UBND tỉnh Gia Lai vừa thống nhất chủ trương lập hồ sơ khoa học đề nghị công nhận Hội Chợ Gò - Trường Úc (xã Tuy Phước) là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hồ sơ dự kiến hoàn thiện trong năm nay trước khi trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét.
Lịch sử hình thành và nét độc đáo của Chợ Gò
Tương truyền, chợ Gò hình thành từ thời Tây Sơn (1778-1802), đến nay đã tồn tại khoảng 250 năm. Trải qua nhiều biến động lịch sử, phiên chợ vẫn giữ được nét mộc mạc của chợ quê truyền thống. Điểm đặc biệt nhất là chợ chỉ họp duy nhất một lần vào ngày mùng 1 Tết Nguyên đán. Khác với các phiên chợ thông thường, hoạt động mua bán tại đây không đặt nặng yếu tố lời lỗ, mà chủ yếu mang tính giao lưu, trao lộc đầu năm và gửi gắm ước vọng may mắn, an khang.
Hoạt động mua bán và các sản vật địa phương
Người dân mang đến chợ nhiều sản vật địa phương như rau củ, trái cây, bánh trái, thủy hải sản… Đặc biệt các mặt hàng mang ý nghĩa cầu may như trầu, cau, vôi, gạo, muối không thể thiếu ở phiên chợ độc đáo này. Người dân và du khách đến Chợ Gò thường mua trầu, cau, muối, gạo để lấy lộc, cầu may mắn ngày đầu xuân.
Không gian văn hóa dân gian đặc sắc
Bên cạnh hoạt động trao đổi hàng hóa, hội chợ còn là không gian sinh hoạt văn hóa dân gian như hô bài chòi, biểu diễn võ cổ truyền Bình Định, cướp cờ, nhảy bao bố, bắt chạch trong chum…, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, Chợ Gò còn gắn với nhiều tập tục văn hóa dân gian như trao trầu, cau cầu lộc, gặp gỡ đầu xuân và những câu chuyện về nam thanh nữ tú cầu duyên. Qua thời gian, phiên chợ trở thành không gian giao thoa văn hóa đặc trưng của vùng đất Bình Định xưa.
Ông Thái Văn Thuận, Phó Chủ tịch UBND xã Tuy Phước, cho biết việc lập hồ sơ đề nghị ghi danh di sản không chỉ nhằm bảo tồn mà còn góp phần phát huy giá trị văn hóa truyền thống của phiên chợ đặc biệt này. Chợ Gò từng được ghi nhận là một trong 100 phiên chợ độc đáo nhất Việt Nam, và với những giá trị văn hóa đặc sắc, việc được công nhận là di sản quốc gia sẽ là niềm tự hào của người dân địa phương.
