Việt Nam, một cường quốc cà phê hàng đầu thế giới, sở hữu hạt Robusta ngon nhất và bề dày lịch sử thưởng lãm hàng trăm năm, nhưng giá trị cà phê vẫn ở phân khúc thấp, chủ yếu xuất thô. Trung Nguyên Legend đang nỗ lực thay đổi điều đó bằng cách định hình cà phê thành triết đạo, nâng tầm thành biểu tượng văn hóa và nghệ thuật sống.
Khát vọng nâng tầm cà phê Việt
Tập đoàn Trung Nguyên Legend đã dành nhiều năm nghiên cứu lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của cà phê trong mọi lĩnh vực đời sống nhân loại, với mong muốn đưa ngành cà phê Việt Nam lên tầm cao mới. Theo đó, cà phê không chỉ là thức uống thông thường mà còn là cà phê văn hóa, nghệ thuật, tinh thần và triết đạo, xứng đáng với vị thế cường quốc cà phê thế giới.
Trong suốt hành trình phát triển, Trung Nguyên Legend luôn đề cao tinh thần dấn thân phụng sự cộng đồng, thực hiện nhiều chương trình hành động để kiến tạo khát vọng lớn cho quốc gia, xây dựng vị thế mới cho cà phê Việt trên bản đồ thế giới. Họ mong muốn cùng các nhà hoạch định chính sách quốc gia để Việt Nam sớm trở thành quốc gia hùng mạnh, ảnh hưởng toàn diện thế giới. Nhật Bản đã làm được với Trà đạo, người Việt cũng làm được và làm tốt hơn.
Cái đẹp trong văn hóa cà phê Ottoman
Trong lịch sử mỹ học, cái đẹp không tồn tại biệt lập mà gắn kết với triết học, tôn giáo, văn hóa và xã hội. Thế kỷ 8-15, Hồi giáo hình thành quan niệm mỹ học dựa trên tính thống nhất của vũ trụ, liên kết với đấng tối cao và chuẩn mực đạo đức. Cái đẹp biểu hiện qua trật tự, cân bằng, hài hòa và khát vọng hướng thần, thấm sâu vào sinh hoạt thường nhật.
Văn hóa cà phê Ottoman phát triển mạnh từ thế kỷ 16, trở thành biểu tượng của lòng hiếu khách, sự tôn trọng và địa vị xã hội. Bộ công cụ pha chế như ấm cezve, tách fincan, giá đỡ zarf không chỉ đáp ứng chức năng mà còn là đối tượng thẩm mỹ với họa tiết hình học, hoa văn arabesque, thư pháp đặc trưng. Nghi thức thưởng lãm đề cao kỷ luật, tiết chế: dùng nước lọc thanh sạch vị giác, kèm kẹo Lokum hoặc trái cây khô, thưởng thức chậm rãi để cảm nhận hương vị và đối thoại.
Cà phê Ottoman hiện diện từ cung đình đến gia đình, hàng quán, kiến tạo không gian giao tiếp, nơi cái đẹp được thực hành qua quan hệ xã hội. Được ví như Mekteb-i 'irfan (trường học tri thức), hàng quán là nơi gặp gỡ, trò chuyện, chơi cờ, nghe nhạc, trao đổi vấn đề xã hội, hình thành văn hóa đối thoại. Năm 2013, UNESCO ghi danh Văn hóa cà phê Thổ Nhĩ Kỳ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể nhân loại, khẳng định giá trị di sản truyền qua nhiều thế hệ.
Cái đẹp của lý tính và khát vọng sáng tạo
Thời kỳ Khai sáng, cái đẹp gắn với nhận thức, công năng, tiến bộ kỹ thuật. Cà phê du nhập châu Âu thế kỷ 17-18 không chỉ là thức uống tỉnh thức mà còn là phương tiện biểu đạt tư duy mỹ học. Hàng quán cà phê châu Âu trở thành trung tâm tri thức cộng đồng: ở London gọi là “Penny universities”, Café Procope ở Paris là điểm hẹn của Voltaire, Rousseau, Diderot, còn Vienna gắn với âm nhạc, văn chương.
Tinh thần duy lý thúc đẩy đổi mới kỹ thuật pha chế: từ coffee pot bằng đồng, bạc, bình lọc biggin, siphon, percolator đến máy espresso đầu thế kỷ 20. Moka Express của Alfonso Bialetti (1933) kết hợp mỹ học công nghiệp, công năng và tính đại chúng, đưa espresso vào gia đình. Sau Thế chiến II, cà phê hòa tan đại chúng hóa, đưa cà phê vào văn phòng, nhà máy, ngoài trời, trở thành biểu tượng của nhịp sống hiện đại.
Văn minh cà phê Thiền và triết lý phương Đông
Trung Nguyên Legend cô lọc 3 nền văn minh cà phê thế giới – Ottoman, Roman, Thiền – để có cái nhìn toàn diện. Từ cái đẹp trật tự, hài hòa của Ottoman, lý tính của Roman, cà phê trở về với văn minh Thiền, với giọt cà phê tỉnh thức mang triết lý khoảng lùi của cà phê phin Việt Nam. Bộ công cụ văn minh cà phê Thiền được thiết kế chuyên biệt, chế tác từ chất liệu truyền thống như nhôm, gốm, sứ, tơ tằm, tre, với hai màu trắng và đen, tạo hình gắn với biểu tượng văn hóa Việt như trống đồng, thân tre.
Bộ thưởng lãm trang trí năm hạt cà phê biểu tượng cho Ngũ hành, gợi mở quan niệm phương Đông về vận động, tương sinh, cân bằng. Từng chất liệu, hình khối, cách sắp đặt đến nhịp pha, phong cách thưởng lãm chậm rãi, tĩnh tại tạo nên tổng thể tối giản, hài hòa, mang hơi thở triết lý phương Đông, thực hành các nguyên tắc Hòa – Kính – Thanh – Tịnh – Trách nhiệm và Tôn tạo, góp phần khơi mở lối sống nhân bản, nhân văn theo hệ giá trị Chân – Thiện – Mỹ.
Cà phê chưa bao giờ chỉ là thức uống đơn thuần mà là trải nghiệm văn hóa đặc biệt, nơi con người gửi gắm quan niệm thẩm mỹ và khát vọng kiến tạo đời sống tốt đẹp hơn. Cà phê góp phần chuyển hóa cái đẹp vào đời sống, giúp mỗi cá nhân cảm thụ, thực hành, trao truyền và kiến tạo giá trị Chân – Thiện – Mỹ cho bản thân, cộng đồng và thời đại.
