giúp con cái biết tiếp nhận tinh hoa nhân loại nhưng không đánh mất bản sắc. Nếu mỗi mái ấm không còn duy trì những cuộc trò chuyện để chia sẻ giá trị sống, trẻ sẽ dễ rơi vào sự cô lập giữa không gian số đầy rủi ro.
Hội nhập và nguy cơ phai nhạt bản sắc văn hóa
TS Trần Văn Hồng, giảng viên thỉnh giảng Trường Đại học Sài Gòn, cho rằng quá trình hội nhập sâu rộng khiến TP.HCM chịu tác động mạnh từ các dòng chảy văn hóa ngoại lai. Điều này không chỉ gia tăng tính năng động mà còn đặt ra nguy cơ phai nhạt bản sắc văn hóa. Ông bày tỏ lo ngại lối sống đại chúng lan tỏa qua các nền tảng số đang định hình lại hệ giá trị của giới trẻ, khiến nhiều giá trị truyền thống bị xem là lỗi thời.
Thuần phong mỹ tục là thước đo phát triển bền vững
Bà Nguyễn Thị Phương Thảo (Đảng ủy P.Vũng Tàu) nhấn mạnh thuần phong mỹ tục là nơi kết tinh các giá trị văn hóa và con người, đồng thời là “thước đo” năng lực phát triển bền vững của một dân tộc qua mọi giai đoạn lịch sử. Theo bà, trong bối cảnh đất nước đổi mới toàn diện, điều quan trọng là xây dựng hệ giá trị con người vừa đóng vai trò chủ thể kiến tạo, vừa là mục tiêu của quá trình phát triển.
Tọa đàm là diễn đàn quy tụ các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, chuyên gia văn hóa và văn nghệ sĩ trao đổi về việc giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa. Hoạt động góp phần triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình hành động 18-CTrHĐ/TU của Thành ủy TP.HCM về phát triển văn hóa Việt Nam.
