Bí ẩn kéo dài gần 30 năm
Thi thể mang biệt danh "đôi giày xanh" (green boots) đã nằm trong "vùng tử thần" của Everest từ năm 1996. Giờ đây, bí ẩn danh tính kéo dài gần 30 năm có thể sẽ được giải mã khi Ấn Độ lên kế hoạch đưa thi thể xuống núi trong một chiến dịch đặc biệt.
Trong giới leo núi, "đôi giày xanh" là cái tên quen thuộc. Thi thể nằm trong một hốc đá nhỏ ở độ cao khoảng 8.500m, chỉ cách đỉnh Everest khoảng 350m, nổi bật với đôi giày leo núi màu xanh lá.
Tranh cãi danh tính
Trong nhiều năm, "đôi giày xanh" thường được cho là Tsewang Paljor - thành viên đoàn leo núi Ấn Độ thiệt mạng trong trận bão tuyết năm 1996. Tuy nhiên, một hồ sơ mới do chính quyền Ấn Độ công bố lại cho rằng đó là Dorje Morup - một nhà leo núi Ấn Độ khác cũng tử nạn cùng ngày. Hồ sơ cho biết danh tính đã được xác nhận qua quá trình thẩm định, dù không nêu chi tiết phương pháp xác minh.
Alan Arnett - nhà leo núi người Mỹ, chuyên theo dõi Everest - cho biết ông ngạc nhiên khi danh tính thay đổi sau nhiều năm mặc định là Paljor. Dù vậy, ông đánh giá việc đưa thi thể xuống núi là điều đáng trân trọng, giúp gia đình khép lại nỗi đau kéo dài hàng chục năm.
Thảm họa năm 1996 và "vùng tử thần"
"Đôi giày xanh" tử nạn trong trận bão tuyết dữ dội năm 1996, một trong những thảm họa nổi tiếng nhất lịch sử leo núi. Nhiệt độ xuống khoảng âm 30 độ C, gió mạnh như bão. Bi kịch được nhà báo Jon Krakauer nhắc đến trong cuốn sách "Into thin air".
Thi thể nằm co người trong hốc đá nhỏ, gần như nguyên trạng nhờ băng giá. Năm 2006, hướng dẫn viên Sherpa Tshiring Jangbu từng trú gió tại khu vực và kể lại: "Khi tôi gạt bớt tuyết đi, tôi mới nhìn thấy rõ Green Boots nằm phía dưới".
Nhiệm vụ thu hồi thi thể nguy hiểm
Theo các chuyên gia, hiện còn khoảng 200 thi thể trên Everest. Nhiều gia đình muốn đưa người thân về nhưng gần như bất khả thi do thời tiết, địa hình và chi phí lớn.
Kế hoạch công bố cho thấy đơn vị thực hiện phải huy động ít nhất 6 Sherpa từng chinh phục Everest. Đội cứu hộ phải tiếp cận vị trí ở độ cao hơn 8.000m, nơi lượng oxy chỉ bằng một phần ba so với mực nước biển. Tshiring Jangbu - người từng tham gia nhiều chiến dịch - cho biết: "Một thi thể bị đóng băng nhiều năm có thể nặng tới 200kg. Việc kéo hoặc hạ thi thể qua địa hình đá và băng đòi hỏi rất nhiều sức lực, trong khi cơ thể con người ở độ cao đó đã bị giới hạn nghiêm trọng bởi tình trạng thiếu oxy". Ông nói thêm: "Trong một số trường hợp, đội cứu hộ buộc phải cắt bỏ những phần cơ thể đã đông cứng ở tư thế không thể di chuyển được. Đó là điều rất đau lòng nhưng đôi khi không còn lựa chọn nào khác".
Alan Arnette ước tính chi phí chiến dịch khoảng 150.000 USD (khoảng 3,9 tỷ đồng). Công ty leo núi Makalu Adventure tại Nepal nhận định thời tiết mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10 sẽ gây phức tạp, toàn bộ quá trình có thể kéo dài khoảng 40 ngày.
Ý nghĩa tinh thần và rủi ro
Guy Cotter - nhà leo núi New Zealand từng tham gia điều phối chiến dịch thu hồi thi thể năm 1997 - cho rằng việc đưa Green Boots xuống lẽ ra nên thực hiện từ nhiều năm trước. Theo ông, gia đình nhận lại thi thể có ý nghĩa tinh thần rất lớn. "Dù vậy, điều quan trọng nhất là không được đặt thêm người khác vào nguy hiểm quá mức. Đã có những trường hợp người tham gia cứu hộ thiệt mạng trong quá trình thu hồi thi thể", ông nói.
Trong 10 năm qua, nhiều tin đồn cho rằng "đôi giày xanh" đã được di dời hoặc chôn cất. Nhưng theo các nhà leo núi gần đây, thi thể vẫn nằm trong hốc đá quen thuộc. Nếu chiến dịch thành công, một trong những biểu tượng ám ảnh nhất của Everest sẽ chính thức rời khỏi ngọn núi cao nhất thế giới sau gần 30 năm.
