Cụ Hồ Xuân Trường (75 tuổi) đã đạp xe gần 800 km từ Kon Tum về Nghệ An để lấy mẫu sinh phẩm ADN, với hy vọng tìm lại hai người anh là liệt sĩ. Hành trình đầy xúc động này diễn ra trong khuôn khổ chiến dịch thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ do Công an tỉnh Nghệ An triển khai.
Hành trình đạp xe xuyên Việt vì người anh đã hy sinh
Cụ Trường quê ở xã Quỳnh Thuận (huyện Quỳnh Lưu cũ), nay thuộc xã Quỳnh Phú, tỉnh Nghệ An. Năm 2009, cụ theo con cháu vào Kon Tum sinh sống. Khi biết địa phương tổ chức thu nhận mẫu sinh phẩm ADN phục vụ công tác xác định danh tính liệt sĩ, cụ quyết định trở về quê để thực hiện tâm nguyện suốt nhiều năm.
Xã Quỳnh Phú bố trí 4 chuyến xe đưa 421 thân nhân của 359 liệt sĩ đến điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN. Tuy nhiên, vì điều kiện cá nhân, cụ Trường quyết định tự đạp xe từ Kon Tum về Nghệ An. Sau khi kiểm tra sức khỏe, chuẩn bị lương thực, thuốc men và được con cháu đồng ý, cụ bắt đầu hành trình dài gần 800 km.
Kiên trì vượt đường xa, không nhận sự hỗ trợ
Rạng sáng 25/6, cụ xuất phát lúc 4 giờ 30 theo tuyến quốc lộ. Ngoài thời gian dừng lại ăn và nghỉ qua đêm, cụ gần như không nghỉ dọc đường. Đến khuya 26/6, cụ đã có mặt tại Hà Tĩnh. Thiếu tá Hồ Kiên Trung, Phó Trưởng Công an xã Quỳnh Phú, cho biết: "Trước đó, đơn vị nhận được cuộc gọi của bác Trường đăng ký lấy mẫu sinh phẩm ADN để đối sánh, phục vụ tìm kiếm hai anh trai là liệt sĩ. Khi ấy, bác vẫn đang ở Kon Tum, nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi, và cho biết sẽ cố gắng về quê đúng thời gian lấy mẫu. Chúng tôi đã lập danh sách, gửi giấy mời theo quy định. Đến chiều 27/6, khi liên lạc để nắm tình hình, bác cho biết đã đạp xe đến Hà Tĩnh. Nghe vậy, chúng tôi rất bất ngờ và lo lắng, đề nghị bố trí xe vào đón nhưng bác từ chối, nói vẫn có thể tự đạp xe về quê".
Lý giải về quyết định đạp xe gần 800 km, ông Trường cho biết bản thân có sức khỏe tốt nhờ nhiều năm duy trì tập luyện xe đạp địa hình. Nhưng hơn cả thể lực, điều giúp ông kiên trì hoàn thành hành trình là niềm hy vọng tìm lại thông tin về hai người anh trai đã hy sinh.
Nỗi đau chiến tranh và khát vọng tìm lại phần mộ
Ông Trường sinh ra trong gia đình có bốn anh em. Khi đất nước có chiến tranh, ba người anh của ông lần lượt lên đường nhập ngũ, nhưng chỉ một người trở về. Liệt sĩ Hồ Văn Hữu hy sinh tại chiến trường miền Nam năm 1964; người anh kế là liệt sĩ Hồ Văn Lập cũng ngã xuống tại chiến trường Quy Nhơn năm 1972. Sau ngày thống nhất, cuộc sống khó khăn, gia đình không có điều kiện đi tìm phần mộ. Đến cuối đời, cha mẹ ông Trường vẫn mang theo nỗi day dứt vì chưa thể đón các con trở về.
Khi điều kiện kinh tế dần ổn định, ông Trường bắt đầu hành trình tìm kiếm hai người anh. Thế nhưng, sau nhiều thập kỷ, dấu vết chiến tranh đã phai mờ. Có lần lặn lội đến Quảng Nam - nơi được biết là địa bàn anh Hồ Văn Hữu hy sinh - ông nghẹn lòng khi nghe người dân kể trận bom dữ dội năm ấy đã san phẳng cả khu vực, khiến hy vọng tìm lại hài cốt ngày càng mong manh. "Nhằm thực hiện di nguyện của cha mẹ, tôi đã trở về Nghệ An để tham gia lấy mẫu xét nghiệm ADN với hy vọng tìm được mộ của hai anh. Tôi gửi lời cảm ơn đến Đảng, Nhà nước và các đơn vị phối hợp. Hoạt động lấy mẫu sinh phẩm này đã tiếp thêm hy vọng to lớn cho gia đình", ông Trường chia sẻ.
89 tuổi vẫn chờ ngày anh trở về
Cụ Hoàng Thị Dần, 89 tuổi, trú tại xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, cũng đến điểm lấy mẫu ADN từ sớm với mong muốn tìm được anh trai – liệt sĩ Hoàng Văn Hợi hy sinh ở mặt trận Điện Biên Phủ. Ở tuổi gần đất xa trời, tâm nguyện tìm anh của người em gái tóc bạc phơ là lời nhắc nhở thiêng liêng về đạo lý "Uống nước nhớ nguồn".
Theo lời kể, gia đình bà Dần có 3 anh em, nhưng chiến tranh đã cướp mất hai người. Người anh cả Hoàng Văn Hợi đi theo tiếng gọi Tổ quốc từ năm 17 tuổi, gửi lại thanh xuân nơi chiến trường Điện Biên Phủ khốc liệt. Người em trai út sau đó cũng không qua khỏi do tai nạn bom đạn. Nỗi đau mất con liên tiếp đã bào mòn sức khỏe người mẹ, khiến cụ qua đời năm 1968 trong niềm khắc khoải về phần mộ con trai cả. Việc lấy mẫu ADN là "chiếc phao cứu sinh", tia hy vọng cuối cùng giúp bà hoàn thành di nguyện của mẹ.
Hơn 17.500 mẫu ADN đã được thu nhận
Thượng tá Nguyễn Công Dung – Phó Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Nghệ An cho biết, sau 7 ngày triển khai chiến dịch tại 7 điểm cố định, Công an tỉnh Nghệ An đã thu nhận hơn 17.500 mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ, đạt trên 90% kế hoạch đề ra. Kết quả này hỗ trợ đắc lực cho việc tìm kiếm và xác định danh tính của hơn 22.000 liệt sĩ.
Hiện tại, một số trường hợp chưa thể lấy mẫu do liệt sĩ không còn thân nhân thuộc diện ưu tiên, hoặc thân nhân ở xa chưa kịp trở về, nhiều người tuổi cao sức yếu không thể di chuyển. Các bộ, ngành và địa phương sẽ tiếp tục xây dựng kế hoạch lấy mẫu bổ sung trong thời gian tới.
Chiến dịch 500 ngày đêm trả tên cho liệt sĩ
Để chuẩn bị cho chiến dịch, dữ liệu thân nhân được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đồng thời tiếp tục đối chiếu, làm sạch thông tin nhằm hạn chế sai sót. 372 cán bộ, chiến sĩ được huy động làm việc liên tục tại các điểm thu nhận. Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm "trả tên" cho liệt sĩ, cùng với đẩy mạnh quy tập hài cốt liệt sĩ, tỉnh Nghệ An đang triển khai lấy mẫu giám định ADN hài cốt liệt sĩ tại hơn 2.300 phần mộ chưa xác định thông tin đang an táng tại 32 nghĩa trang liệt sĩ trong toàn tỉnh.
