Chùa Ông Cần Thơ: Kiến trúc 130 năm và hàng trăm vòng nhang 'bất tử'
Tọa lạc tại bến Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ, chùa Ông (còn gọi là Quảng Triệu Hội Quán) là một công trình kiến trúc cổ kính, mang đậm dấu ấn văn hóa Trung Hoa, với tuổi đời hơn 130 năm. Ngôi chùa này không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn nổi tiếng với hàng trăm vòng nhang cầu an "không bao giờ tắt", tạo nên một khung cảnh độc đáo thu hút du khách và người dân địa phương.
Lịch sử và kiến trúc độc đáo
Chùa Ông được xây dựng vào năm 1894 và hoàn thành sau hai năm, với diện tích hơn 533 m2. Theo ông Huỳnh Huy, người quản lý chùa, phần lớn vật liệu xây dựng, bao gồm các cột và kèo bằng gỗ, được vận chuyển từ Quảng Đông, Trung Quốc sang, và đến nay vẫn giữ được độ chắc chắn đáng kinh ngạc. Công trình do người Hoa gốc Quảng Châu, Triệu Khánh, sáng lập, ban đầu là nơi thờ tự, gặp gỡ và hỗ trợ nhau trong làm ăn, hiện do Hội người Hoa Cần Thơ quản lý.
Kiến trúc của chùa có bố cục hình chữ Quốc, với mái lợp ngói âm dương và các đầu xuyên, kèo được chạm khắc hoa văn cổ điển, sơn son thếp vàng tinh xảo. Gờ mái được gắn gốm men lưu ly xanh, phủ rêu phong, tạo nên vẻ cổ kính, trầm mặc. Đây là một trong số ít ngôi chùa tại Việt Nam còn giữ gần như nguyên trạng kiến trúc, giá trị nghệ thuật và tín ngưỡng qua nhiều biến động lịch sử.
Năm 2010, để ứng phó với tình trạng ngập lụt do triều cường tại Cần Thơ, toàn bộ công trình đã được nâng lên hơn một mét. Trên nóc chùa, hình ảnh lưỡng long tranh châu được trang trí công phu, hai bên là hình tượng cá hóa long sắp xếp đăng đối. Bên dưới là các quần thể tiểu tượng bằng sành sứ nhiều màu sắc, mô tả cảnh tiên giới xen lẫn trần thế, vẫn còn nguyên vẹn đến ngày nay.
Nghi lễ vòng nhang 'bất tử'
Một trong những điểm đặc biệt nhất của chùa Ông là nghi lễ cúng nhang khoanh, hay còn gọi là vòng nhang "bất tử". Khách đến chùa viết tên người cầu phúc lên các tấm thẻ bài bằng chữ Việt hoặc chữ Hán, sau đó gắn vào khoanh nhang. Các khoanh nhang khi mở ra có hình chiếc nón lá, được treo lồng vào nhau ở độ cao tối đa khoảng 4 mét.
Theo ông Huỳnh Huy, mỗi khoanh nhang khi thắp lên có thời gian cháy liên tục trong hai tuần. Trong khuôn viên chánh điện, chùa có thể treo tối đa khoảng 800 khoanh nhang cùng lúc, và thông thường luôn có từ 400 đến 500 khoanh cháy suốt ngày đêm. Ông Huỳnh Huy là người trực tiếp hỗ trợ đốt, treo và canh giữ cho nhang cháy an toàn, đảm bảo nghi lễ diễn ra liên tục.
Để đảm bảo ánh sáng và thông gió, chùa được thiết kế một "giếng trời", đồng thời là nơi thoát khói từ hàng trăm khoanh nhang. Ngoài việc cúng nhang khoanh, người dân và du khách còn có thể thắp đèn, đốt nhang thẻ để cầu an, cầu phúc tại đây.
Văn hóa tín ngưỡng và lễ hội
Chính điện của chùa Ông thờ Quan Vân Trường, một nhân vật thời Tam Quốc được người Hoa tôn kính vì lòng trung nghĩa. Hàng năm, vào ngày 24/6 âm lịch, lễ vía được tổ chức với lễ vật chay và hoa quả. Bên phải chính điện thờ bà Thiên Hậu, vị thần phò hộ người đi biển, trong khi bên trái thờ Đổng Vĩnh, nhân vật trong "Nhị thập tứ hiếu". Phối tự duy nhất là Quan Thế Âm Bồ Tát, biểu trưng cho tín ngưỡng cứu khổ, độ trì chúng sinh.
Tại Cần Thơ, người dân có truyền thống viếng chùa Ông vào phút giao thừa đến sáng mồng Một Tết, với mong ước một năm mới đầy vận hội tốt đẹp cho bản thân và gia đình. Chùa cũng được công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia từ năm 1993, với các bức phù điêu trang trí được đưa từ Quảng Đông sang, thể hiện nghệ thuật gốm thủ công tinh xảo của nghệ nhân người Hoa đời nhà Thanh.
Với kiến trúc độc đáo, nghi lễ tâm linh đặc sắc và giá trị văn hóa lâu đời, chùa Ông Cần Thơ không chỉ là điểm đến tín ngưỡng mà còn là biểu tượng của sự giao thoa văn hóa Việt - Hoa, góp phần làm phong phú thêm di sản du lịch của vùng đất Tây Đô.
