Nhà văn Chu Lai và câu chuyện 'thâm canh, tăng vụ' tác phẩm 'Mưa đỏ'
Tại buổi Gặp mặt văn nghệ sĩ đầu xuân 2026 ở Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, nhà văn Chu Lai đã chia sẻ nhiều kỷ niệm gắn bó với 'phố nhà binh' Lý Nam Đế và hành trình sáng tạo đầy ấn tượng của mình. Ông tự nhận có một 'tật xấu' là chuyên 'thâm canh, tăng vụ' tác phẩm, từ truyện ngắn biến thành tiểu thuyết, rồi chuyển thành kịch và phim. 'Tôi không cho ai chuyển tác phẩm của tôi, đó là sự ích kỷ ngọt ngào. Chỉ có mình chuyển thể tác phẩm của mình mới hy vọng giữ được hồn vía tác phẩm', nhà văn bộc bạch.
Hành trình từ kịch bản đến tiểu thuyết và phim điện ảnh
Nhà văn kể lại, ông viết kịch bản phim 'Mưa đỏ' theo lời động viên của Hội Điện ảnh Việt Nam và tác phẩm này đã nhận giải cao nhất. Tuy nhiên, hàng chục năm sau, không hãng phim nào dám dàn dựng vì kinh phí quá lớn, cho đến khi Xưởng phim Quân đội nhân dân nhận lời thực hiện. 'Trước khi ra phim, tôi ‘tiếc của trời’ nên chuyển thành tiểu thuyết', Chu Lai nói. Tiểu thuyết 'Mưa đỏ' sau đó giành Giải A Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2016 và Giải A Giải thưởng Văn học Nghệ thuật, báo chí của Bộ Quốc phòng giai đoạn 2019-2024.
Bộ phim 'Mưa đỏ' khi ra mắt đã tạo ra một cơn 'địa chấn' trong lĩnh vực điện ảnh và xuất bản, với doanh thu hơn 700 tỷ đồng, 8 triệu lượt xem, và giành nhiều giải thưởng như Giải Bông sen Vàng 2025 và 3 Giải Cánh diều vàng 2025. Tiểu thuyết cũng phát hành hơn 90.000 bản, 'cháy hàng' trong nhiều tuần. Nhà văn đặc biệt khen ngợi Hãng điện ảnh Quân đội nhân dân: 'Một xưởng phim dám làm bộ phim ầm ào súng đạn mà 3 người chỉ huy trong xưởng phim đều là phụ nữ'. Cả đoàn phim đã nỗ lực hoàn thành bộ phim trong đúng 81 ngày.
Chủ đề chiến tranh: 'Siêu đề tài' trong thế giới bất trắc
Theo nhà văn Chu Lai, chủ đề chiến tranh vẫn luôn là 'siêu đề tài', và người lính là 'siêu nhân vật', đặc biệt trong bối cảnh thế giới hiện nay. 'Thế giới vẫn không bình yên, hành tinh còn nhiều bất trắc, lòng người vẫn khôn dò, súng vẫn nổ đó đây, thân người vẫn ngã xuống, lò lửa Trung Đông đang treo lơ lửng trên đầu lịch sử, chứng tỏ rằng chưa bao giờ đề tài vũ trang, cách mạng và chiến tranh, người lính lại cần thiết như bây giờ', ông nhấn mạnh. Ông kết luận rằng khi thế giới bất trắc, khối văn học nghệ thuật, văn hóa trong quân đội càng đòi hỏi những nghị lực mới, vì đây là 'trữ lượng tâm hồn của quân đội'.
'Phố nhà binh' Lý Nam Đế: Tổ hợp sáng tạo đa dạng và vững mạnh
Nhà văn Chu Lai đã tri ân nhiều đơn vị xuất bản, báo chí, và quân đội cùng nằm trên con phố Lý Nam Đế, Hà Nội, mà ông gọi là một 'binh chủng' hợp thành của nhiều loại hình văn hóa nghệ thuật. 'Tổ hợp' đa dạng và vững mạnh tại con phố này đã trở thành 'bệ phóng' cho nhiều nhà văn, nhà thơ tiếng tăm của Việt Nam.
Hệ thống văn hóa nghệ thuật quân đội trên phố Lý Nam Đế
Theo nhà văn, con phố Lý Nam Đế có Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội ở đầu phố, tiếp đến là Báo Quân đội nhân dân. Tạp chí Văn nghệ Quân đội số 4 Lý Nam Đế được ông gọi là 'nền văn học thứ hai của Việt Nam', vì đã dung dưỡng nhiều tác giả nổi tiếng như Thanh Tịnh, Vũ Cao, Hồ Phương, Nguyễn Trọng Oánh, Nguyễn Minh Châu, Hữu Thỉnh. Cạnh đó là Phòng Văn hóa văn nghệ, nơi GS.TS Đinh Xuân Dũng từng giữ chức Trưởng phòng.
'Các nhà văn ở số 4 Lý Nam Đế viết được điều gì, hoài thai được điều gì, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân như một ‘bệnh viện sản khoa’ đã ‘đỡ đẻ’ mát tay các tác phẩm. Dường như tất cả tác phẩm chiến tranh nổi tiếng từ xưa tới nay đều xuất sinh từ đây. Khi NXB ‘đỡ đẻ’ xong tác phẩm, Thư viện Quân đội cuối phố lại phát hành ra toàn quân, toàn dân, tới từng trung đội', nhà văn điểm lại. Báo chí, truyền hình, nhà xuất bản, thư viện quân đội… mỗi đơn vị đều là một mắt xích quan trọng, góp phần tạo đà cho nhiều tác phẩm và tác giả nổi danh. Nhà văn Chu Lai xin gửi lời tri ân tới các đơn vị này vì những đóng góp cho nền văn hóa nghệ thuật Việt Nam.
