Đầu tháng 7, một người đàn ông 65 tuổi ở Mỹ suýt cứu được cháu trai nhưng không kịp chạy thoát khi một con bò rừng bison bất ngờ lao tới trong Công viên quốc gia Yellowstone (bang Wyoming, Mỹ). Cú húc cực mạnh hất văng nạn nhân lên không trung, nhắc nhở về rủi ro khi con người xâm nhập môi trường sống của động vật hoang dã. Mỗi mùa hè, lượng du khách đổ về các công viên quốc gia Mỹ tăng cao, kéo theo nhiều vụ chạm trán nguy hiểm. Tuy nhiên, các chuyên gia bảo tồn cho rằng phần lớn sự cố có thể phòng tránh nếu tuân thủ nguyên tắc an toàn cơ bản.
Nguyên nhân phổ biến: Đến quá gần và cho động vật ăn
Theo Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ, không chỉ động vật săn mồi như gấu mới nguy hiểm. Ngay cả động vật nhỏ cũng có thể gây thương tích. Bà Kathy Kupper, người phát ngôn của cơ quan, cho biết nguyên nhân phổ biến nhất khiến du khách phải đến phòng khám tại Grand Canyon là do sóc cắn, không phải gấu hay rắn.
Việc tiếp cận, quấy rối hoặc cho bất kỳ động vật hoang dã nào ăn đều bị cấm tại các công viên quốc gia Mỹ. Dù là sóc, hươu hay bò rừng bison, khoảng cách an toàn phải được tôn trọng. Bà Kupper cảnh báo: "Nếu hành động của bạn khiến con vật có phản ứng, nghĩa là bạn đã ở quá gần. Và nếu bạn có thể chụp ảnh selfie với động vật hoang dã, chắc chắn bạn đã ở quá gần".
Thống kê tử vong và khoảng cách an toàn
Từ năm 2018 đến 2023, Mỹ ghi nhận 1.604 trường hợp tử vong liên quan động vật, chủ yếu do chó và gia súc, tiếp theo là các loài có nọc độc như ong vò vẽ, ong bắp cày và ong mật. Tử vong do động vật hoang dã tương đối hiếm, nhưng nhiều trường hợp có thể tránh được.
Cơ quan quản lý khuyến nghị du khách giữ khoảng cách tối thiểu khoảng 91 m với các loài động vật lớn như gấu, sói và mèo lớn. Đối với các loài khác, khoảng cách khoảng 23 m là phù hợp. Bò rừng bison có thể đạt tốc độ khoảng 56 km/h và đổi hướng nhanh dù vẻ ngoài chậm chạp. Tại Alaska, số người bị nai sừng tấm làm bị thương mỗi năm còn nhiều hơn số nạn nhân bị gấu tấn công.
Cá sấu và những nguy hiểm tiềm ẩn
Tại các bang Florida, Texas và South Carolina, cá sấu Mỹ phổ biến với chiều dài tới 4,6 m và nặng hơn 450 kg. Ông Rolf Olson, trưởng dự án tại Khu bảo tồn Động vật Hoang dã Quốc gia Arthur R. Marshall Loxahatchee, khuyến cáo du khách không xuống nước nếu phát hiện có cá sấu và tránh té nước ở mép bờ vì có thể kích thích bản năng săn mồi của chúng.
Sai lầm phổ biến nhất: Cho động vật ăn
Nhiều du khách cho rằng ném thức ăn cho động vật là thân thiện, nhưng điều này làm thay đổi tập tính tự nhiên của chúng. Khi động vật gắn con người với nguồn thức ăn, chúng chủ động tiếp cận khu vực đông người, mất bản năng kiếm ăn và trở nên táo bạo hơn, gia tăng nguy cơ tấn công. Bà Kupper cho biết ngay cả thú nhỏ quen với thức ăn của con người cũng có thể hung dữ khi tranh giành.
Tại Khu bảo tồn Arthur R. Marshall Loxahatchee, quản lý thường xuyên ngăn chặn du khách cho cá sấu ăn, thậm chí có người mang thịt bò phi lê để dụ chúng. Hậu quả không chỉ nguy hiểm cho du khách: những con vật quen được cho ăn có thể bị bắt giữ, di dời hoặc tiêu hủy nếu bị đánh giá là đe dọa an toàn cộng đồng.
Giới bảo tồn có câu nói nổi tiếng: "Gấu được cho ăn là gấu phải chết". Theo National Geographic, gấu đen có khứu giác rất nhạy, có thể lần theo thức ăn của con người từ xa nếu thức ăn để hở. Những cá thể quen với con người không chỉ nguy hiểm hơn mà còn có tuổi thọ ngắn hơn.
Kết luận: Du khách là khách
Các chuyên gia nhấn mạnh khi tham quan khu bảo tồn hay công viên quốc gia, con người chỉ là "khách". Giữ khoảng cách, không cho ăn, không chạm vào hay chụp ảnh quá gần không chỉ bảo vệ bản thân mà còn giúp động vật duy trì bản năng sinh tồn, đảm bảo những người đến sau cũng có cơ hội chiêm ngưỡng chúng an toàn.
