Trong văn hóa tín ngưỡng của người Việt, việc cúng bàn thờ gia tiên bao nhiêu bát cơm là đúng rất quan trọng. Bát cơm cúng không chỉ là vật phẩm thông thường mà còn thể hiện lòng thành kính, biết ơn ông bà tổ tiên. Số lượng và cách bày bát cơm có quy định riêng, khác biệt theo vùng miền và hoàn cảnh.
Số lượng bát cơm cúng gia tiên theo vùng miền
Theo phong thủy Phùng Gia, nhiều nơi sắp xếp 3 bát cơm cúng gia tiên theo quy tắc Tam Tài, tượng trưng cho Thiên, Địa, Nhân. Tuy nhiên, có vùng miền bày theo vị trí người đàn ông trong gia đình: 9 bát cơm cho gia chủ nam là trưởng tộc, nếu không phải trưởng tộc thì thờ 7 bát. Với gia chủ nữ giới, thường thờ 5 bát cơm.
Vị trí bát cơm trên bàn thờ
Bát cúng được đặt ở vị trí trang nghiêm, trước bát hương và ở giữa chân đèn dầu và lọ hoa. Bát cúng thường được xếp chồng lên nhau, phía trên cùng đặt 2 bát úp vào nhau với ý nghĩa tròn vẹn, viên mãn. Bộ đũa thờ không đặt thành bó trên bát cúng mà xếp vào giá theo hình nan quạt, đặt ở vị trí trung tâm trước bát hương.
Mâm cúng ngày giỗ: 5 bát cơm
Theo phong thủy Thành Tâm, người miền Bắc thường bới cơm vào từng bát nhỏ một lần, không bới thêm lần thứ hai. Số bát cơm cúng vào ngày giỗ thường là 5 bát, sắp cùng các món ăn dâng lên bàn thờ. Người miền Nam không xới cơm vào bát mà dùng tô hoặc đĩa, nhưng số lượng vẫn là 5 bát đặt cạnh mâm cơm cúng. Người miền Nam và miền Trung thường cúng riêng 2 mâm cỗ: một mâm cúng gia tiên, một mâm cúng Thần linh.
Ý nghĩa của số 5 bát cơm
Số 5 bát cơm tượng trưng cho Ngũ đại đồng đường (gia đình 5 thế hệ: ông bà, cha mẹ, con cái, cháu chắt) và ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Nó mang ý nghĩa sum vầy đoàn tụ và sự hài hòa, cân bằng âm dương.
Cúng Cửu Huyền Thất Tổ
Với bàn thờ Cửu Huyền Thất Tổ (9 đời, 7 đời tổ phụ), mâm cúng cần 4 chén cơm, tượng trưng cho ông bà nội ngoại 2 bên. Thông tin phong thủy trong bài mang tính tham khảo.
