Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Đình Hối, Nhà giáo Nhân dân, đã qua đời vào rạng sáng 29/6, hưởng thọ 92 tuổi. Sự ra đi của ông là một mất mát lớn cho nền y học Việt Nam, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho bệnh nhân và các thế hệ học trò. Sinh thời, ông nổi tiếng với lời dạy: "Học kỹ thuật mổ 3-5 năm có thể thành thạo, nhưng để không mổ mà bệnh nhân vẫn khỏe phải học cả cuộc đời".
Học trò xuất sắc của Giáo sư Tôn Thất Tùng
Giáo sư Nguyễn Đình Hối sinh ngày 2/1/1936 tại xã Tân Dân, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa (nay là tỉnh Thanh Hóa). Năm 1954, ông đỗ thủ khoa cả hai trường Đại học Sư phạm và Đại học Y khoa Hà Nội, và chọn theo ngành y để chữa bệnh cứu người.
Sau khi tốt nghiệp bác sĩ năm 1960, ông công tác tại Bộ môn Giải phẫu học, sau đó chuyển sang Bộ môn Ngoại của Trường Đại học Y Hà Nội dưới sự dẫn dắt của Giáo sư Tôn Thất Tùng. Ông đảm nhiệm Trưởng phiên trực tại Bệnh viện Việt Đức trong 10 năm và làm bác sĩ tham vấn 8 năm. Giới chuyên môn ghi nhận ông là một trong những học trò xuất sắc của Giáo sư Tôn Thất Tùng.
Năm 1981, theo lời mời của Giáo sư Trương Công Trung, ông chuyển vào TPHCM công tác tại Trường Đại học Y Dược TPHCM, lần lượt giữ các chức vụ giảng viên Bộ môn Ngoại, Trưởng khoa Y, và Hiệu trưởng từ 1993 đến 2007.
Người đặt nền móng mô hình Trường - Viện đầu tiên tại Việt Nam
Trên cương vị Hiệu trưởng, Giáo sư Nguyễn Đình Hối mở rộng trường từ 3 khoa ban đầu lên 7 khoa với bảy chuyên ngành y tế, tiên phong chuẩn hóa năng lực sư phạm y học cho khu vực phía Nam. Ông đã hiện thực hóa mô hình Trường - Viện đầu tiên tại Việt Nam, xây dựng Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM hoàn toàn không dùng ngân sách nhà nước, và là Giám đốc đầu tiên của bệnh viện. Công trình này trở thành biểu tượng cho tinh thần dám nghĩ dám làm, đưa tri thức từ trang sách vào thực tiễn.
Ngoài ra, ông còn giữ nhiều trọng trách quốc gia: Chủ tịch Hội đồng Khoa học Kỹ thuật Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Hiệu trưởng các Trường Đại học Y Dược, Chủ tịch Hội đồng Chức danh Giáo sư ngành Y học Việt Nam, Chủ tịch Hội Phẫu thuật Nội soi - Nội soi Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Ngoại khoa Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam, Chủ tịch Hội Ngoại khoa TPHCM và Hội Khoa học Tiêu hóa TPHCM.
Di sản học thuật và giải thưởng
Giáo sư Nguyễn Đình Hối là tác giả của 6 sách chuyên khảo, chủ biên 10 tập "Bài giảng Bệnh học Ngoại khoa", bộ "Bách khoa thư bệnh học", tham gia soạn thảo từ điển Ngoại khoa Anh - Pháp - Việt và từ điển y học Anh - Pháp - Việt. Ông chủ nhiệm nhiều đề tài khoa học cấp thành phố, cấp Bộ và cấp Nhà nước, cùng hơn 70 công trình chuyên ngành. Ông cũng sáng lập Câu lạc bộ Sức khỏe và Đời sống để phổ biến kiến thức y học cho cộng đồng.
Ông được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều danh hiệu: Nhà giáo Ưu tú (1990), Nhà giáo Nhân dân (1996), Chiến sĩ thi đua toàn quốc (2000), Huân chương Lao động hạng Nhì và Ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì, Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng, Giải thưởng Ngoại khoa Tôn Thất Tùng (2004). Năm 2025, ông nhận giải thưởng "Thành tựu trọn đời - Lifetime Achievement Award" từ Hiệp hội Quản lý Bệnh viện Châu Á.
Bài học cả cuộc đời
Lời dạy của Giáo sư Nguyễn Đình Hối: "Học kỹ thuật mổ 3-5 năm có thể thành thạo, nhưng để không mổ mà bệnh nhân vẫn khỏe phải học cả cuộc đời" đã trở thành kim chỉ nam cho nhiều thế hệ y bác sĩ. Ông luôn nhấn mạnh y đức không phải lời nói suông, mà thể hiện qua cách đối nhân xử thế và điều trị toàn diện người bệnh.
Con trai ông, PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc, hiện là Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, tiếp nối triết lý mà cha mình đã khởi dựng.
Linh cữu của Giáo sư Nguyễn Đình Hối được quàn tại Nhà tang lễ Quốc gia Phía Nam (số 5 Phạm Ngũ Lão, phường Hạnh Thông, TPHCM). Lễ viếng từ 15h ngày 29/6 đến 8h30 ngày 1/7. Sau đó, ông được an táng tại Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương (phường Chánh Phú Hòa, TPHCM).
