Trao đổi với báo Thanh Niên, thạc sĩ Trần Xuân Tiến, chuyên gia báo chí - truyền thông tại Trường đại học Văn Hiến, nhấn mạnh rằng mỗi cá nhân đều có quyền tự do thể hiện bản thân, nhưng quyền đó phải nằm trong khuôn khổ đạo đức và pháp luật. Ông cho biết: "Khi một hành vi gây xáo trộn đời sống chung hoặc phản cảm với số đông, nó trở thành vấn đề xã hội cần được xem xét nghiêm túc."
Quan tài - biểu tượng văn hóa bị biến tướng
Theo chuyên gia, dưới góc nhìn truyền thông, quan tài là biểu tượng gắn liền với tang lễ, mất mát và những giá trị văn hóa cần tôn trọng. Việc biến hình ảnh này thành công cụ giải trí hay quảng bá, kết hợp với sức lan truyền mạnh mẽ của mạng xã hội, đã tạo ra xung đột văn hóa và gây phản ứng trái chiều trong dư luận.
Đáng chú ý, sự việc diễn ra trên đường phố - không gian công cộng có sự hiện diện của nhiều người ở nhiều lứa tuổi, bao gồm trẻ em và người già. Khi một hoạt động cá nhân được đưa ra cộng đồng mà không tính đến cảm nhận của số đông, nó không còn là sở thích riêng mà trở thành vấn đề về ý thức ứng xử và trách nhiệm xã hội. Việc mang hình ảnh rùng rợn, nặng nề như đám tang ra "diễn hài" không chỉ gây ách tắc giao thông mà còn là hành vi "ô nhiễm không gian văn hóa".
"Ngáo view" hay "kinh tế chú ý"?
Trước câu hỏi liệu đây có phải là biểu hiện của tình trạng "ngáo view" - chỉ cần câu view, câu like, bất chấp mọi thứ để thu hút sự chú ý, thạc sĩ Trần Xuân Tiến cho rằng cần thận trọng khi dùng khái niệm này, tránh quy chụp động cơ khi cơ quan chức năng chưa có kết luận chính thức. Tuy nhiên, ông thừa nhận vụ việc phản ánh một xu hướng đáng lo ngại trong môi trường truyền thông số hiện nay. "Nhiều người tin rằng muốn được chú ý thì phải khác thường, thậm chí gây sốc. Trên mạng xã hội, nơi lượt xem, lượt thích và khả năng lan truyền là thước đo sự nổi tiếng, nội dung gây tranh cãi thường dễ thu hút sự chú ý hơn," ông phân tích.
Chuyên gia Trần Xuân Tiến gọi đây là biểu hiện của "kinh tế chú ý" - nơi sự chú ý trở thành một loại giá trị, khiến nhiều người theo đuổi bằng mọi giá, bất chấp chuẩn mực văn hóa, đạo đức, thậm chí pháp luật.
Giải pháp đồng bộ để hạn chế xu hướng gây sốc
Để hạn chế xu hướng "gây sốc để nổi tiếng", thạc sĩ Trần Xuân Tiến đề xuất các giải pháp đồng bộ từ nhiều phía. Cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự, đời sống văn hóa xã hội nhằm tăng tính răn đe.
Bên cạnh đó, các nền tảng mạng xã hội cần hoàn thiện cơ chế hạn chế đề xuất và khuếch đại nội dung phản cảm chỉ vì có lượng tương tác cao. "Về lâu dài, giải pháp căn cơ nhất vẫn là nâng cao năng lực truyền thông số cho công chúng, đặc biệt là giới trẻ, giúp họ nhận thức rằng sự nổi tiếng không đồng nghĩa với giá trị xã hội," ông nhấn mạnh.
Không gian công cộng - bộ mặt văn minh đô thị
Không gian công cộng là bộ mặt của đời sống văn minh. Sự văn minh ấy không chỉ thể hiện qua hạ tầng hay cảnh quan đô thị mà còn nằm ở cách con người ứng xử với nhau. Quyền tự do sáng tạo và thể hiện bản thân luôn cần đi kèm với trách nhiệm tôn trọng cộng đồng và các giá trị văn hóa chung.
Vụ việc ở Sóc Trăng gióng lên hồi chuông cảnh báo về hiện tượng đánh đổi chuẩn mực ứng xử để tìm kiếm sự chú ý trên mạng xã hội. Bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng, điều quan trọng hơn là nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm khi sáng tạo nội dung, để không gian công cộng không trở thành nơi phô diễn những hành vi gây tranh cãi chỉ nhằm mục đích thu hút sự chú ý.
